II OZ 1206/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Anna Orłowska, , , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2005 r., sygn. akt II SO/ Po 8/05 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w sprawie II SA/Wr 174/04 w osobach: [...] p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 maja 2005 r. oddalił wniosek D. W., M. W., M.W. i J. W. o przyznanie prawa pomocy, w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał na następujące okoliczności faktyczne sprawy. Pismem z dnia 2 lutego wnioskodawcy zostali wezwani do uiszczenia solidarnie kwoty 100 zł tytułem opłaty od zażalenia. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2005 r. odmówiono przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. W ustawowym terminie wnioskodawcy wnieśli sprzeciw od tego postanowienia. Rozpatrując sprzeciw skarżących Sąd w zaskarżonym postanowieniu z dnia 25 maja 2005 r. przyjął, iż z oświadczeń wnioskodawców wynika, iż posiadają oni położoną w miejscowości Nowy Dwór gmina Trzebnica nieruchomość (działki nr [...]) o łącznej powierzchni 3.900, 00 m2 oraz dwa samochody (Fiat 126p rok produkcji 1989 r. oraz Opel rok produkcji 1981 r. zakupiony w 2000 r.). Skarżący pomimo wielokrotnych wezwań, kserokopii złożonych deklaracji podatkowych za lata 2002 i 2003 nie przedstawili, a z nadesłanych przez nich formularzy PIT – 37, wynika, iż J. W. w roku 2002 osiągnął przychód w kwocie 33.396, 48 zł, w roku 2003 w kwocie 36.282, 40 zł, czyli miesięcznie ok. 3.023, 53 zł. Żona jego nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu męża i studiuje, a w roku 2003 osiągnęła przychód w kwocie 165, 00 zł. D. i M. małżonkowie W. są emerytami i utrzymują się ze świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwotach 973, 06 zł miesięcznie, oraz 1.189, 27 zł miesięcznie. W ocenie Sądu sytuacja finansowa wnioskodawców pozwala im na solidarne uiszczenie wpisu w kwocie 100 zł. Sąd podniósł również, że instytucja prawa pomocy jest w istocie wsparciem państwa na rzecz osób, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Skarżący jednak posiadają dochody na tyle wysokie, iż pozwalają im one nawet na pokrycie kosztów związanych z kształceniem pełnoletniej córki za granicą. W świetle okoliczności sprawy, nie zasługuje więc na uwzględnienie ich oświadczenie, że kwota wpisu przekracza ich możliwości finansowe. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili, iż jest ono niesprawiedliwe, dyskryminujące i pozbawia ich prawa do niezawisłego i sprawiedliwego Sądu. W zażaleniu skarżący przytoczyli też szereg argumentów odnoszących się do nieprawidłowości w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w których brali udział. Zdaniem wnioskodawców uchylenie zaskarżonego postanowienia jest konieczne, gdyż jest niesprawiedliwe i dyskryminujące. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, w myśl § 3 powołanego przepisu, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej /art. 245 § 4 powołanej ustawy/. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena zaskarżonego postanowienia sprowadza się więc w zasadzie do tego, czy zgodne z prawem było oddalenie wniosku D. W., M. W., M. W. i J. W. o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący są osobami, które uzyskują stałe dochody odpowiednio w kwocie 3.023, 53 zł, 1.189, 27 zł, 973, 06 zł i 165, 00 zł miesięcznie, ponadto posiadają nieruchomość (działki nr 96/1 i 96/2) o łącznej powierzchni 3.900, 00 m2 oraz dwa samochody (Fiat 126p rok produkcji 1989 r. oraz Opel rok produkcji 1981 r. zakupiony w 2000 r.). Instytucja udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, których środki do życia są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Natomiast wnioskodawcy osiągają stałe miesięczne dochody oraz dysponują majątkiem w postaci nieruchomości i samochodów. Ma to zasadnicze znaczenie przy ocenie ich możliwości finansowych. Z tych względów słuszne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu stwierdzające, iż sytuacja materialna wnioskodawców nie uzasadnia przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym, zaś w tym wypadku koszty sądowe sprowadzają się jedynie do solidarnego uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. Z tych względów Sąd na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.