II SA/Po 243/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia NSA Barbara Kamieńska(spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] r. [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Drzazga /-/ J. Szaniecka /-/ B. Kamieńska Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. decyzją z dnia [...] r. – wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) w związku z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 223 ze zm.) – nakazał inwestorowi G.M. wykonanie czynności niezbędnych do doprowadzenia wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku zlokalizowanego na działce przy ul. [...] w P. do stanu zgodnego z przepisami tzn. wzmocnienie konstrukcji dachu i wykonanie podwaliny betonowej pod istniejącą płytą żelbetową zgodnie ze wskazaniami ekspertyzy technicznej oraz dostarczenie opinii technicznej o prawidłowości wykonania tych robót – w terminie 90 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż przedmiotem postępowania był stan techniczny budynku o wymiarach 4,50m x 4,00m, którego przeznaczenie zostanie określone przez inwestora w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed organem administracji architektoniczno – budowlanej. Ponieważ przedmiotowa nieruchomość była przed 1990r. objęta planem zagospodarowania przestrzennego miasta P. z 1975r., którego treść nie zawierała wyraźnego i jednoznacznego zakazu wznoszenia na działkach budynków gospodarczych lub innych obiektów związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkających tam osób, w ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (tzn. obiekt nie naruszał ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego), wobec czego należało zastosować przepis art. 40 ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A.M., żądając jej uchylenia i orzeczenia rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła ona organowi I instancji naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 i art. 40 powyższej ustawy poprzez nieorzeczenie rozbiórki obiektu, pomimo zaistnienia odpowiednich przesłanek. Według odwołującej się został on wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz wbrew planowi zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał na spornym terenie przeznaczenie gruntów na cele intensywnej uprawy ogrodniczej z adaptacją istniejącej zabudowy jednorodzinnej na terenach rolnych. G.M. użytkuje natomiast obiekt do wykonywania działalności polegającej na wyrobie artykułów z polietylenu przy użyciu specjalistycznej maszyny (pomimo składanych w sprawie oświadczeń o prowadzeniu działalności ogrodniczej). Tych argumentów nie uwzględnił Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na podstawie informacji udzielonych przez Miejską Pracownię Urbanistyczną pismem z dnia [...] r. organ odwoławczy ustalił, że działka, na której w 1990r. pobudowano przedmiotowy obiekt, była objęta planem zagospodarowania przestrzennego miasta P. z 1975r., akceptowanym przez Wojewodę W. dnia 22 sierpnia 1975r., stanowiącym integralną cześć planu województwa p., zatwierdzonym uchwałą nr VII/25/77 Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 25 października 1977r. (Dz. Urzęd. WRN z 1977r. Nr 14. poz. 110). Z treści powyższego planu nie wynika jednoznaczny, bezwzględny zakaz wznoszenia na terenie, na którym posadowiony jest przedmiotowy obiekt, budynków gospodarczych bądź innych związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkających tam osób. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że w ustalonym stanie faktycznym brak podstaw do orzeczenia rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. – przedmiotowy budynek nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, nie jest przeznaczony pod tego typu zabudowę lub inną zabudowę, ani też obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia względnie też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez A.M. – współwłaścicielką nieruchomości, na której zlokalizowana jest kwestionowana inwestycja. Skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Podtrzymała zarzut niezgodności zrealizowanej inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego oraz powodowania przez nią zagrożenia zdrowia oraz niedopuszczalnego pogarszania warunków użytkowych dla otoczenia. Przypomniała, że przedmiotowy obiekt – przylegający do ściany budynku mieszkalnego – służy inwestorowi "na cele prowadzenia działalności sprzecznej z planem zagospodarowania przestrzennego – działalności gospodarczej polegającej na wyrobie artykułów z tworzyw sztucznych przy użyciu maszyny znajdującej się w budynku". Maszyny pracują do godziny 22:00, a często i dłużej powodując hałas i wibracje. Spowodowało to znaczne pogorszenie stanu zdrowia skarżącej, która cierpi na stany lękowodepresyjne, omdlenia i chorobę niedokrwienną serca. Obiekt wystaje poza taras, co oszpeca cały budynek oraz uniemożliwia spływ wody deszczowej z powierzchni tarasu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Ponad argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji wskazał, że wprawdzie zgodnie z planem obowiązującym w dacie budowy działka na której zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się w jednostce strukturalnej "Dv", której podstawową funkcją jest rolnictwo, ale przewidziano też adaptację istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na terenach rolnych, a pozostałe ustalenia dla terenów rolnych jak dla jednostki BVI, która z kolei przewiduje budownictwo mieszkaniowe dla rolników i ogrodników. Zdaniem organu odwoławczego "normalnym, zwyczajnym przeznaczeniem działki zabudowanej domem jednorodzinnym jest zaspokajanie bieżących bytowych potrzeb rodziny, związanych z zamieszkiwaniem w tym domu. Funkcja działki, na której stoi budynek mieszkalny, nie kłóci się z możliwością wzniesienia na niej budynku gospodarczego. Ponadto z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wynika zakaz wznoszenia poza domem mieszkalnym pomocniczych budynków gospodarczych". Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej związanych z wykorzystywaniem przedmiotowego budynku na chałupniczą działalność rzemieślniczą organ odwoławczy stwierdził, że kwestia ta może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca zarzuciła, iż plan ogólny zagospodarowania przestrzennego z 1975r. stanowiący podstawę legalizacji samowoli budowlanej, jak wynika z tekstu uchwały nr VII/25/75 Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 21 października 1977r. opublikowanej w Dzienniku Urzędowym WRN z 1977r. nr 14, poz. 110 – nie dotyczy zagospodarowania przestrzennego miasta P., a województwa p. W uchwale tej w ogóle nie ma wzmianki o planie ogólnym zagospodarowania miasta P. Jedynym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta P. obowiązującym w okresie, kiedy dokonano samowoli budowlanej, był zatwierdzony uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia 9 września 1966r. nr 33/283/66 ogólny plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. Plan ten został wymieniony w załączniku nr 2 w kolumnie 1 pod l.p. 21 do uchwały Rady Miejskiej miasta P. nr XVI/104/90 z dnia 18 grudnia 1990r. w sprawie wykazu aktów prawa miejscowego obowiązujących na terenie miasta P. w zakresie planowania przestrzennego, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa P. z 1991r. nr 1, poz. 5. Zgodnie z zapisami tego planu, nieruchomość, na której dokonano samowoli budowlanej, leży na terenie, gdzie dopuszczona była zabudowa mieszkaniowa i gospodarcza. Według skarżącej "samowola spowodowała, że budynek z jednorodzinnego przekształcił się w produkcyjny, w którym część produkcyjna o 25% jest większa od części mieszkalnej znajdującej się na parterze budynku." Nadto inwestor, nie będący jedynym właścicielem działki, nie uzyskał zgody skarżącej na wzniesienie tego rodzaju obiektu. Inwestor G.M. także wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Rozważania organów obu instancji odnośnie zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego samowolnie zrealizowanej inwestycji czynione są w oderwaniu od realiów rozpoznawanej sprawy. Nawet bowiem gdyby, czemu skarżąca przeczy, plan ten nie wykluczał wznoszenia na działce, stanowiącej współwłasność skarżącej i G.M. położonej na terenie przeznaczonym na cele intensywnej uprawy ogrodniczej, budynków gospodarczych, bądź innych związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkańców to organy orzekające nie mogły tego brać pod uwagę przy rozstrzyganiu, skoro z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż inwestor zrealizował samowolnie inwestycję, która od początku powstania była warsztatem produkującym artykuły z tworzyw sztucznych. Inwestor G.M. oraz skarżąca A.M. złożyli na ten temat zgodne wyjaśnienia (k.9 i 10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), a inwestor doprecyzował, że przyczyną postawienia bez zezwolenia budynku był fakt kupna tak wysokiej maszyny do produkcji artykułów z polietylenu, że nie mieściła się ona w dotychczasowym pomieszczeniu usytuowanym w budynku mieszkalnym. Spór między byłymi małżonkami dotyczył natomiast czasu zrealizowania tego budynku. G.M. zeznał, iż budynek warsztatowy postawił w 1990r. (k.9), natomiast według skarżącej budynek był budowany od 1990-1992r. Nieustalenie konkretnej daty wybudowania warsztatu - chociażby na podstawie dowodu zakupu maszyny, dla której budynek powstał – było uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem nie pozwalało na jednoznaczne ustalenie, czy organy analizowały plan zagospodarowania przestrzennego aktualny w dacie zrealizowania inwestycji. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, że przedmiotowa działka "przed 1990r." objęta była planem zagospodarowania przestrzennego miasta P. z 1975r. Także organ drugiej instancji zapisy tego planu uczynił przedmiotem rozważań. Nadto – skoro skarżąca w toku postępowania administracyjnego powoływała się na występowanie konkretnych uciążliwości (m.in. nadmiernego hałasu) spowodowanych lokalizacją samowolnie zrealizowanego warsztatu bezpośrednio przy ścianie budynku mieszkalnego – to skwitowanie tego rodzaju zarzutów w jednozdaniowym ogólnym stwierdzeniu, że "prowadzone postępowanie administracyjne wskazuje, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 ust. 1" stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa określającego wymogi jakie powinno spełniać uzasadnienie decyzji. Stosownie do przepisów art. 37 ust. 1 i 2 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. – możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego istnieje tylko wtedy, gdy obiekt ten 1) nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę; 2) niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Skoro sprawa nie dojrzała do ostatecznego rozstrzygnięcia i wymaga uzupełnienia postępowania w wyżej wskazanych kierunkach, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1c, art. 152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji. /-/B. Drzazga /-/J. Szaniecka /-/B. Kamieńska jw