II FSK 581/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr.), Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski, Jerzy Rypina, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno Usługowego "S." sp. z o.o. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 1478/04 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Usługowego "S." sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 lipca 2004 r. (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r., zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. oddala skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2005 r., I SA/Wr 1478/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego "S." sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 lipca 2004 r., (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób pranych za 1999 r., zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 8 października 2004 r. radcy prawnemu będącemu pełnomocnikiem strony skarżącej, doręczono wezwanie do uzupełniania w terminie siedmiu dni braków skargi pod rygorem jej odrzucenia, poprzez uiszczenie należnego wpisu sądowego na wskazany numer konta bankowego lub w kasie Sądu oraz dostarczenie odpisu umowy spółki i wypisu z KRS. W dniu 11 października 2004 r. na rachunek bankowy Sądu wpłynęła wskazana opłata sądowa, jednakże nie został uzupełniony drugi ze wskazanych braków skargi. Wyznaczony termin upłynął bowiem 15 października 2004 r. Natomiast w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo podpisane przez prezesa zarządu skarżącej, które upoważniało radcę prawnego do reprezentowania w postępowaniu sądowym przez WSA. W związku z powyższym, powołując się na art. 28 par. 1 oraz art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zauważono, że brak odpisu umowy spółki i wypisu z KRS, nie pozwalało sądowi ustalić czy prezes zarządu spółki był upoważniony do ustanowienia dla niej pełnomocnika procesowego. Tym samym brak formalny skargi, tego rodzaju, podlegał usunięciu na podstawie art. 49 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołując się na art. 58 par. 1 pkt 3 oraz par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, gdyż nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższe orzeczenie w całości, zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezpodstawne uznanie istnienia braku formalnego wniesionej skargi i w konsekwencji nieuprawnione wydanie postanowienia o jej odrzuceniu. W związku z postawionym zarzutem wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy celem rozpoznania wniesionej skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu odnosząc się do postawnego zarzutu, przytoczono treść art. 25 par. 1, art. 50 par. 1 i 2, art. 45, art. 46 par. 1-3, art. 49 par. 1 i 2, art. 57 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 3 art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wywodząc tezę, że złożona w postępowaniu sądowym skarga spełniała wszelkie wskazane wymogi. Wskazano bowiem, że art. 28 oraz 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajdując się w Dziale II rozdziale 1 zatytułowanym "Zdolność sądowa i procesowa", a tym samym przepisy te nie stanowią o wymogach formalnych skargi, lecz o kwestiach formalno-prawnych związanych z podjęciem czynności w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Przepisy te, jak zauważyła strona skarżąca, wskazują przy tym na określony tryb postępowania związany z brakami w zakresie zdolności sądowej lub procesowej. Nie określają jednak, że brak dostarczenia sądowi na jego wezwanie umowy spółki oraz wypisu z KRS oznacza istnienie braku formalnego skargi, dającego podstawę do jej odrzucenia w trybie art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym sąd nie był uprawniony do odrzucenia skargi, w sytuacji gdy spełniała ona wszystkie wymogi określone w art. 57 par. 1 w związku z art. 46 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nadto terminowo został uiszczony wymagany wpis sądowy. Wskazano także, że powołany art. 49 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie umożliwiał sądowi wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, lecz na zastosowanie zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jako bezzasadna podlega oddaleniu. Istotne dla rozstrzygnięcia jest zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie czy zaniechanie przez osoby fizyczne działające w imieniu osoby prawnej przedłożenia dokumentu, za pomocą którego możliwe jest wykazanie prawidłowości ich umocowania, stanowi brak formalny skargi, którego nieuzupełnienie w terminie może powodować odrzucenie skargi na podstawie art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 57 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wymienione w punktach 1-3 elementy. W art. 46 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca stwierdza, że każde pismo strony powinno zawierać: - oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; - oznaczenie rodzaju pisma; - osnowę wniosku lub oświadczenia; - podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; - wymienienie załączników. Według art. 46 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy pismo jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać nadto oznaczenie miejsca zamieszkania, a w jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pismo zaś dalsze - sygnaturę akt. W art. 45 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono wymóg dołączenia pełnomocnictwa, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Reprezentacja osób prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulowana jest w przepisach art. 28 i art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 28 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono obowiązek wymienionych w art. 28 podmiotów co do wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Wskazany art. 46, art. 28 i art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią w znacznej mierze /art. 46 wprost/ powtórzenie art. 126, art. 67 i art. 68 Kpc. Zauważyć w związku z tym należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych konsekwentnie wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym nieprzedłożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony stanowi brak formalny /między innymi w: orzeczeniu SN z dnia 4 maja 1954 r., CZ 93/54 - Państwo i Prawo 1955 nr 12 str. 855; postanowieniu SA w Warszawie z dnia 7 maja 1996 r., I ACz 365/96 - OSA 1997 nr 11-12 poz. 67/. Zwraca się przede wszystkim uwagę na podobieństwo sytuacji podmiotu, który zaniechał wykazania dokumentem swego umocowania do reprezentacji osoby prawnej z sytuacją osoby podającej się za pełnomocnika mimo nieprzedłożenia pełnomocnictwa. Należy zauważyć, że w art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanowiono typowo formalny wymóg przedłożenia przy pierwszej czynności w postępowaniu, w tym przy wniesieniu skargi, określonego w tym przepisie dokumentu. Obowiązek strony w tym zakresie jest bardzo zbliżony do tych o jakich mowa w art. 46 par. