II SA/Ka 2747/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Krawczyk /spr./ Sędziowie: NSA Bonifacy Bronkowski WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi E.R.-R. i K.R. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia dokumentacji technicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. 2. zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz każdego ze skarżących po [...] zł /[...]/ tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz na rzecz skarżącej E.R.-R. [...] zł /[...] zł/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 z 1994 r. poz. 414 z zm./ nakazał E.R.-R. i K.R. przedłożenie w terminie do [...]r. wraz z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie gabinetu stomatologicznego usytuowanego w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K. szeregu dokumentów, a mianowicie inwentaryzacji budowlanej zaopiniowanej pozytywnie przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", oświadczenia osoby uprawnionej, że pomieszczenie nadaje się do użytkowania dla obecnej funkcji, oświadczenia o braku sprzeciwu Państwowej Inspekcji Pracy i Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Nadto omawianą decyzją zobowiązano inwestorów do przedłożenia w terminie do dnia [...]r. pozwolenia na użytkowanie gabinetu. W uzasadnieniu organ podał, że inwestorzy bez stosownego pozwolenia dokonali zmiany sposobu użytkowania jednego pomieszczenia lokalu mieszkalnego nr [...] na gabinet stomatologiczny. Od powyższej decyzji odwołania odrębne złożyli E.R.-R. i K.R. Odwołania te są w swej treści prawie identyczne. Inwestorzy zarzucili organowi błędne skierowanie decyzji łącznie do obojga małżonków, a w ich ocenie postępowanie winno być prowadzone oddzielnie w stosunku do każdego z małżonków; niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz art. 71 ust. 3 tego prawa bowiem nie doszło do zmiany użytkowania obiektu lub jego części, ale jedynie jednej izby, w której wykonywany jest zawód lekarza. Zarzucono także naruszenie zasad postępowania – art. 7 i 77 § 1 kpa oraz 107 kpa w szczególności przez niewyjaśnienie czy w sprawie zostało przeprowadzone postępowanie wewnątrzspółdzielniane. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – po łącznym rozpoznaniu obu odwołań – zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji w części nakazującej złożenie pozwolenia na użytkowanie gabinetu, a w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji zobowiązuje właścicieli lokalu nr [...] /inwestorów/ do złożenia dokumentów niezbędnych do doprowadzenia samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na gabinet stomatologiczny do stanu zgodnego z prawem. Taki tok postępowania odpowiada prawu z wyjątkiem nakazu złożenia pozwolenia na użytkowanie, który to obowiązek wynika z mocy prawa, a więc nie podlega konkretyzacji w decyzji. Nadto wskazano, że decyzja została prawidłowo skierowana do odwołujących się małżonków bowiem są oni współwłaścicielami przedmiotowego lokalu. Oboje odwołujący się złożyli skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tych dwóch odrębnych skargach, podobnie jak uprzednio w odwołaniach, zgłosili pod adresem decyzji ostatecznej zbliżone zarzuty. Podkreślali, że decyzja powinna być skierowana do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" a nie najemców, wskazywali na ograniczenie przez organ ich praw w postępowaniu. Ponownie podnieśli zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 i 4 oraz art. 7 ust. 3 Prawa budowlanego, a także przepisów Kpa – art. 7, 10, 73, 77, 80 i 107. Nadto podtrzymali pozostałą argumentację zawartą w odwołaniach. W konkluzji domagali się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub jej uchylenia. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 z zm./ zwanej dalej "ustawą wprowadzającą", sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - dalej zwaną ustawą p.p.s.a. Skargi są zasadne, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących. Zgodnie jednak z dyspozycją zawartą w art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie składu orzekającego zaskarżone decyzje zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, co skutkuje niemożnością stwierdzenia, iż odpowiadają one prawu. Zaskarżona decyzja podobnie jak utrzymana przez nią w mocy co do zasady decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia kontrolowanego aktu. Zgodnie z tym przepisem organ w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego /jego części/ bez pozwolenia jest zobowiązany do podjęcia czynności, o których mowa w art. 50 i 51 tego prawa. Z powyższego przepisu wynika, iż akty, o których mowa w art. 71 ust. 3 są dopuszczalne po stwierdzeniu przez właściwy organ, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia właściwego organu. Wykładnia logiczna i systemowa art. 71 Prawa budowlanego prowadzi do wniosku, że podjęcie czynności z art. 71 ust. 3 powinno być poprzedzone ustaleniem, że zmiana sposobu użytkowania obiektu /jego części/ miała miejsce, a także ustalenia, że nowa funkcja obiektu /jego części/ jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dopiero pozytywne ustalenie w dwóch wyżej wskazanych zakresach uzasadnia zastosowanie przez organ art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego. Z przepisu tego z kolei wynika, że ma on zastosowanie jedynie do przeprowadzonych robót budowlanych na rzecz dokonanej /art. 51 ust. 4/ lub dokonywującej się zmiany sposobu użytkowania. Jeżeli zatem zmiana sposobu użytkowania nie była połączona z robotami budowlanymi rozumianymi jak w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego zastosowanie art. 71 ust. 3 tego prawa jest w ogóle niedopuszczalne. Zarówno bowiem art. 50 jak i 51 dotyczy robót budowlanych /art. 3 pkt 7/. Oznacza to, że jeżeli zmiana sposobu użytkowania obiektu /jego części/ nie była połączona z robotami budowlanymi /art. 3 pkt 7/ właściwy organ może jedynie nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości – jakim jest użytkowanie obiektu niezgodnie z jego przeznaczeniem /art. 61/ - w decyzji wydanej na podstawie art. 66 pkt 3 Prawa budowlanego. W rozpoznawanej sprawie z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa nie ustalono na czym polega dokonana samowolna zmiana sposobu użytkowania, a w szczególności czy była połączona z przeprowadzeniem robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego oraz nie ustalono czy nowa funkcja części obiektu – gabinet stomatologiczny – odpowiada zapisom planu miejscowego. W tej sytuacji podjęte decyzje są co najmniej przedwczesne i nie znajdują uzasadnienia w materiale sprawy, w tym będącej przedmiotem skargi decyzji. Nadto organy orzekające w sprawie powinny jednoznacznie wyjaśnić status prawny lokalu, w którym doszło do zmiany sposobu użytkowania jednego z pomieszczeń. Aktualnie skarżący twierdzą, że zaskarżona decyzja powinna być skierowana do właściciela budynku lub zarządcy, co jest zgodne z art. 71 Prawa budowlanego, a nie do najemcy jak określają siebie. Natomiast organ orzekający twierdzi, że skarżący są współwłaścicielami lokalu nr [...]. Uzupełniając w tym zakresie postępowanie organ powinien mieć na uwadze, iż zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem – dotyczącym stosowania art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, wykazanie prawa własności wyodrębnionego lokalu jest wystarczające z punktu widzenia wymogów art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Należy więc w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organy nadzoru budowlanego – z uwzględnieniem przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 30.04.2004 r. /Dz.U. nr 96, poz. 959/ uzupełnić postępowanie we wskazanym wyżej zakresie i w oparciu o jego ocenę podjąć decyzję spełniającą wymogi art. 107 § 3 kpa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 i 152 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w związku z art. 97 § 2 ustawy wprowadzającej z dnia 30.08.2002 r. SJ/