II SA/Lu 78/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal -sprawozdawca, Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej T. W. kwotę 100 (sto) złotych , tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...], wydaną na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania T.W. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów świadczących o jej osadzeniu w hitlerowskim obozie w Z. i nie można było uznać za wiarygodne zeznań świadków, którzy w wieku 7-9 lat zostali wysiedleni z innych niż strona miejscowości. Jeśli się zważy przeciętny stan osobowy obozu wynoszący od kilkuset do kilku tysięcy osadzonych, trudno przyjąć, aby skarżąca została zapamiętana przez świadków, zwłaszcza, że osoby te wcześniej się nie znały. Skarżąca podała, że w grudniu 1942 r. została wysiedlona z Ż. Tymczasem jak ustalono na podstawie danych z Archiwum Państwowego mieszkańcy Ż. zostali wysiedleni w dniu 22 lipca 1943 r. Dlatego też zebrany materiał dowodowy nie stanowił podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich na mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz (...). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. W. zarzuciła orzekającemu organowi subiektywną ocenę materiału dowodowego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 7 kpa, orzekający organ miał obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie – stosownie do art. 77 § 1 kpa – zobligowany był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tego rodzaju obowiązki organu administracji publicznej wynikały z zasad legalizmu oraz prawdy obiektywnej, które ustawodawca zamieścił w art. 7 kpa. Te dwie zasady realizowane są poprzez unormowania regulujące postępowanie dowodowe, a zwłaszcza poprzez art. 77 § 1 kpa, nakazujący całościowe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego z uwzględnieniem, określonych w art. 80 kpa, reguł procesowych dotyczących przeprowadzenia oceny poszczególnych okoliczności sprawy na podstawie wszystkich zgromadzonych dowodów. Przepis art. 80 kpa wyraźnie stanowi, iż organ administracji publicznej dokonuje oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpatrywanej sprawie orzekający organ przyjął, iż nie został udowodniony fakt osadzenia i pobytu skarżącej w hitlerowskim obozie przesiedleńczym w Z. Z argumentacją organu w tym zakresie nie sposób było się zgodzić. Zdaniem Sądu, została naruszona przez organ, wyrażona w art. 80 kpa zasada swobodnej oceny dowodów. Do takiego wniosku prowadziły rozważania i analizy organu w zakresie oceny zeznań świadków S.M. i G.P., którzy potwierdzali fakt osadzenia skarżącej w obozie. Z powodu wieku świadków (S.M. urodził się 23 kwietnia 1935 w S., G.P. urodził się 16 kwietnia 1933 r. w Z.) ich wyjaśnienia nie mogły być uznawane – wbrew stanowisku organu – za niewiarygodne. A jednak niesłusznie – z braku innych dowodów wykluczających rzetelność wyjaśnień świadków – za takie zostały uznane. Argument organu aby małoletni świadkowie nie mogli zapamiętać pobytu skarżącej w obozie – nie znajdował głębszego i racjonalnego uzasadnienia, nawet gdyby, jak zaznaczył organ, obóz liczył przeciętnie od kilkuset do kilku tysięcy osadzonych osób. Fakt wysiedlenia skarżącej z Ż. , w sytuacji kiedy małoletni świadkowie pochodzili i zostali wysiedleni z innych miejscowości, nie był okolicznością, która usprawiedliwiałaby wyrażony przez organ pogląd odnośnie kryterium wiarygodności dowodowej zeznań tych świadków. Zdaniem Sądu, orzekający organ przekroczył – dokonując oceny wyjaśnień świadków – zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa. Wiarygodności wyjaśnień świadków, którzy uzyskali uprawnienia kombatanckie z tytułu osadzenia w obozie (co wynikało z dołączonych zaświadczeń Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych) nie można było także kwestionować w aspekcie informacji Archiwum Państwowego na temat wysiedlenia mieszkańców Ż. w lipcu 1943 r. Pismo z dnia 5 maja 1994 r. zawierało wyraźne zastrzeżenia Archiwum, że dane dotyczące wysiedlania miejscowości nie są pełne z uwagi na trudności w skompletowaniu szczątkowego materiału archiwalnego. Stąd brak było podstaw do negowania wiarygodności dowodowej zeznań świadków wskazujących, iż skarżoną osadzono w obozie w grudniu 1942 r. W swoim życiorysie skarżąca, konsekwentnie wskazywała, że na początku grudnia 1942 r. Niemcy dokonali pacyfikacji z Ż. Skarżąca urodziła się 2 listopada 1934 r. W grudniu 1942 r. miała zatem 8 lat. Jako ośmioletnie dziecko skarżąca mogła pamiętać okoliczności pobytu u swojej ciotki w Ż., a następnie fakt pacyfikacji tej miejscowości. Nie bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji i prezentowanego stanowiska organu, zaznaczającego, że świadkowie nie znali wcześniej skarżącej było to, że w trakcie rozprawy przed Sądem uczestnik postępowania złożył mapę, z której wynikało, że miejscowości Ż., Z. i S. są miejscowościami położonymi w niewielkiej odległości od siebie wynoszącej około 10 km. Z uwagi na bliskie sąsiedztwo tych miejscowości, trudno wykluczyć, że dzieci nie znały się, co podważa stanowisko i domniemanie organu w tym zakresie prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji trudno było nie zgodzić się z zarzutami i wnioskami skargi, a zwłaszcza z zarzutem subiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego. Naruszenie przez organ przepisów procesowych – art. 7, 77 § 1 i 80 kpa miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, które skutkowało nieuzasadnioną odmową przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich, a przez to utwierdzającą Sąd o przekonaniu, iż zostało ono wydane z obrazą art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42, poz. 42). Uznając wniesioną skargę za usprawiedliwioną Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania uzasadniał przepis art. 200 cyt. ustawy.