III SA/Wa 2132/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, asesor WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Grzegorz Potiopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2003 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.) zwanej dalej "ord. pod"- Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] ustalającą Z. K. wymiar podatku od nieruchomości na 2003 r. w kwocie [...] zł. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2004 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję ustalającą skarżącemu wymiar podatku od nieruchomości za rok 2003, ze względu na fakt posiadania przez skarżącego lokalu przy ul. [...] w W. na podstawie zawartej umowy najmu z dnia [...] października 1990 r. z Przedsiębiorstwem Gospodarki Mieszkaniowej P. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Pan Z. K. i wniósł odwołanie. W odwołaniu podniósł, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca, ponieważ budynek, w którym znajduje się lokal będący przedmiotem opodatkowania jest stary w związku z czym poniósł na ten lokal wydatki remontowe. Ponadto podatnik wskazywał na ciężki stan swojego zdrowia oraz trudną sytuację finansową. Skarżący podnosił również , że decyzję ustalającą wymiar podatku od nieruchomości otrzymał we wrześniu 2003 r., co według niego podważa zasadność płacenia podatku od początku 2003 r. ze względu na zasadę niedziałania prawa wstecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpatrzenia odwołania utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. W zaskarżonej decyzji organ podatkowy drugiej instancji stwierdził, iż Pan Z. K. w deklaracji wskazał, że jest najemcą lokalu użytkowego o powierzchni 19 mkw., który wykorzystywany jest na potrzeby działalności. W ocenie organu odwoławczego, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9 poz. 84 ze zm.) zwanej dalej "upol" w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. podatnikami podatku od nieruchomości stały się osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. W ocenie SKO, skoro Z. K. jest najemcą lokalu użytkowego na podstawie umowy najmu z dnia [...].10.1990 r. z Zarządem Nieruchomości Komunalnych P. , to w takiej sytuacji na nim ciąży obowiązek podatkowy w podatku od wynajmowanej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, zdaniem SKO, podatek został właściwie naliczony według stawek określonych w Uchwale Rady [...] W. z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2003. Odnośnie zarzutu wydania decyzji dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości za 2003 r. w dniu [...]września 2003 r. SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 6 ww. ustawy obowiązek podatkowy powstawał od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpiły okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego w przypadku podatku od nieruchomości było zatem objęcie nieruchomości na podstawie umowy najmu z 1990 r. Mając powyższe na uwadze zdaniem organu odwoławczego, decyzja ustalająca wymiar podatku od nieruchomości jest decyzją stwierdzającą zobowiązanie podatkowe, obowiązek podatkowy istniał natomiast już od 1 stycznia 2003r. zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnośnie złego stanu lokalu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w postępowaniu podatkowym nie może brać pod uwagę stanu zajmowanych lokali oraz poczynionych przez gminę działań lub ich braku, mających wpływ na atrakcyjność lokalu, ponieważ wymiar podatku ustala się na podstawie obowiązujących przepisów i stawek określonych przez radę gminy. Organy podatkowe nie mają możliwości zmniejszenia ustalonych przez Radę Miasta stawek w poszczególnych przypadkach. Z decyzja tą nie zgodził się skarżący i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje, Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i faktycznego istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) zwanej dalej "ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a mianowicie art.122 oraz art. 187 ord. pod. Bezspornym w sprawie jest to, że na podstawie art. 3 upol podatnikami podatku od nieruchomości były od 1 stycznia 2003 r. osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej będące: właścicielami nieruchomości lub gruntów, posiadaczami samoistnymi, użytkownikami wieczystymi nieruchomości i obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem oraz posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego, jeśli ich posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa. Stan faktyczny sprawy każe uczynić przedmiotem rozważań kwestię opodatkowania posiadacza nieruchomości komunalnej na podstawie zawartej umowy najmu z Przedsiębiorstwem Gospodarki Mieszkaniowej P. Sąd zauważa, iż posiadanie może wynikać z umowy cywilnoprawnej a także z innego tytułu prawnego. Innym tytułem prawnym jest decyzja o przekazaniu nieruchomości w trwały zarząd jednostce organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej. W