II SA/Lu 1626/02
WyrokWSA w Lublinie2004-03-03
Skład orzekający: Krystyna Sidor, Jerzy Drwal, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli została ona wykorzystana na cel związany z wywłaszczeniem, mimo że skarżąca twierdzi, że Skarb Państwa nie zrealizował zobowiązania do przyznania działki zamiennej?Ratio decidendi
Organ administracji prawidłowo odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego, garaży i ulicy osiedlowej). Roszczenie o zwrot nieruchomości nie mogło być uwzględnione na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nieruchomość została zbyta przed 1 stycznia 1998 r. i wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto, aktualne przepisy nie przewidują rewaloryzacji odszkodowania ani przyznawania działek zamiennych za nieruchomości wywłaszczone przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.Stan faktyczny
J.K. wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego w latach 60-tych. Organ I instancji odmówił zwrotu, wskazując, że nieruchomość została wykorzystana na garaże i ulicę osiedlową, a cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca podnosiła, że obiecano jej przyznanie działki zamiennej oprócz odszkodowania, a zobowiązanie Skarbu Państwa nie zostało zrealizowane. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a aktualne przepisy nie przewidują zwrotu ani przyznania działki zamiennej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (spr.), Sędziowie Jerzy Drwal/asesor WSA/, Grażyna Pawlos-Janusz /sędzia NSA/, Protokolant referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. . sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę
Wojewoda decyzją z dnia [...]listopada 2002r. wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania J.K., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2002r. znak: [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. B.Ś., oznaczonej jako działka Nr [...] o pow. 796 m2.
W motywach podano, że aktem notarialnym z dnia [...] września 1965 r. J.K. zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. 796 m2 położoną w L., przeznaczoną pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Wartość nieruchomości została ustalona przez rzeczoznawcę z listy biegłych Prezydium WRN na kwotę 25,384 zł.
Organ I instancji po wszczęciu na wniosek J.K. postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – ustalił w toku wizji lokalnej, że działka Nr [...], której zwrotu żąda wnioskodawczyni rozdysponowana została pod dwukondygnacyjne garaże (3 części garażowe) z wyasfaltowaną między zespołami garaży powierzchnią. Ich realizacja nastąpiła w latach 60-70-tych, z działki Nr [...] o pow. 796 m2 część oznaczona Nr [...] (obecnie [...]) położona jest pod garażami, zaś oznaczona Nr [...] (aktualnie [...]) stanowi część ul. B. Ś.
Powyższe oznacza, że cel wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego "[...]" został zrealizowany, bowiem realizacja infrastruktury osiedla nie niweczy celu wywłaszczenia.
W tych warunkach organ II instancji odmówił zwrotu J.K. wywłaszczonej nieruchomości, zaś rozpoznający odwołanie organ II instancji podzielił pogląd zaskarżonej decyzji co do braku podstaw do uwzględnienia żądania zwrotu.
Odnośnie żądania wypłaty rekompensaty za wywłaszczoną nieruchomość stwierdzono, że jak wynika z treści aktu notarialnego wnioskodawczyni otrzymała stosowne odszkodowanie i zobowiązanie Skarbu Państwa w tym zakresie zostało wykonane.
Aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) nie przewidują dopłat pieniężnych ani przyznawania działek zamiennych za wywłaszczone wcześniej nieruchomości.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.K. wnosiła o uchylenie decyzji obu instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7,8, 107 kpa).
Skarżąca podnosiła, że przed zawarciem aktu notarialnego domagała się przyznania działki zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość i obiecano jej, iż działkę taką otrzyma oprócz odszkodowania – po zakończeniu prac nad dokumentacją prawną osiedla [...].
Skarżąca uważa, że regulacja stanu prawnego osiedla nie jest zakończona do chwili obecnej, a zobowiązanie Skarbu Państwa w stosunku do niej nie zostało zrealizowane.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.
Zwrócono uwagę, że przepisy ustawy z dnia 13 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U.Nr 58, poz. 84 z 1961r.) nie przewidywały nadawania działek zamiennych oprócz ustalonego odszkodowania (art. 10 ustawy).
Natomiast regulacja stanu prawnego nieruchomości nie stanowi przesłanki do dokonania jej zwrotu jeśli nieruchomość została wykorzystana na cel związany z wywłaszczeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek J.K. z dnia 6 listopada 1998r. , która domagała się zwrotu "przejętej na rzecz Skarbu Państwa pod rozbudowę S.M. – działki o pow. 796 m2 . W późniejszych pismach skarżąca postulowała przyznanie jej " innej formy rekompensaty za zabraną nieruchomość" np. przyznanie działki zamiennej bądź rewaloryzację odszkodowania.
W świetle żądań wniosku i daty jego złożenia prawidłowo organ administracji rozpatrywał sprawę na gruncie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998r.) .
Przepisy tej ustawy mają m.in. zastosowanie do nieruchomości przyjętych bądź nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64 ze zm.).
Skarżąca J.K. z d.N. aktem notarialnym z dnia [...] września 1965r. sprzedała Skarbowi Państwa – Prezydium MRN na mocy ww. przepisu – działkę budowlaną o pow. 796 m2 . Nieruchomość została zbyta dobrowolnie za cenę ustaloną przez rzeczoznawcę z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego pod nazwą "[...]", a decyzję o lokalizacji szczegółowej okazano notariuszowi przy akcie.
Z niewadliwych ustaleń organów administracji poczynionych w toku postępowania o zwrot nieruchomości wynika, że działka kupiona od skarżącej została wykorzystana na cel w jakim została nabyta. Zrealizowano bowiem na niej garaże oraz ulicę osiedlową co potwierdzają protokoły oględzin nieruchomości, czego nie kwestionuje sama skarżąca.
Roszczenie skarżącej o zwrot nieruchomości rozpatrywane było przez organ na podstawie art. 136 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami zawierającego przesłanki takiego żądania w sytuacji gdy nieruchomość nie została zbyta bądź przekazana osobie trzeciej przed dniem 1 stycznia 1998r.
Prawidłowe jest stanowisko zaskarżonej decyzji, iż nabyta od skarżącej nieruchomość została wykorzystana na cel określony w umowie, skoro urządzono na niej garaże i ciąg komunikacyjny będące elementami infrastruktury osiedla mieszkaniowego.
W tych warunkach żądanie zwrotu nieruchomości nie mogło być uwzględnione, gdyż nie zaistniały przesłanki o jakich mowa w art. 136 ust. 3 ustawy.
Należy także podzielić pogląd zaskarżonej decyzji, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie przewidują rewaloryzacji kwot za jakie działki nabyto bądź wypłaconych odszkodowań ani też przyznawania działek zamiennych.
Podnoszona zatem w skardze okoliczność, iż przed zawarciem aktu notarialnego 29 września 1996 r. zbycia działki na rzecz Skarbu Państwa , skarżąca występowała z żądaniem przyznawania jej działki zamiennej i pismem z dnia 4 sierpnia 1964 r. wydanym w toku prowadzonego postępowania poinformowano ją o przypuszczalnym terminie załatwienia sprawy, nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zaś wyrażony w skardze pogląd jakoby Skarb Państwa nie zrealizował "zobowiązania przyznania jej działki zamiennej, oprócz odszkodowania" nie może być podzielony przez sąd, gdyż jest wynikiem subiektywnej interpretacji przez skarżącą skierowanego do niej pisma w trakcie prowadzonych uzgodnień co do sposobu nabycia działki przez Skarb Państwa, zakończonych zawarciem aktu notarialnego w dniu 29 września 1965 r.
Z tych względów i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło