II SA/Wr 2492/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: referent Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi O. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...], nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. na rzecz O. W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] wydana na podstawie art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r.) w związku z § 10 ust. l i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...], nr [...] o nie stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych gardła, krtani i tchawicy wywołanych działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż O. W. w latach od września 1979 do sierpnia 1983r. był uczniem szkoły przyzakładowej i monterem -spawaczem w A w C., od września 1983r. do grudnia1988r. ślusarzem spawaczem w B w Ż., od grudnia 1988r. do października 1989r. spawaczem-hydraulikiem w C w K., od listopada 1989r. do stycznia 2000r. ślusarzem remontowym urządzeń energetycznych, ślusarzem - spawaczem w D S.A. w Z., a od lutego 2000r. ślusarzem remontowym - spawaczem w E Sp. z o.o. w Z. Podczas pracy narażony był na działanie dymów spawalniczych. W związku z podejrzeniem zawodowej etiologii zmian chorobowych w stanie narządu głosu (guz prawej struny głosowej) skarżący poddany został badaniu konsultacyjnemu w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K., a następnie na swój wniosek w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie jednostki, Poradnia dnia 14 marca 2002 r. i Instytut dnia 4 lipca 2002 r. orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej górnych dróg oddechowych. Stwierdziły, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a zmianami w obrębie narządu głosu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., biorąc powyższe pod uwagę decyzją z dnia [...] nie stwierdził u O. W. choroby zawodowej. O. W. odwołał się od tej decyzji podnosząc, że jego schorzenia spowodowane zostały warunkami pracy na stanowisku ślusarza-spawacza. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wskazując i podkreślając, iż oceny stanu zdrowia O. W. dokonały dwie jednostki upoważnione do orzekania o chorobach zawodowych, które na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, danych z dokumentacji lekarskiej, wyników badań lekarskich stwierdziły, że schorzenia skarżącego nie pozostają w związku przyczynowym z warunkami pracy, a spowodowane zostały przyczyną pozazawodową, przeto brak jest podstaw do stwierdzenia u wymienionego choroby zawodowej decyzji administracyjnej przez inspekcje sanitarną. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zarzucił decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) przez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych sprzecznych z prawem przesłanek, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji. W uzasadnieniu skarżący argumentował, iż bezspornym jest, że był przez wiele lat narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci gazów spawalniczych oraz gazów drażniących o natężeniu przekraczającym dopuszczalne normy, co prowadzi do logicznego wniosku, iż warunki pracy miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie zachorowania. Nie stwierdzono żadnych dodatkowych okoliczności mogących uzasadniać negatywne orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia choroby oskrzeli. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998r., sygn. III 36/98 dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy wykonywanej przez osobę nim dotkniętą, natomiast wytyczne Ministra Zdrowia o rozpoznawaniu chorób zawodowych ustalające surowsze, niż rozporządzenie Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych kryteria kwalifikowana schorzeń są pozbawione mocy prawnej. W związku z powyższym przyjąć należy , że jeżeli u skarżącego wykryto schorzenie górnych dróg oddechowych, a warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, a organ orzekający nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, obowiązkiem organu I instancji było stwierdzenie choroby zawodowej u skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej podniesione. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 - LEX nr 37180). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) - zwanego dalej rozporządzeniem, chorobą zawodową jest choroba wymieniona w załączniku do rozporządzenia pod warunkiem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Dla uznania, przeto choroby zawodowej nie wystarczy samo rozpoznanie choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia jako zawodowej, ale konieczne jest także stwierdzenie, że spowodowana ona została czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. W myśl § 7 ust. 4 rozporządzenia dokumentami niezbędnymi do ustalenia wystąpienia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a narażeniem pracownika na działanie występującego w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia jest: informacja o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacja dotycząca przebiegu zatrudnienia, wyniki przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacja lekarska. Oznacza to, że te materiały dowodowe muszą być zgromadzone w postępowaniu, oraz ocenione zgodnie z zasadami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, bowiem ma on zastosowanie w postępowaniu przed organami administracji w należących do ich właściwości sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, co wynika z art. 1 § 1 pkt 1 kpa. Zważyć, zatem przyszło, że rozporządzenie nakłada na właściwe organy obowiązek wszechstronnego zebrania wymienionego na wstępie materiału dowodowego, na podstawie którego - zgodnie z przepisami § 7 i § 8 - właściwe jednostki organizacyjne do rozpoznawania chorób zawodowych wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej. W podanym powyżej zakresie spełnienie tych wymogów stwarza prawnoprocesową gwarancję trafności rozstrzygnięcia administracyjnego. Kontrolując zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia, Sąd stwierdził, że uzasadnienia orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki wymienione w § 7 rozporządzenia, a także decyzji organów obu instancji nie oparte zostały na wymaganym materiale dowodowym. W aktach sprawy brak jest, m.in. wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, informacji o zagrożeniach zawodowych, przeto dwie jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej oparły swoje rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. Okoliczność powyższą potwierdza pismo organu odwoławczego z dnia 19 listopada 2004 r., a odpowiadające na żądanie Sądu o uzupełnienie akt sprawy w tym zakresie, wskazujące, iż w ocenie organu, w niniejszej sprawie nie było potrzeby przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego, ponieważ uprawnione jednostki nie rozpoznały u skarżącego schorzenia, które figuruje w wykazie. Reasumując: w niniejszej sprawie organy obu instancji, co wykazano wyżej, nie wzięły pod uwagę i nie oceniły całego materiału dowodowego jaki powinien być zgromadzony w sprawie. Za przesądzające o braku przesłanki wystąpienia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a narażeniem na występowanie w środowisku pracy czynników szkodliwych uznały wypowiadające się w tej kwestii orzeczenia lekarskie, które nie dysponowały materiałem dowodowym niezbędnym do zajęcia stanowiska. Uznały wręcz, że wystarczającym materiałem dowodowym jest charakterystyka "stanowiska pracy" wystawiona przez Gabinet Internistyczny w Z., choć § 7 ust. 4 rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, na podstawie jakich dokumentów należy rozpatrzyć sprawę. W świetle przedstawionych powyżej wywodów prawnych zaprezentowane stanowisko organu II instancji jest chybione. Odmienna ocena przyjęta w zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie przepisu § 7 ust.4 rozporządzenia, a naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, przeto nie można było zaakceptować orzeczeń lekarskich opartych na niepełnym materiale dowodowym, jednak organy administracyjne nie zakwestionowały wniosków zawartych w tych orzeczeniach. Naruszenie zasad postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak jednej z przesłanek, jaką jest związek przyczynowy stwierdzenia choroby zawodowej, został stwierdzony z pominięciem postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby w sposób wiarygodny wykluczyć bądź nie, związek schorzenia z charakterem wykonywanej pracy. Wskazania do dalszego postępowania przez organ, w niniejszej sprawie wynikają wprost z powyższych rozważań prawnych. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie, z dniem 3 września 2002 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 , poz. 1115). Zgodnie bowiem z § 10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200, a orzeczenie w przedmiocie niewykonania decyzji, przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.