I SA/Po 2686/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan /spr./ Włodzimierz Zygmont Protokolant: st.sekr sąd.Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Spółki "A" z o.o. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 250 zł ( dwieście pięćdziesiąt zł )tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. wstrzymuje wykonanie wymienionych w pkt. I. postanowień do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ W. Zygmont /-/ S. Zapalska /-/ G.Gorzan Postanowieniem z dnia [...] r. Pierwszy Urząd Skarbowy potwierdził zaległość w podatku dochodowym PIT-4 za lata 1992/1993 i podatku od towarów i usług za "lata" 1993, 1994, 1995, 1996 i 1999, spółki "A" z o.o. , podając, jako podstawę prawną tego orzeczenia, przepis art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że rozpatrzono zarzuty skarżącej spółki w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących zaległości w podatku dochodowym PIT-4 w łącznej kwocie [...] zł za miesiące od czerwca do grudnia 1992 r. oraz za wszystkie miesiące 1993 roku, a nadto zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie [...] zł za miesiące wrzesień 1993 r., luty 1994 r., marzec 1995 r., październik 1995 r., grudzień 1996 r. i styczeń 1999 r. Wskazano, w jaki sposób i na jakie zaległości zaliczono dokonane wpłaty przez dłużnika, wyjaśniono, iż zaległości powyższe istnieją i nie uległy przedawnieniu. W dniu [...].02.1996 r. organ egzekucyjny dokonał bowiem zajęcia rachunków bankowych skarżącej spółki i czynność ta przerwała bieg przedawnienia egzekwowanych zobowiązań podatkowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka zarzuciła przede wszystkim niemożność prowadzenia egzekucji z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych, których egzekucja dotyczy z końcem 2001 roku, a nadto nieistnienie obowiązku z powodu uiszczenia zaległości w pełnej wysokości. Zarzucono także, że spółka nie była informowana o podjęciu jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, jak również nie otrzymała 11 tytułów wykonawczych, wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r. Izba Skarbowa , powołując się na przepis art. 34 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn. Dz.U. Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz art. 70 Ordynacji podatkowej, utrzymała w mocy wydane postanowienie dotyczące wymagalności zobowiązań podatkowych objętych tytułami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że zaległości w podatku dochodowym od pracowników spółki PIT-4 za poszczególne miesiące od czerwca 1992 r. do grudnia 1993 r. objęte są tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Pierwszy Urząd Skarbowy dnia [...] r., zaś zaległości w podatku VAT za miesiące wrzesień 1993, luty 1994, marzec 1995, październik 1995 i grudzień 1996 objęte są kolejnymi tytułami egzekucyjnymi. Doręczenie dłużnikowi upomnień przed ich wystawieniem nie jest wymagane ze względu na rodzaj zaległości podatkowych. Wszystkie tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącej spółce, do rąk uprawnionego jej pracownika M. W. w dniu [...].01.1997 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Pierwsze zajęcie rachunku bankowego dłużnej spółki nastąpiło dnia [...].02.1996 r., kolejne zaś dnia [...].07.2002 r. przy czym to ostatnie było zajęciem wierzytelności spółki w Spółdzielni Mieszkaniowej Służby Zdrowia i na to zajęcie dłużnik złożył zarzuty, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zaskarżone zażaleniem postanowienie organ odwoławczy uznał, jako postanowienie wierzyciela odnoszące się do zasadności zarzutów. Powyższe okoliczności oraz treść art. 70 Ordynacji podatkowej uzasadniają wniosek, że najstarsze zaległości podatkowe przedawniłyby się z dniem 31.12.1997 r., jednak termin ten został przerwany pierwszą czynnością egzekucyjną zajęcia, dokonaną dnia [...].02.1996 r., wobec czego zarzut przedawnienia jest bezzasadny. Nie wydano także jakiejkolwiek decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych skarżącej spółki, a odmiennej treści twierdzenia spółki nie zostały przez nią wykazane. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca spółka wniosła o jego uchylenie oraz poprzedzającego postanowienia Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...].08.2002 r., zarzucając nieuwzględnienie przedawnienia zobowiązań podatkowych które nastąpiło w dniu [...].12.2001 roku. Podniesiono również pozostałe zarzuty, przytoczone w zażaleniu. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pismo skarżącej spółki z dnia [...] 07.2002 r. wszczynające postępowanie w nin. sprawie zostało zatytułowane "zarzuty do egzekucji" i zawiera wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jego rozpatrzenie organy obu instancji poddały trybowi określonemu w art. 33-35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...].08.2002 r. Nr [...] określono w postanowieniu Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] jako stanowisko "wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu przedawnienia" chociaż wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, a postanowienie organu odwoławczego, wyżej wymienione wydano, powołując się na art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie dostrzeżono, że zarzuty, o których mowa w art. 33 ustawy egzekucyjnej wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz w pouczenie o terminie wniesienia zarzutów (art. 32 § 1 ustawy egzekucyjnej - po nowelizacji art. 29 pkt ustawy), jak również okoliczności, iż tytuły wykonawcze wystawione w 1995 r. obejmujące zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za II półrocze 1992 i wszystkie miesiące 1993 roku, z wyjątkiem grudnia oraz zaległości w podatku VAT za miesiące wrzesień 1993 r., luty 1994 r., marzec 1995 r., jak również wystawiony w 1996 r. na zaległości VAT za październik 1995 r. zostały doręczone skarżącej spółce w dniu [...].01.1997 r. Wniesienie zarzutów po terminie, bez wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia, czyni zarzut bezskutecznym. Jednak powyższe uchybienie przepisom postępowania