III SA/Wa 1904/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu części dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody S. z dnia [...] maja 2004r. Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 839 zł (osiemset trzydzieści dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Wojewoda S. określił Gminie S. kwotę dotacji celowej do zwrotu pobranej w nadmiernej wysokości. Dotacja, której dotyczyła decyzja Wojewody została udzielona na realizację przez Gminę S. zadań z zakresu pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda S. stwierdził, że w wyniku kontroli finansowej przeprowadzonej przez Regionalną Izbę Obrachunkową w K. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. ustalono, że gmina wypłacała zasiłki z pomocy społecznej bez wniosków osób, którym zasiłki te wypłacono. Przy przyznawaniu zasiłków z pomocy społecznej nie badano sytuacji majątkowej osób ubiegających się o zasiłki. Takie postępowanie gminy stanowiło naruszenie art. 38 ust. 1 oraz 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) i z tego względu gmina zgodnie z treścią art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych ( t. jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) obowiązana była do zwrotu dotacji otrzymanej na pomoc społeczną. Od decyzji tej Gmina S. wniosła odwołanie do Ministra Finansów. W odwołaniu gmina podnosiła, że do nieprawidłowości w wydatkowaniu kwot pieniężnych pochodzących z dotacji udzielonej jej przez Wojewodę S. doszło z winy pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a zatem gmina nie ponosi winy za te nieprawidłowości i nie powinna być obciążana obowiązkiem zwrotu dotacji. Na poparcie swoich twierdzeń gmina powołała wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2002 r. sygn. akt. III S.A. 300/02 opublikowany w ONSA 2003/3/96. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Minister Finansów po rozpatrzeniu odwołania Gminy S. utrzymał w mocy decyzje Wojewody S. z dnia [...] maja 2004 r. Minister Finansów w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji podzielił argumentację zawartą w decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto w decyzji tej organ odwoławczy stwierdził, że argumenty gminy zawarte w dowołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż to gmina otrzymała dotację, której zwrotu dotyczyła decyzja Wojewody S., a zatem była odpowiedzialna za prawidłowe jej wykorzystanie. Na decyzję Ministra Finansów Gmina S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze gmina podniosła te same zarzuty, co w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednakże nie z powodu zarzutów w niej wywiedzionych. Rozpoznana sprawa dotyczyła niepodatkowej należności budżetu państwa, do której ustalenia na podstawie art. 93a powołanej ustawy o finansach uprawniony był wojewoda. Skro przedmiotem sprawy była niepodatkowa należność budżetu państwa, do której ustalenia właściwy był inny organ niż organ podatkowy, to do należności tej na podstawie art. 2 § 2 O.p. zastosowanie miały przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Przepis art. 2 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że przepisy tej ustawy mają zastosowanie do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Oznacza to, że do należności publicznoprawnych wymienionych w przepisie art. 2 § 1 pkt 1 O.p. mają zastosowanie wszystkie przepisy Ordynacji podatkowej w tym również przepisy o postępowaniu podatkowym. Z treści regulacji zawartej w art. 2 § 2 O.p. wynika wprost, że w zakresie wymienionych w tym przepisie należności publicznoprawnych zastosowanie mają tylko przepisy działu III Ordynacji podatkowej, to jest przepisy regulujące zobowiązania podatkowe. Skoro przepis ten zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do wymienionych w nim należności ogranicza wyłącznie do norm zawartych w dziale III Ordynacji podatkowej to należy przyjmować, że do postępowania w zakresie tych należności na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) mają zastosowanie przepisy tej ustawy. Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami k.p.a. Sąd nie będąc na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zważył, że w toku postępowania administracyjnego zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji naruszyły przepis art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Z przepisów tych wynika, że organ administracji będący gospodarzem postępowania w momencie, gdy zamierza przejść z fazy wyjaśniającej postępowania do fazy jurysdykcyjnej winien jest poinformować o tym stronę zawiadamiając ją o możliwości skorzystania z uprawnień określonych w przepisie art. 10 § 1 k.p.a. Teza ta ma ugruntowany charakter i już od wielu lat znajduje aprobatę w piśmiennictwie (por. W Dawidowicz, Postępowanie Administracyjne, Warszawa 1983, s. 94). W ocenie Sądu niewypełnienie przez organ administrujący obowiązku określonego w przepisie art. 10 § 1 k.p.a. ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w wyniku tego uchybienia strona pozbawiona jest możliwości ostatecznego wypowiedzenia się w zakresie dowodów mających stanowić podstawę faktyczną decyzji, w skutek czego dochodzi do sytuacji, w której prawa strony do obrony jej interesów w postępowaniu administracyjnym doznają poważnego ograniczenia. Ponadto, wychodząc poza granice skargi Sąd zważył również, że zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji nie zawierają oznaczenia strony i tylko z treści uzasadnienia decyzji wynika, do kogo są one adresowane. W art.107 § 1 k.p.a. ustawodawca stanowi, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja w stosunku, do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Z treści tego przepisu wynika, że oznaczenie adresata decyzji jest jej elementem odrębnym od uzasadnienia decyzji. Zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem uzasadnienie decyzji pełni inną funkcję niż określenie adresata tej decyzji. Z tych względów brak oznaczenia adresata decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. które ma istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Składu orzekającego podnoszona w skardze okoliczność, że w rozpoznanej sprawie do wykorzystania dotacji w sposób niezgodny z przeznaczeniem nie doszło z winy Gminy S. nie zasługiwała na uwzględnienie. Do odmiennej oceny twierdzeń strony skarżącej w tym zakresie nie mogła prowadzić argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu powołanego przez stronę skarżącą wyroku NSA. Przedmiotem rozstrzygnięcia ocenionego w tym wyroku była sytuacja w której doszło do wykorzystania dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem wskutek wykonania wyroku Sądu. W tej sytuacji jednostka, której przyznano dotacje rzeczywiście nie miała wpływu na jej zadysponowanie polegające na przymusowej zapłacie zobowiązania jednostki wskutek wykonania wyroku sądu. Zdaniem składu orzekającego w rozpoznanej sprawie tego rodzaju sytuacja, charakteryzująca się brakiem możliwości postąpienia przez gminę w inny sposób niż powodujący wykorzystanie dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem, nie wystąpiła. Do niewłaściwego wykorzystania środków publicznych otrzymanych przez gminę w formie dotacji doszło w samorządowej jednostce organizacyjnej, która była nadzorowana przez gminę, a zatem gmina miała możliwość kontrolowania sposobu wykorzystania tych środków. Z tego względu zawarte w skardze stwierdzenia w zakresie braku możliwości wykorzystania przez gminę dotacji w sposób prawidłowy nie były prawdziwe. Mając na uwadze, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 10 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c art.152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.