I SA/Gl 607/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Ewa Madej Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.) Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant Magdalena Nowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług o d d a l a s k a r g ę Działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 2 lit. a oraz art. 216 § 1 w zw. z art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpoznaniu wniosku J. G. z dnia [...] roku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] roku znak : - [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za październik 1998 r. - [...] określającej zobowiązanie w tym podatku za listopad 1998 roku, oraz - [...] określającej zobowiązanie w tym podatku za grudzień 1998 roku – odmówił przywrócenia tego terminu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na to, że jako przyczynę uchybienia terminowi podatnik podał we wniosku swój zły stan zdrowia, który uniemożliwił mu odebranie korespondencji. Wymienione na wstępie decyzje, wobec niepodjęcia przesyłki awizowanej dwukrotnie zostały doręczone w trybie zastępczym w dniu [...] roku, gdyż w tym dniu upłynął 14 dniowy termin określony w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej (decyzje wysłane były na adres miejsca zamieszkania ) o czym podatnik został poinformowany pismem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. Pismo to przesłane zostało na adres miejsca prowadzenia działalności przez podatnika. Jak wynika z potwierdzenia odbioru – pismo to J. G. odebrał osobiście pod wskazanym adresem w dniu [...] r. zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył w dniu [...] r. W ramach oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego organ odwoławczy powołał się na wstępie na przepisy art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w świetle którego wniosek o przywrócenie terminu będzie skuteczny po spełnieniu następujących przesłanek: - wraz z wnioskiem dokonana zostanie czynność, której terminowi dokonania uchybiono, - strona uprawdopodobni, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, - wniosek taki złożony zostanie w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Organ odwoławczy przyznał, że w okresie co najmniej od [...] r. do [...] r. podatnik przebywał na zwolnieniu lekarskim ( co uniemożliwiło – jego zdaniem odbiór kierowanej do niego korespondencji, w tym zaskarżonych decyzji ). Zwrócił równocześnie uwagę na wskazania lekarskie zawarte w pozycji nr 12 druków ZUS ZLA m.in. z dnia [...] r., [...] r. [...] r. – "chory może chodzić" oraz okoliczność przebywania strony w miejscu pracy w dniach [...] r. i [...] r. co wynika z notatki urzędowej Inspektora Kontroli – Skarbowej z dnia [...] r. i osobistego potwierdzenia odbioru wskazanego wcześniej pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r. skierowanego na adres prowadzenia działalności. Pomijając jednak powyższe Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż o fakcie wydania zaskarżonych decyzji i ich doręczenia w dniu [...] r. – podatnik mógł dowiedzieć się dopiero z rzeczonego pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej doręczonego w dniu [...] r. Dalej rozważono spełnienie przesłanki wniesienia podania w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i w tym kontekście wskazano, że podatnik argumentował zwłokę we wniesieniu odwołania stanem zdrowia uniemożliwiającym odebranie decyzji. Przyjmując zatem, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] r. to 7 – dniowy termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie upłynął w dniu [...] r. Przyjęcie innej, niż wskazana wyżej, daty ustania przyczyny uchybienia terminu jest w ocenie organu odwoławczego nieuzasadnione. Argumentacja strony odnosząca się do złego stanu zdrowia, uniemożliwiającego wniesienie podania we właściwym czasie, w sytuacji gdy w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim ( do dnia [...] r. ) – pismo informujące o wydaniu i doręczeniu decyzji doręczone zostało stronie dnia [...] r. w miejscu prowadzenia działalności, a więc poza miejscem zamieszkania, a podanie o przywrócenie uchybionego terminu nadane zostało za pośrednictwem poczty także poza miejscem zamieszkania ( koperta opatrzona pieczęcią Urzędu Pocztowego w B. ) - nie jest przekonywująca. Skoro zatem zasadne jest przyjęcie, iż w dniu [...] r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to wniosek o jego przywrócenie złożono z uchybieniem terminu ten zaś z mocy art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej nie podlega przywróceniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W jej uzasadnieniu powtórzył przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu powody uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podkreślając, iż z powodu złego stanu zdrowia od dnia [...] roku do [...] roku przebywał w mieszkaniu swej córki, która się nim opiekowała. Córka odwiedzała biuro w siedzibie firmy. Gdy zastała "awizo" powiadamiające o nadejściu przesyłki, posługując się jego dowodem osobistym odebrała ją w urzędzie pocztowym i nie otwierając zostawiła w biurze. Skarżący zapoznał się z treścią pisma w dniu [...] roku, gdy poraz pierwszy zjawił się w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślił, że pismo z dnia [...] roku nie zawierało pouczenia o terminie wnoszenia odwołania a także wnoszenia prośby o przywrócenie terminu. Do skargi dołączył między innymi oświadczenie córki o okolicznościach towarzyszących odbiorowi tego pisma. