I SA/Gd 1859/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Rischka /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi G.S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 3 września 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnej o d d a l a s k a r g ę. I SA/Gd 1859/01 U z a s a d n i e n i e Izba Skarbowa zaskarżoną do sądu decyzją utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Urzędu Skarbowego z dnia 15 marca 2001 r. nr [...] odmawiające stwierdzenia nadpłaty i zwrotu uiszczonego dnia 30 stycznia 2001 r. podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł z tytułu zawartej dnia 16 stycznia 2001 r. w [...]umowy pożyczki zawartej pomiędzy Panem G.S. (pożyczkodawca), a "A" sp. z o.o. z siedzibą w C. (pożyczkobiorca) w kwocie [...] koron czeskich (równowartość [...] franków szwajcarskich). Organ odwoławczy podzielił stanowisko, iż pomimo zawarcia przedmiotowej umowy za granicą, jej przedmiot (pieniądze) w dacie zawarcia umowy znajdował się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a to w świetle art. 1 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. nr 86, poz. 959) rodzi obowiązek uiszczenia podatku. Izba Skarbowa nie uwzględniła zarzutów pełnomocnika Pana G.S., iż "przedmiotowa pożyczka nie dotyczy rzeczy a praw majątkowych", bowiem "W wypadku gdy kwota pożyczki zostaje udzielona w formie transferu bezgotówkowego, możemy mówić co najwyżej o prawach majątkowych". Zdaniem organu odwoławczego o powstaniu obowiązku uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnej decyduje, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r., moment dokonania czynności cywilnoprawnej. Wobec zobowiązującego charakteru umowy pożyczki chwila zgodnego oświadczenia woli stron stanowi o jej zawarciu, tym samym o chwili powstania obowiązku uiszczenia podatku. Skoro z przepisu art. 720 k.c. wynika, iż przedmiotem umowy pożyczki mogą być pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku, to w świetle art. 1 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych umowa pożyczki podlega podatkowi, jeżeli w dacie zawarcia jej przedmiot (np. pieniądze) znajdował się w Polsce. Już samo zawarcie umowy pożyczki stwierdza Izba rodzi obowiązek w podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 3 ust. 1 pkt 1), który podatnik jest obowiązany, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. bez wezwania organu podatkowego wpłacić w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Ani wydanie przedmiotu pożyczki, ani prawo dochodzenia jego wydania nie zmienia konsensalnego charakteru czynności. Umowa pożyczki jest ważna i podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych niezależnie od wydania pieniędzy. Obowiązek uiszczenia należnego od takiej umowy podatku powstaje z mocy samego prawa już z chwilą zawarcia umowy. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska pełnomocnika, iż przedmiotem umowy z dnia 16 stycznia 2001 r. było prawo majątkowe, gdyż "kwota pożyczki została przelana (transferem bezgotówkowym) na rachunek bankowy pożyczkobiorcy znajdujący się w [...]". Tut. Izba Skarbowa wskazała, iż w ostatnim członie zapisu art. 1 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w brzmieniu "prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" nie chodzi o prawa majątkowe przysługujące stronie czynności cywilnoprawnej na podstawie postanowień umownych (np.: na podstawie umowy pożyczki) czy o niematerialny wyraz wywiązania się z zobowiązań, lecz o czynność cywilnoprawną (np. sprzedaż, zamiana), której przedmiotem są prawa majątkowe np. autorskie, wynalazcze, licencje podlegające wykonaniu w Polsce. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego pełnomocnik Pana G.S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego zarzuca naruszenie obowiązującego prawa poprzez błędną wykładnię przepisów art. 1 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego i wniósł o ich uchylenie. W szerokim uzasadnieniu radca prawny powołując przepisy ustaw: - z dnia 28.10.1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz. U. Nr 50, poz. 459), - z dnia 7.07.1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386), - z dnia 29.08.1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 1998 r. Nr 160, poz. 1063), - z dnia 28.11.1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140, poz. 939 z późn. zm.), zarządzenie Prezesa NBP z dnia 29 maja 1998 r. w sprawie form i trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków (M. P. Nr 21, poz. 320) oraz art. 430 § 2 Kodeksu zobowiązań z 1933 r., art. 45, art. 454 § 1 zd. 2 i art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, koncentrując się na wykazaniu pojęcia "pieniądz" oraz wskazując na jego "charakter oddawczy" ponownie wywodzi, iż organy podatkowe winne "w przypadku przelewu jednostek pieniężnych z jednego rachunku bankowego na drugi" uznać, że przedmiotem umowy zawartej dnia 16 stycznia 2001 r. w [...] jest prawo majątkowe przysługujące pożyczkobiorcy, które