II SA/Wa 2014/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Joanna Kube, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2004 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) odmówił p. P. B. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku p. P. B. nie stwierdził możliwości pozytywnego załatwienie sprawy. Z akt sprawy nie wynikają bowiem szczególne okoliczności na skutek, których nie nabył wnioskodawca uprawnień do świadczenia ustawowego. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że u p. P. B. na przestrzeni aktywności zawodowej, w okresie od 12 września 1992 r. do 1 maja 1994 r. oraz od 8 października 1997 r. do 29 września 1999 r. występują nieuzasadnione przerwy w wykonywaniu zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem, a zwłaszcza jeśli się uwzględni fakt, że w okresie tym nie była orzeczona w stosunku do wnioskodawcy całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby. Całkowita niezdolność do pracy orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS została stwierdzona w dniu [...] listopada 2003 r., w którym lekarz orzecznik wskazał, że całkowita niezdolność do pracy istnieje od 27 maja 2003 r. do listopada 2004 r. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika ponadto, że na przestrzeni 30 lat życia w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 5 lat 2 miesiące i 9 dni jest nieadekwatny w stosunku do wieku skarżacego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. P. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazał, że spełnił wszystkie warunki wymienione w decyzji do otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Brak choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od maja 2003 r., co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2003 r. Nie jest jednak skarżący osobą ubezpieczoną, która tylko w skutek szczególnych okoliczności nie spełniła warunków ustawowych do świadczenia rentowego. Za szczególną okoliczność uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach - na potrzeby stosowania powołanego wyżej przepisu - należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt II SA 3191/00 - LEX nr 537884). Z dokumentacji zawartej w aktach sprawy wynika, ze skarżący na przestrzeni 31 lat życia legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 5 lat 2 miesiące i 9 dni, zaś w ocenianym dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat przypada tylko 2 lata 11 miesięcy i 21 dni. Niewątpliwie staż ten, w stosunku do wieku skarżącego, jest zbyt krótki, a więc niewystarczający do nabycia prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje zaś, aby brak zatrudnienia spowodowany był szczególnymi okolicznościami, o których mowa w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach. Szczególną okolicznością nie są bowiem przerwy w zatrudnieniu trwająca w latach 1991 - 1992, 1992 - 1993, 1994 do 1995, 1996 - 1997 i 1997 - 1999. Zatrudnianie się zaś skarżącego na umowę zlecenia, o którym skarżący wskazywał we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak również w trakcie rozprawy sadowej, od którego to zatrudnienia nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne, nie może być uznane za okoliczność szczególną, dotyczącą okresu zatrudnienia sprzed wypadku. Rezygnując bowiem z możliwości dobrowolnego ubezpieczenia się z tytułu umowy zlecenia musiał się bowiem skarżący liczyć z konsekwencjami tej decyzji szczególnie możliwym w przyszłości brakiem uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Sąd nie neguje trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Jednak okoliczność ta sama w sobie nie ma wpływu na sposób orzekania w sprawie. Świadczenie, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione. Z przepisu tego wynika konieczność wykazania wszystkich wyżej omówionych warunków przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skoro warunki te są spełnione łącznie, to nie ma podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).