I OSK 671/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska, Marek Stojanowski(spr.), Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA 2365/03 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej komunalizacji mienia oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2005r., sygn. akt I SA 2365/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...], znak [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości. W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał, iż zarówno decyzja organu wojewódzkiego, jak i decyzja organu odwoławczego z dnia 08 września 2003r. nie naruszają prawa, bowiem organy prawidłowo przyjęły, że J. J. nie był stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 Kpa, w sprawie nabycia, w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w [...] Hucie, oznaczonej jako działka nr 650 Stronami postępowania prowadzonego w tym trybie byli wyłącznie: dotychczasowy właściciel nieruchomości (ewentualnie współwłaściciele) oraz jej nowy właściciel, tj. Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego. W szczególności interesu prawnego do występowania w niniejszym postępowaniu nie może stanowić, przysługująca na rzecz skarżącego służebność drogi koniecznej do przedmiotowej nieruchomości. Prawo to jest bowiem ustanawiane na prawie własności nieruchomości obciążonej, jako stosunek prawny między każdoczesnym właścicielem nieruchomości władnącej (nie mającej dostępu do drogi publicznej), a każdoczesnym właścicielem nieruchomości obciążonej (przez którą w ramach służebności ustanawiany jest dostęp do drogi publicznej). Fakt korzystania przez skarżącego z przedmiotowej nieruchomości – jako drogi, przesądza jedynie o istnieniu po jego stronie interesu faktycznego, nie zaś prawnego, w postępowaniu komunalizacyjnym. Na podstawie art. 73 cyt. ustawy na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego z mocy prawa przeszły jedynie nieruchomości zajęte pod drogi publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086). Skoro przedmiotowa nieruchomość nie figurowała w wykazie publicznych dróg gminnych oraz nie znajdowała się we władaniu Gminy [...], to prawidłowym było umorzenie postępowania w sprawie nabycia tej nieruchomości z mocy prawa. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2005r. wniósł J. J., wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazano art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływaną dalej jako ppsa), tj. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość (działka nr 650) była w dniu 31 grudnia 1998r. zajęta pod drogę publiczną i znajdowała się we władaniu Gminy [...], zatem zachodziły przesłanki formalno–prawne do zastosowania art. 73 cyt. Ustawy. Materialna podstawa interesu prawnego do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, zgodnie z art. 28 Kpa, wynika z wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia z dnia 24 kwietnia 2002r. o przywróceniu skarżącemu posiadania służebności drogi do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, skoro Wojewoda [...] w dniu 4 grudnia 2002r. wszczął z urzędu postępowanie komunalizacyjne działki nr 650, prowadzone w trybie art. 73 powołanej ustawy, to nie można było umorzyć tego postępowania, z powodu braku przymiotu strony po stronie skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. Sąd kasacyjny jest więc związany przytoczonymi w niej podstawami, przytoczenie zaś podstaw kasacyjnych – w rozumieniu art. 176 ppsa – polega na wskazaniu konkretnej normy prawnej, do której naruszenia doszło. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie dopowiada tym wymogom, zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bez oznaczenia tych przepisów, nawet nie mógł zostać rozpoznany. Należy zarazem wyjaśnić, że w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa, przepisy postępowania, których naruszenie stanowi podstawę kasacyjną, to wyłącznie przepisy cyt. ustawy, nie zaś przepisy postępowania administracyjnego (Kpa), bowiem skargę kasacyjną wnosi się od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, który przepisów postępowania administracyjnego nie stosuje. Powyższa uwaga jest o tyle uzasadniona, bowiem treść skargi kasacyjnej sugeruje, że skarżący podważa prawidłowość rozstrzygnięcia, właśnie z powodu błędnego zastosowania art. 28 Kpa. Zasadnie Sąd I Instancji, przyjął iż fakt korzystania przez skarżącego z przedmiotowej nieruchomości, jako drogi, nie przesądza o istnieniu po jego stronie interesu prawnego, uzasadniającego występowanie w sprawie w charakterze strony w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] własności przedmiotowej nieruchomości. Interes prawny dający legitymację strony jest kategorią prawnomaterialną co oznacza, że źródła tego interesu należy poszukiwać w przepisach prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie przepisem tym jest art. 73 ust. 1 wyżej powołanej ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, który wskazuje kto ma interes prawny w danej kategorii spraw. Stąd też, w ocenie sądu, prawa takiego skarżący nie mógł wywodzić, z przysługującej mu służebności drogi koniecznej, bowiem prawo to jest ustanawiane na prawie własności nieruchomości obciążonej, jako stosunek prawny między każdoczesnym właścicielem nieruchomości władnącej, a każdoczesnym właścicielem nieruchomości obciążonej. Stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, jest wyłącznie dotychczasowy właściciel nieruchomości oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, reprezentowana przez uprawnione organy. Każdy inny podmiot, nie legitymujący się prawem własności, nie jest stroną tego postępowania. Całkowicie chybionym jest również zarzut skarżącego w kwestii dotyczącej niewłaściwego zastosowania przepisu art. 73 ust. 1 cyt. ustawy. Sąd I instancji zasadnie przyjął, że na podstawie tego przepisu z dniem 1 stycznia 1999r. na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego przeszły jedynie te nieruchomości, które w dniu 31 grudnia 1998r. pozostawały we władaniu Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego i zajęte były pod drogę publiczną, w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985r, o drogach publicznych. Przedmiotowa nieruchomość nie spełnia zaś tych wymogów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.