tym miejscu należy zadać pytanie czy w przypadku oddania w trwały zarząd nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego zakładowi komunalnemu czyni ten zakład posiadaczem nieruchomości a w konsekwencji podatnikiem. Sąd zauważa, że zmiany przepisu art. 3 upol regulującego zasady opodatkowania nieruchomości Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. spowodowały, że z kręgu podatników podatku od nieruchomości państwowych i samorządowych pozornie wykluczeni zostali trwali zarządcy. Zdaniem Sądu, zmiana ta nie pozbawiła przymiotu bycia podatnikiem tych podmiotów. Są oni podatnikami w dalszym ciągu jako posiadacze, chociaż nie są bezpośrednio wymienieni w art. 3 ust. 1 pkt 4 upol. W tym miejscu należy wyraźnie zaznaczyć, że trwali zarządcy jako posiadacze na podstawie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, są podatnikami podatku od nieruchomości przekazanych im w trwały zarząd. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym z zarządu, jako tytułu prawnego do władania nieruchomościami Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, mogą korzystać jedynie jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej. Zarząd jest uregulowany w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.)- zwanej dalej "ugn" We wspomnianej ustawie o gospodarce nieruchomościami opisana została instytucja zarządu jako forma prawna władania nieruchomością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przez państwową lub komunalną jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej (art. 43–50 ugn). Trwały zarząd, polega na możliwości korzystania z nieruchomości - w szczególności w celu prowadzenia działalności jednostki organizacyjnej, zabudowy, przebudowy i modernizacji obiektu budowlanego na nieruchomości będącej w zarządzie, oddania, za zgodą organu nadzorującego, nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę lub jej użyczenia. Trwały zarząd powstaje z mocy prawa lub jest ustanawiany w drodze decyzji właściwego organu, wydanej z urzędu lub na wniosek istniejącej jednostki organizacyjnej. Ponadto zgodnie z art. 17 ugn państwowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej nabywają nieruchomości na własność Skarbu Państwa, a samorządowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej – na własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Wszystkie te jednostki organizacyjne uzyskują do nabytych nieruchomości trwały zarząd z dniem ich nabycia. Organem tym jest zarząd gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gmin. Podatnikiem podatku od nieruchomości oddanej w zarząd jest jedynie, co należy podkreślić, państwowa i komunalna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, która włada gruntem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustanowionego trwałego zarządu uregulowanego w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Reasumując należy stwierdzić, że podatnikiem podatku od nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy jest zarządca jedynie w przypadku ustanowienia trwałego zarządu, o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zarządcą tym może być tylko państwowa lub komunalna jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej. Innego rodzaju "zarządcy" nie są objęci obowiązkiem płacenia tego podatku. Mając powyższe rozważania na uwadze Sąd zauważa, że nałożenie obowiązku zapłaty podatku od wynajmowanej nieruchomości na skarżącego było przedwczesne. Przede wszystkim zauważyć należy, że z umowy najmu z dnia [...] października 1990 r. wynika, że stronami tej umowy jest Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej P. jako wynajmujący i Z. K. jako najemca. Organ podatkowe obu instancji są zobowiązane zatem ustalić status prawny podmiotu wynajmującego lokal ( jednostka posiadająca osobowość prawna czy też takiej osobowości nie posiadająca) a także ustalić czy nieruchomość, w której znajduje się wynajmowany lokal została przekazana PGM P. w trwały zarząd na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustalenie tych faktów pozwoli na wskazanie kto jest posiadaczem a w konsekwencji ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości. Natomiast brak ustalenia ww faktów spowodował naruszenie przez organy podatkowe art. 122 i art. 187 ord. pod ., co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, stanowiło podstawę uchylenia, ponieważ naruszenie ww przepisów ordynacji podatkowej, mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Pozostałe zarzuty skarżącego dotyczące trudnej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej skarżącego, zdaniem Sądu, mogą być podstawą do złożenia wniosku o umorzenie podatku, po uprzednim ustaleniu podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości. Zarzuty te nie mogły stanowić podstawy uchylenia decyzji w tym postępowaniu. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt powyżej ustawy.