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.. Brak jest podstaw do przyjęcia by obowiązek ten traktować jako określenie materialnej przesłanki dopuszczalności wniesienia pisma procesowego, w tym skargi, jako że dotyczy wyłącznie przedłożenia dokumentu. Materialnych przesłanek dopuszczalności wniesienia pisma przez osoby prawne doszukiwać się należy w treści art. 28 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi opisującej sposób reprezentacji osób prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnych. W art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mowa natomiast wyłącznie o ściśle formalnej przesłance przedłożenia odpowiedniego dokumentu, którego brak nie przesądza o nieistnieniu materialnych podstaw reprezentacji strony. Nie można także przyjąć by w art. 46 i art. 57 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymieniono wyczerpująco wszystkie wymogi formalne skargi i twierdzić, że z tego powodu nie jest dopuszczalne traktowanie innych przepisów jako określających przesłanki z tego zakresu. W art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mowa o brakach formalnych, których nieuzupełnienie powoduje odrzucenie skargi. Ustawodawca nie określił w jakich przepisach opisano braki czy wymogi formalne, w szczególności zaniechał wymienienia przesłanek wskazanych w art. 46 i art. 57 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czy też odwołania się do tych przepisów. Zarówno w art. 46 par. 1-3 jak i w art. 57 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mowa jedynie o tym jakie elementy pismo winno zawierać, względnie o tym jaki dokument winien być do pisma dołączony, brak natomiast stwierdzeń mogących wskazywać, że w przepisach tych wskazano wszystkie wymogi formalne. Podobnie w art. 57 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego, brak natomiast zapisów ograniczających krąg przepisów określających te wymagania. Natomiast w art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanowiono obowiązek wykazania umocowania podmiotów działających w imieniu osoby prawnej przy pierwszej czynności w sprawie, co skłania do traktowania tego wymogu tak jak innych dotyczących czynności stron umożliwiających nadanie biegu pismu i sprawie. Art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Mając zatem powyższe na uwadze należy zauważyć, że w wezwaniu skierowanym do pełnomocnika strony /strona 20 akt WSA/, wyraźnie wskazano, że nieusunięcie braków skargi w terminie spowoduje skutek prawny w postaci odrzucenia skargi. W związku z czym powołano się na art. 58 par. 1 pkt 3 i art. 220 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca nie uzupełniła braków /tj. nie doręczyła odpisu umowy spółki oraz wypisu z KRS/ i WSA słusznie odrzucił skargę. Zauważyć należy, że art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzuje jaki dokument winien przedłożyć podmiot wymieniony w art. 28 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi by wykazać swoje umocowanie. Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem sądu, któremu przedłożono dokument jest badanie zgodności z prawem i autentyczności dokumentu /por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexixNexis, Warszawa 2004 r., str. 67/. Stąd też uzasadnienie znajduje praktyka określania już w wezwaniu o usunięcie braków formalnych rodzaju dokumentu, którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości. Zgodnie natomiast z treścią art. 39 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym /Dz.U. 2001 nr 17 poz. 209 ze zm./ w dziale 2 Rejestru Przedsiębiorców zamieszcza się dane dotyczące oznaczenia organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu oraz osób wchodzących w jego skład, ze wskazaniem sposobu reprezentowania. W art. 17 ust. 1 tej ustawy ustanowiono zasadę domniemania zgodności z prawdą wpisów do rejestru, którą to zasadę wzmacnia określona w art. 18 ust. 1 reguła odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem nieprawdziwych danych. Walorów takich nie można przypisać innym dokumentom, nawet urzędowym, w tym statutowi spółki, co do którego na ogół istnieją wątpliwości co do aktualności. Z wymienionych powodów prawidłowa jest zatem praktyka wzywania wnoszących skargi spółek kapitałowych do przedłożenia aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, za czym dodatkowo przemawia łatwość uzyskania takiego dokumentu. Wykazywanie umocowania innymi dokumentami urzędowymi lub prywatnymi powodowałoby konieczność prowadzenia daleko idących czynności sądu celem zbadania autentyczności dokumentu i prawidłowości oraz aktualności zawartych w nim danych. Dlatego też brak dokumentu stwierdzającego prawidłowość umocowania do reprezentacji strony stanowi brak formalny. /por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04 oraz wyrok z dnia 22 kwietnia 2005 r., FSK 1675/04/. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia takiego dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niepodporządkowanie się pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia wskazanych przez sąd braków formalnych w zakreślonym terminie obligowało zatem sąd do odrzucenia skargi. Powołany w uzasadnieniu postanowienia art. 49 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi podstawy do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, lecz jedynie podstawę do wydania zarządzenia wzywającego do usunięcia braków. W świetle jednakże powyższych rozważań, uznać należało, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Kierując się przytoczonymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.