ze względu na treść art. 134 § 2 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji, gdy istotą sporu jest przedawnienie zobowiązań podatkowych, które należy brać pod uwagę także z urzędu, co wynika z treści art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, Sąd uznał za wymagające wytknięcia, ale nie powodujące bezprzedmiotowości wniosku skarżącej spółki o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości lub w części. Przedawnienie zobowiązań podatkowych, co do których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, może być bowiem podniesione przez zobowiązanego zarówno w zarzutach, zgłoszonych na podstawie art. 33-35 ustawy egzekucyjnej, jak i w toku postępowania egzekucyjnego, jako podstawa wniosku o umorzenie tego postępowania (art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej). Uznając w konsekwencji powyższego, że przedmiotem postępowania jest wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych nim objętych, stwierdzić należy, iż sprawa nie została wyczerpująco wyjaśniona. Rozpoczęcie biegu przedawnienia dla zaliczek w podatku dochodowym PIT-4 i podatku VAT za lata 1992-1996 podlega dyspozycji art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 19.12.1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993 Nr 108, poz. 486 ze zm.), zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. W czasie obowiązywania tej ustawy rozpoczął bowiem bieg czas, z upływem którego następuje przedawnienie zobowiązań podatkowych za lata 1992-1996 objętych prowadzonym p-ko skarżącej postępowaniem egzekucyjnym, jak również nastąpiłby upływ okresu 5 lat w odniesieniu do zobowiązań podatkowych za rok 1992, najwcześniej wymagalnych w rozpoznawanej sprawie. Także zdarzenie prawne przerwania biegu przedawnienia nastąpiło w świetle okoliczności sprawy i treści art. 30 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej, mianowicie przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany był zawiadomiony, bowiem czynnością tą było doręczenie skarżącej spółce dnia [...].01.1997 roku odpisów tytułów wykonawczych. Wprawdzie organy obu instancji przyjęły za datę przerwania biegu przedawnienia datę zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych spółki, tj. [...].02.1996 r., jednak w aktach sprawy znajduje się jedynie potwierdzenie odbioru tych zawiadomień od Banku [...] S.A. z dnia [...].03.1996 r. i Banku Kredytowego z dnia [...].03.1996 r. (k. 22 i k. 27 akt adm.). Brak natomiast potwierdzenia doręczenia zawiadomienia o dokonaniu tych czynności skarżącej spółce, chyba, że zostałoby ustalone, że zawiadomienia te doręczono skarżącej spółce wraz z odpisami tytułów wykonawczych. Zauważenia wymaga, ze potwierdzenie odbioru przez bank zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wywołuje skutki zajęcia z dniem jego doręczenia bankowi (art. 80 § 2 ustawy egzekucyjnej), co nie oznacza, że zastępuje ono zawiadomienie dłużnika o dokonaniu zajęcia (art. 80 § 3 ustawy egzekucyjnej). Powyższe okoliczności wynikające z akt sprawy uzasadniają prawidłowość wnioskowania organu odwoławczego, że przerwa biegu przedawnienia nastąpiła, ale w stosunku do zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi doręczonymi skarżącej. Nie można zgodzić się jednak ze stanowiskiem organów, że w odniesieniu do wszystkich zobowiązań podatkowych, objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym nastąpiła przerwa biegu przedawnienia. Wbrew twierdzeniu organów nie wszystkie dołączone do akt sprawy tytuły wykonawcze doręczono skarżącej. Brak potwierdzenia odbioru przez skarżącą tytułów wykonawczych z dnia M. W. r. nr [...] (obejmuje zaległości z tytułu zaliczek na podatek dochodowy PIT-4 za grudzień 1993 r. - k. 20 akt adm.) oraz z dnia 2 [...] r. [...] (obejmuje zaległości podatku VAT za grudzień 1996 r. - k. 2 akt adm.), przy czym żadnego z tych tytułów wykonawczych nie obejmują również zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych z dnia [...].02.1996 roku (k. 26 i 21 akt administracyjnych), tak samo, jak zajęciem tym nie został objęty tytuł wykonawczy z dnia [...] r. Nr [...] (k. 10 akt adm. - obejmuje zaległości podatku VAT za październik 1995 r.). Stwierdzenie powyższych braków i nieprawidłowości nie pozwala przyjąć, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona co do istoty i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" art. 134 § 1, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30. 08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec, jak w sentencji wyroku. Organ egzekucyjny winien mieć na uwadze, że bieg przedawnienia przerwany przez samo doręczenie tytułu wykonawczego, które stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 32 ustawy egzekucyjnej, po przerwaniu przedawnienia biegnie na nowo od dnia dokonania tej czynności (art. 30 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych). Na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, do biegu przedawnienia, poczynając od 1.01.1998 r. stosuje się zasadę, że jeżeli przerwa nastąpiła wskutek czynności egzekucyjnej, o której podatnik został zawiadomiony, przedawnienie biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Brak w przepisie tym zastrzeżenia, jakie zawierał przepis art. 30 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, że przedłużenie terminu przedawnienia nie może być większe, niż dalsze 5 lat. Nie znajduje więc uzasadnienia stanowisko skarżącej spółki, że przedawnienie po przerwie zaczęło biec od [...] 12.1996 r. i nastąpiło w odniesieniu do wszystkich zobowiązań podatkowych objętych niniejszą egzekucją z dniem [...].12.2001 roku. Również twierdzenie skarżącej, jakoby zaległości podatkowe zostały zapłacone w całości bądź udzielono jej ulgi w ich spłacie w formie rozłożenia ich płatności na raty nie zostało w jakikolwiek sposób wykazane. Przedłożony wykaz wpłat nawet nie obejmuje odsetek za zwłokę, ani terminów wpłat, wobec czego nie dokumentuje uiszczenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami. /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska /-/Wł.Zygmont