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślono że nie jest prawdziwe oświadczenie córki skarżącego – M. D. dotyczące odbioru rzeczonego pisma, gdyż z pocztowego dokumentu wynika, że odbioru pisma dokonał osobiście skarżący – J. G.. Świadczą o tym takie okoliczności jak ta, że na druku potwierdzenia odbioru w miejscu przeznaczonym na wpis daty i podpis odbiorcy wpisano "[...]r. – G.". Z adnotacji dokonanych przez urzędnika Poczty Polskiej na tym dokumencie wynika, że w miejscu przeznaczonym na datę i czytelny podpis odbiorcy przy nazwisku "G." znajduje się adnotacja doręczającego "osób". Zaznaczono też punkt 1, co oznacza, że wymienioną wyżej przesyłkę doręczono adresatowi J. G.. Stąd nasuwa się oczywisty wniosek, że odbierającym przesyłkę poleconą zawierającą pismo z dnia [...] roku był osobiście J. G.. Odnosząc się do zarzutów skargi a pośrednio do wiarygodności oświadczenia córki skarżącego podkreślono, że nikt, nawet będąc do odbioru pisma upoważnionym w imieniu adresata nie może podpisać jej odbioru nazwiskiem innym niż własne. Na dokumencie potwierdzającym odbiór pisma nie ma nazwiska "D.". Co więcej – wbrew treści oświadczenia M. D.– z omawianego dokumentu pocztowego nie wynika, by przesyłka była awizowana. Nie można zatem wykluczyć, że owo oświadczenie opisuje okoliczności odbioru innej przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : skarga okazała się niezasadna. Na samym wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia, trzeba wskazać, iż spór między stronami postępowania sądowego sprowadza się do tego, czy strona skarżąca dopełniła określonej w art. 162 § 2 zd.1 Ordynacji podatkowej przesłanki dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu, w tym przypadku – do wniesienia odwołania od decyzji organu kontroli skarbowej, przy czym spór ten odbywa się na płaszczyźnie dowodowej a nie dotyczy wykładni prawa. Zgodnie z tym przepisem, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zatem pierwszym obowiązkiem organu rozstrzygającego zasadność takiego podania jest zidentyfikowanie powodu uchybienia terminowi. Jest zatem oczywiste, zważywszy na obowiązującą w instytucji przywracania terminu zasadę skargowości, iż podstawowym źródłem owej identyfikacji jest treść wniosku zainteresowanego. Tak też postąpił Dyrektor Izby Skarbowej, koncentrując się na analizie treści wniosku skarżącego z dnia [...] roku. Treść tego wniosku nie pozostawia wątpliwości, iż powodem uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej był brak wiedzy o doręczeniu skarżącemu tych decyzji wynikający z nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania spowodowanej złym stanem zdrowia. Tym samym trafnie uznano, że przyczyna ta ustała z chwilą doręczenia skarżącemu pisma organu kontroli skarbowej z dnia [...] roku informującym o fakcie dokonania doręczenia owych decyzji w dniu [...] roku w trybie doręczenia zastępczego. Takiego określenia przedmiotu sporu i zasadniczego znaczenia dla jego rozstrzygnięcia daty doręczenia omawianego pisma skarżący nie kwestionuje. Sporna jest jednak data doręczenia skarżącemu tego pisma. Tu zatem wkraczamy w sferę dowodową. Organ odwoławczy opiera swe ustalenia w tej mierze na treści pocztowego dokumentu "potwierdzenie odbioru" zaś skarżący przeciwstawia temu dokumentowi treść oświadczenia swej córki z dnia [...] roku. Rozważenia zatem wymaga, czy ocena tych dowodów jaka legła u podstaw zaskarżonego postanowienia odpowiada prawu. Zasadniczego znaczenia nabiera tu, zatem przepis art. 191 Ordynacji podatkowej, jako formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego – zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że : - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ( tak B. Adamiak w : Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz "Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 1996 r. str. 376 – 378 ). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważenia dokonanych w ten sposób ustaleń. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo wyjaśniono dlaczego - w ocenie organów podatkowych – twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, a także dołączone do niej oświadczenie M. D. okazały się niewiarygodne. Organ odwoławczy trafnie uznał, iż zasadnicze znaczenie dla ustalenia daty doręczenia pisma z dnia [...] roku ma treść pocztowego dokumentu. Przede wszystkim zaś ani organ rozstrzygający wniosek ani skarżący nie zakwestionowali prawidłowego sporządzenia tego dokumentu z punktu widzenia formalnego. Zawarte w nim zostały wszystkie dane jakich wymaga art. 152 Ordynacji podatkowej. Wskazano w nim bowiem datę doręczenia ([...] roku) a także nazwisko osoby odbierającej pismo –(G. ). Na dokumencie tym zaznaczono też, że pismo doręczono adresatowi. Treść tego dokumentu wyklucza zatem istnienie co najmniej dwóch okoliczności wskazanych przez córkę skarżącego, a także przez niego samego. Po pierwsze – pismo nie było "awizowane" jak twierdzi się w oświadczeniu z dnia [...] roku, a po drugie – pismo odebrał osobiście skarżący w miejscu wskazanym w adresie przesyłki. To prawda, że bardziej szczegółowa analiza tych okoliczności znalazła się dopiero na etapie odpowiedzi na skargę, z tym że nie można z tego powodu uczynić organowi odwoławczemu zarzutu w sytuacji gdy dopiero w skardze J. G. powołał się na okoliczności doręczenia pisma. Oceniając trafność poczynionych ustaleń faktycznych na tle dowodów jakimi dysponował organ odwoławczy stwierdzić należy iż znajdują one pełne potwierdzenie w tym materiale dowodowym, zaś ich analiza nie zawiera błędów logicznych. Nawiązując do zarzutu braku pouczenia o możliwości wnoszenia podania o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, odpowiedzieć należy, iż na organie powiadamiającym skarżącego o fakcie dokonania doręczenia decyzji w trybie zastępczym nie ciążył obowiązek takiego pouczenia. Przepisy Ordynacji podatkowej nakazują zawarcie pouczenia i to wyłącznie o trybie odwoławczym w treści decyzji ( art. 210 § pkt 7 ) oraz postanowienia ( art. 219 w zw. z art. 210 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej ). Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi orzeczono o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ).