II OSK 427/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Sędziowie NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Henryk Ożóg (spr.), Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt V SA/Wa 311/04 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich postanawia odrzucić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2004r., sygn. akt V SA/Wa 311/04 oddalił skargę J. C. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (dalej Kierownik Urzędu) z dnia [...] listopada 2003r. , Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), dalej ustawa o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie istotne jest ustalenie, czy S. C. pełnił służbę lub funkcję i był zatrudniony w jednym z organów wymienionych w tym przepisie, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 27 września 2002r. sygn. akt V SA/Wa 2993/03 uchylającym uprzednio wydane decyzji administracyjne o pozbawieniu wdowy uprawnień po kombatancie. Treść bowiem złożonego w tym postępowaniu przez J. C. zaświadczenia z KW MO w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 1978r. wskazywała wyraźnie, że kwestia w jakim organie S. C. był zatrudniony nie została przez organ administracji dokładnie wyjaśniona. Kierownik Urzędu realizując postanowienia wyroku z dnia 27 września 2002r. zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku o nadesłanie informacji o zatrudnieniu męża skarżącej w organach Urzędu Bezpieczeństwa, a następnie w oparciu o uzyskane dane potwierdzające zatrudnienie S. Z. (później C.) w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Gdańsku od 5 lipca 1945r. wydał decyzję o pozbawieniu skarżącej uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Decyzja ta jest zasadna. Lakoniczna treść informacji zawarta w tym piśmie skłoniła Sąd do przeprowadzenia dowodu z akt osobowych S. C., jednakże w oparciu o dane w nich zawarte uznać należy zasadność wydanej przez organ administracji decyzji. Z dokumentów dotyczących przebiegu służby wynika, że S. Z. na wniosek z 30 czerwca 1945r. zatwierdzony został z dniem 5 lipca 1945r. w charakterze oficera śledczego Wydziału I Sekcji VIII Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, gdzie następnie pracował w charakterze oficera służby informacji (k46). Od 24 lipca 1946 r. pełnił obowiązki śledczego wydziału specjalnego KW MO w Gdańsku, po czym pracował tam jako śledczy, referent, oficer ds. specjalnych. W okresie od grudnia 1948 r. do stycznia 1950 r. pełnił służbę w KM MO w Gdyni. Ze służby został zwolniony z dniem 15 lutego 1950r. Ustalenia organu administracji co do faktu zatrudnienia S. C. (vel Z.) w aparacie bezpieczeństwa w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego są prawidłowe. Za prawidłowością tych ustaleń przemawiają też wyjaśnienia S. C. zawarte w deklaracji członkowskiej ZBoWiD, w których potwierdza swój udział w szeregach Urzędu Bezpieczeństwa w walce z reakcyjnym podziemiem. Zasadności wydanej decyzji nie podważają podnoszone przez skarżącą w toku postępowania przed sądem zarzuty istnienia przesłanek z art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach. Nie przedłożono bowiem dowodów wskazujących, że S. C. skierowany został do służby w aparacie bezpieczeństwa przez organizacje niepodległościowe lub był przez te organizacje zwerbowany w celu udzielenia im pomocy. Powoływanie się przez skarżącą, że mąż był w czasie wojny członkiem organizacji niepodległościowych nie stanowi samo przez się dowodu pełnienia przez niego służby w strukturach bezpieczeństwa wskutek skierowania go przez te organizacje bądź zwerbowania go w celu niesienia im pomocy. Oceny tej nie zmienia powoływanie się przez zainteresowaną na treść notatki operacyjnej z dnia 7 marca 1946 r. ( k. 30 akt osobowych). Bowiem informacji, o których mowa w tej notatce nie zweryfikowano, a w świetle pozostałych dokumentów związanych z dalszym pełnieniem przez S. C. służby w strukturach organów bezpieczeństwa i milicji oraz przyczyn jego zwolnienia, brak jest dostatecznych dowodów istnienia przesłanek, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ), należało oddalić skargę jako nieuzasadnioną. W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie i obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. W uzasadnieniu tej skargi wskazano, że jej podstawę stanowią fakty i dowody, a mianowicie Sąd I instancji nie dokonał ustaleń faktycznych na podstawie zebranego materiału dowodowego i na tej podstawie, tj. na podstawie materiału dowodowego pełnego niejasności i wątpliwości wydał wyrok, z którym nie zgadza się skarżąca w całości. Zarzuty skarżącej stanowią: 1) Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Kierownik Urzędu pozbawił skarżącą uprawnień wdowy po kombatancie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" ustawy o kombatantach. 2) Uprawnienia te skarżąca otrzymała decyzją ZBoWiD ze względu na uwodnienie faktu uwięzienia jej męża S. C. w hitlerowskich obozach koncentracyjnych oraz z tytułu walki o "utrwalenie władzy ludowej". 3) Ponadto skarżąca posiada informacje, które uzyskała od swojego nieżyjącego już męża, iż walczył on w Batalionach Chłopskich, a także był wywieziony na roboty przymusowe do III Rzeszy Niemieckiej. 4) W toku rozpoznania sprawy przez organ administracji i przez Sąd pojawiła się informacja, że S. C. pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, a następnie w Milicji Obywatelskiej. 