VI SAB/Wa 34/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz sędziowie NSA Zdzisław Romanowski Asesor WSA Andrzej Czarnecki /spr./ Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi R. A. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie: wystąpienia o ustanowienie kuratora zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego w przedmiocie wystąpienia o ustanowienie kuratora w drodze stosownego orzeczenia w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem R. A. złożył skargę na bezczynność Wojewody [...] w związku z zaniedbaniem, w przekonaniu skarżącego, przez organ administracji wystąpienia do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora dla firmy [...] skarżącego "R.". Z pośród zarzutów, o charakterze rozliczeń finansowych, skierowanych do organu administracji, które nie mogą być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, skarżący podnosi, iż doszło do likwidacji jego przedsiębiorstwa, która to likwidacja nie przebiegła prawidłowo z powodu nie ustanowienia przez Wojewodę [...] kuratora. W przekonaniu skarżącego ustanowiony przez wojewodę pełnomocnik firmy skarżącego doprowadził do jej upadku finansowego, do czego nie doszło by gdyby wojewoda ustanowił kuratora. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], w powołaniu się na ustawę z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojowa państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) stwierdził, iż od 1 stycznia 1999 r. organem właściwym w sprawach zezwoleń stał się starosta i tym sam to ten organ powinien wystąpić o ustanowienie kuratora dla przedsiębiorstwa skarżącego. Nadto organ powołuje się na decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. w sprawie wykreślenia z dokumentu zezwolenia wydanego dla "R." dotychczasowego pełnomocnika – R. S. Wydanie decyzji nastąpiło na skutek złożenia rezygnacji przez pełnomocnika z tej funkcji. Dodatkowo organ wyjaśnia, iż w związku postępowanie likwidacyjnym, które toczyło się przed sądem, nie istniała prawna konieczność ustanowienia kuratora. Jak wynika z akt sprawy, Wojewoda [...] pismem z dnia [...] stycznia 1995 r. [...] informował Najwyższą Izbę Kontroli, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 1986 r. odmówił w jednym przypadku zgody na ustanowienie pełnomocnika, ponieważ jak wynikało z opinii Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych nie byłoby to celowe ze względu na bezpieczeństwo państwa. Zaskarżona przez R. A. decyzja odmowna została utrzymana w mocy decyzją Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług. Zdaniem Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług ewentualne zarzuty podnoszone przez R. A. w stosunku do uprzedniego pełnomocnika – R. S. – przedsiębiorca mógł realizować na drodze postępowania sądowego. Jednocześnie Wojewoda [...] informował NIK, iż od lutego 1992 r. prowadzone było przez Sąd Rejonowy w [...] postępowanie likwidacyjne "R.". W dacie przedkładanej informacji postępowanie było zawieszone z uwagi na nie przedłożenie przez R. A. wymaganych dokumentów. Dodatkowo organ wyjaśniał, iż pełnomocnika przedsiębiorstwa polonijnego nie ustanawia się z urzędu lecz wyłącznie z inicjatywy przedsiębiorcy, stąd zarzut skarżącego o niepowoływaniu pełnomocnika dla przedsiębiorstwa skarżącego przez organ administracji, nie był uzasadniony. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik Wojewody [...] złożył jego postanowienie z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...], którym między innymi zawiadamia skarżącego, iż jego wniosek z dnia [...] sierpnia 2004 r. w przedmiocie powołania kuratora dla przedsiębiorstwa pod nazwą "R." N. gmina Z., należy do kompetencji Starosty [...]. Na skutek odwołania R. A. od tego postanowienia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. Nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: - ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zwana u.s.a., - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Pełnomocnik skarżącego zrzekł się reprezentacji jego przedsiębiorstwa "R." i decyzją ostateczną Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r. został wykreślony z dokumentu zezwolenia wydanego dla tego przedsiębiorstwa. W myśl art. 6 ust. 5, ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne, w razie odwołania pełnomocnika, jego śmierci lub zrzeczenia się pełnomocnictwa i niewyznaczenia przez zagranicznego przedsiębiorcę nowego pełnomocnika w terminie miesięcznym, organ, który wydał zezwolenie, występuje do sądu o ustanowienie kuratora do sprawowania czynności zwykłego zarządu przedsiębiorstwem. Po uprawomocnieniu się decyzji Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1992 r. o wykreśleniu pełnomocnika przedsiębiorstwa, skarżący zwracał się o ustanowienie nowego pełnomocnika, jednakże wskazywana przez niego osoba nie została zaakceptowana przez organ administracji. W tej sytuacji skarżący zwrócił się do Wojewody [...] z przypomnieniem (żądaniem) ustanowienia kuratora w celu umożliwienia mu dokonania likwidacji przedsiębiorstwa, a następnie wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na bezczynność Wojewody [...] – obecnego organu administracji rządowej stopnia wojewódzkiego właściwego miejscowo. Ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.), organem właściwym w sprawach zezwoleń stał się starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, właściwy ze względu na miejsce, w którym przedsiębiorstwo ma być, jest lub było prowadzone (art. 5 ust. 2 wymienionej ustawy). Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wskazał powyższą zmianę w przepisach, wyrażając jednocześnie pogląd, iż przestał być właściwy do załatwienia sprawy skarżącego – wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie kuratora. Zgodnie z art. 65 § 1 kpa jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać ją, w drodze postanowienia, do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie (wniosek). Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek kontroli swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej, chroniąc w ten sposób stronę przed skutkami nieznajomości prawa w zakresie, między innymi, formułowania żądań i kierowania ich do niewłaściwych organów. W związku z powyższym niezachowanie się organu administracji według powyższych kryteriów stawia go w sytuacji nie działania, na które to zachowanie stronie służy skarga do sądu administracyjnego. W kwestii tej wypowiedział się między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 września 2000 r. (IV SAB 50/00) stwierdzając, iż "Bezczynnością jest sytuacja, w której organ, do którego wniesiono sprawę, jest niewłaściwym w sprawie, jednak nie przekazuje jej niezwłocznie do właściwego organu w trybie art. 65 § 1 kpa.". Należy nadmienić, iż postanowienie Wojewody [...] (utrzymane w mocy postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) przedłożone na rozprawie nie wskazuje na usunięcie bezczynności organu. Nadto organ błędnie przyjął, iż do załatwienia wniosku R. A. ma zastosowanie art. 66 § 1 kpa, albowiem w zakresie żądania skarżącego żadna ze spraw objęta wnioskiem nie stała się przedmiotem rozpoznania przez wojewodę, gdyż, jak sam informuje skarżącego, obie sprawy nie należały do jego właściwości. W związku z powyższym, na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.