jest wykonane w [...], a zatem nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Izba w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, w pełni podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W ustalonym niespornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja wbrew wywodom skargi odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 86, poz. 959). Przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 poddaje regulacjom wymienionego aktu prawnego enumeratywnie wymienione w nim zdarzenia cywilnoprawne, w tym umowy pożyczki (lit. b). Stosownie zaś do zapisu ust. 4 pkt 1 tego przepisu, podatkowi podlegają czynności cywilnoprawne, jeżeli ich przedmiotem są rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc powyższe unormowanie do istoty umowy pożyczki, która w myśl art. 720 Kodeksu cywilnego polega na zobowiązaniu się dającego pożyczkę do przeniesienia na własność biorącego pożyczkę określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorącego do zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego gatunku Izba trafnie stwierdza, iż tego rodzaju czynność cywilnoprawna dochodzi do skutku przez samo zgodne porozumienie stron. O powstaniu obowiązku uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnej decyduje, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r., moment dokonania czynności cywilnoprawnej. Wobec zobowiązującego charakteru umowy pożyczki chwila zgodnego oświadczenia woli stron stanowi o jej zawarciu, tym samym o chwili powstania obowiązku uiszczenia podatku. Izba w pełni zasadnie stwierdza, iż skoro z przepisu art. 720 k.c. wynika, iż przedmiotem umowy pożyczki mogą być pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku, to w świetle art. 1 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych umowa pożyczki podlega podatkowi, jeżeli w dacie zawarcia jej przedmiot (np. pieniądze) znajdował się w Polsce. Należy podkreślić, że już samo zawarcie umowy pożyczki rodzi obowiązek w podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 3 ust. 1 pkt 1), który podatnik jest obowiązany, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. bez wezwania organu podatkowego wpłacić w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Ani wydanie przedmiotu pożyczki, ani prawo dochodzenia jego wydania nie zmienia konsensalnego charakteru czynności. Umowa pożyczki jest ważna i podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych niezależnie od wydania pieniędzy. Obowiązek uiszczenia należnego od takiej umowy podatku powstaje bowiem z mocy samego prawa już z chwilą zawarcia umowy. Treść analizowanej umowy pożyczki z dnia 16 stycznia 2001 r, wskazuje na przeniesienie środków pieniężnych, zatem w świetle art. 1 ust. 4 pkt 1 w/w ustawy przedmiotowa umowa pożyczki podlega podatkowi, gdyż w dacie zawarcia jej przedmiot (pieniądze) znajdowały się w Polsce. Na powyższe wskazuje bezspornie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Bez znaczenia natomiast dla sprawy jest fakt zawarcia przedmiotowej umowy w [...] – zgodnie z tym co wyżej wywiedziono. Natomiast jak trafnie stwierdza Izba treść noty z dnia 24 stycznia 2001 r., "B" S.A. o/G. wskazuje na fakt przekazania środków dewizowych, będąc dowodem realizacji powyższej umowy, na konto spółki "A" z siedzibą w C. na podstawie zlecenia z dnia 22 stycznia 2001 r. Powyższe potwierdza, iż w dacie zawarcia umowy pożyczki jej przedmiot znajdował się w Polsce. W konsekwencji organy podatkowe prawidłowo uznały, iż w omawianej sprawie wystąpiła przesłanka określona w pierwszym członie art. 1 ust. 4 pkt 1 powołanej ustawy. Twierdzenia skargi o prawie majątkowym przysługującym pożyczkobiorcy i realizowanym na terenie [...], jako przedmiocie omawianej umowy, przeczy ustawowej definicji umowy pożyczki, skoro z literalnego brzmienia art. 720 Kodeksu cywilnego wynika objęcie tą instytucją tylko pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku, zatem z wyłączeniem praw majątkowych. W pełni zaakceptować należy również pogląd Izby, iż użyty przez prawodawcę w art. 720 K.c. zwrot "określona ilość pieniędzy" oznacza jednostki pieniężne bez względu na sposób i postać ich gromadzenia i przekazywania. Bezspornym jest, iż w dacie zawarcia umowy pożyczki Pan G.S. był właścicielem jednostek pieniężnych, odpowiadających rozmiarowi [...] CZK zgromadzonych na rachunku prowadzonym przez instytucję bankową mającą siedzibę w Polsce. W dacie zawarcia umowy pożyczki jej przedmiot znajdował się więc na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem jak trafnie stwierdza Izba fakt przekazania sumy waluty na rachunek pożyczkobiorcy za granicą na podstawie zlecenia z dnia 22 stycznia 2001 r., a także sposób jej przekazania (przelew), jako wyraz wywiązania się z postanowień umownych, jest bez znaczenia dla wykonania obowiązku podatkowego wynikającego z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z tym co wyżej wywiedziono. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w wyroku. MK