5) Informacje powyższe zostały ustalone na podstawie akt osobowych S. C. 6) Z akt osobowych wynika również, że: A) Miał on braci za granicą tj. w Kanadzie i Anglii – z którymi utrzymywał kontakt listowny. B) S. C. został zwolniony z Milicji Obywatelskiej z wyżej opisanego powodu, a potem był jeszcze obserwowany przez 10 lat przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. C) W notatkach operacyjnych znajdujących się w aktach osobowych S. C. znajdują się zapiski o tym, że pełniąc funkcję śledczego starał się powierzone mu sprawy umarzać, a aresztowanych uniewinniać. D) W aktach znajduje się również wniosek S. C. informujący, że che on pełnić służbę w organach bezpieczeństwa publicznego – jednakże charakter pisma jakoby nie pasuje do charakteru pisma zmarłego. Jeżeli nie pisałby tego pisma S. C. oznaczałoby to, że został on zmuszony do sporządzenia tego pisma, a więc byłby to kolejny dowód w niniejszej sprawie potwierdzający i tak już pewność skarżącej co do chęci jej męża do pełnienia służby w organach bezpieczeństwa publicznego. E) W aktach osobowych znajdują się notatki operacyjne, z treści których wynika, że S. C. pełnił służbę w organach bezpieczeństwa publicznego, ponieważ został on tam wysłany przez organizację niepodległościową. F) Najważniejszym jednak dowodem potwierdzającym konieczność uchylenia wyroku Sądu I instancji jest fakt wykorzystania z akt osobowych S. C. (nr 10236/MO) dokumentów potwierdzających niekorzystne dla zmarłego informacje, natomiast nie wzięto pod uwagę tych korzystnych – Sąd nie powinien chyba selekcjonować dowodów i wybierać sobie tych, które mu odpowiadają, lecz przy orzekaniu powinien ocenić cały zebrany materiał dowody. G) Ponadto kolejnym powodem do uchylenia zaskarżonego wyroku jest fakt, że został on oparty na aktach osobowych, za których zgodność z rzeczywistym stanem faktycznym nie odpowiada IPN – gdyż taka informacja została załączona do akt sprawy. Z uwagi na tak sprzeczne informacje znajdujące się w aktach osobowych S. C. nie można jednoznacznie stwierdzić, że pełnił on służbę w organach bezpieczeństwa publicznego z własnej woli, w celu walki z organizacjami niepodległościowymi. Należałoby raczej przychylić się do stanowiska skarżącej i materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie ocenić z punktu widzenia art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" ustawy o kombatantach, który stanowi, że nie stosuje się przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" wobec osób, które przedstawią dokumenty, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. 7) Jedyną pewną informacją jest w niniejszej sprawie fakt przebywania S. C. w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i branie udziału w walkach o "utrwalenie władzy ludowej" to jest jedyna i niepodważalna informacja, na podstawie której skarżąca otrzymała uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie. 8) Wszelkie inne informacje były wielokrotnie weryfikowane przez Urząd ds. Kombatantów i Sąd, i za każdym razem były inaczej odbierane i w związku z tym za każdym razem były wydawane różne decyzje- już z tego względu należy stwierdzić, że materiał ten nie powinien służyć jako dowód w niniejszej sprawie, ponieważ nasuwa się zbyt wiele wątpliwości podczas brania pod uwagę tych informacji. 9) Powyższe wątpliwości, które nasuwają się podczas oceny materiału dowodowego – zostały ocenione na niekorzyść zmarłego- a więc nie mogącego się już bronić S. C. W procesie karnym wątpliwości nie można poczytywać na niekorzyść oskarżonego, w procesie administracyjnym tym bardziej nie powinno to mieć miejsca. Z uwagi na powyższe wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przyznanie skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie są jak najbardziej zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. W świetle przepisu art. 180 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Natomiast zgodnie z art. 178 ppsa wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym (art. 176 ppsa). Skarga ta powinna również spełniać wymagania szczególne tzn. zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (art. 176 ppsa). Są to elementy konstrukcyjne tego środka zaskarżenia, mające charakter istotny i nienaprawialny w trybie właściwym do usunięcia braków formalnych i w związku z tym ich brak czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną i skutkuje jej odrzuceniem. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera jedynie wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa. W skardze tej nie wskazano natomiast zarzutów stanowiących podstawy skargi kasacyjnej, o których mowa w art. 174 ppsa, czyli naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa) lub na naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). W myśl orzecznictwa sądowego koniecznym warunkiem uznania, iż strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacji – jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy ( wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2004r., OSK 421/04, LEX nr 146732). Braki w zakresie przytoczenia podstaw kasacyjnych nie podlegają naprawieniu w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych pisma procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów skargi, gdyż ich sprecyzowanie należy do obowiązków wnoszącego kasację. Brak przytoczenia podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 ppsa oraz jej uzasadnienia jest wadą , która uniemożliwia traktowanie tego pisma jako skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 173 § 1 ppsa i czyni ją niedopuszczalną (postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2004r., GSK 20/04, Prz. Podat. 2004/5/53) . Skoro w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera podstaw kasacyjnych, należało uznać ją za niedopuszczalną, co skutkuje jej odrzuceniem. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 180 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.