I SA/Wa 382/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi W. R. i H. R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 382/04 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W., z dnia [...] lipca 2003 r., którym Prezydent: 1. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w W. przy ulicy [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w zbiorze dokumentów Rep. [...] do czasu dostarczenia prawomocnego postanowienia sądu powszechnego stwierdzającego nabycie przez zasiedzenie przez oznaczoną osobę (osoby) własności wskazanej wyżej nieruchomości, 2. zobowiązał spadkobierców byłego posiadacza bądź współposiadaczy, zgodnie z art. 100 § 1 kpa do wystąpienia do sądu powszechnego w terminie dwóch miesięcy w sprawie stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie własności wyżej wymienionej nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 7 kwietnia 2000 r. wpłynął wniosek H. i W. R. o zwrot nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...]m2. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że W. R. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] maja 1959 r. Rep. nr [...] nabył od T. S. udział wynoszący 1/16 części działki gruntu, o obszarze [...] m2, położonej w W. przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego z dnia [...] października 1973 r. Rep. nr [...] - nabycie nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). W dniu zawarcia umowy samoistnymi posiadaczami wyżej wymienionej działki byli H. i W. małżonkowie R. Na podstawie art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (akcie notarialnym). Chodzi tu o właściciela lub współwłaścicieli nieruchomości, których prawo własności do wywłaszczanych działek w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej bądź zawierania umów cywilno-prawnych było bezsporne. Jednakże tylko sąd w postępowaniu cywilnym jest władny ustalić fakt, czy fizyczna część nieruchomości posiadana przez właściciela udziału stała się jego własnością - np. poprzez wyjście ze współwłasności na dzień, w którym nastąpiło jej wywłaszczenie. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż Prezydent W. miał podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu opisanej wyżej nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd (art. 97 § 1 pkt 4 kpa), wzywając jednocześnie stronę do wystąpienia w oznaczonym terminie z właściwym wnioskiem do sądu o ustalenie powyższego faktu (art. 100 § 1 kpa). W skardze na postanowienie Wojewody [...] W. R. i H. R. zakwestionowali zasadność zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powołując się na to, że W. R. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] maja 1959 r. stał się właścicielem wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona chociaż z innych względów niż powołano w jej treści. Mylnie bowiem skarżący uważają, że na mocy aktu notarialnego z dnia [...] maja 1959 r. Rep. nr [...] W. R. nabył własność działki nr [...], położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, która następnie została "odstąpiona" Skarbowi Państwa na mocy aktu notarialnego z dnia [...] października 1973 r. Rep. [...]. Z treści obu tych aktów notarialnych wynika, że W. R. nabył udział w 1/16 części we współwłasności większej nieruchomości, w skład której wchodziła również działka nr [...]. Rację ma organ twierdząc, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w pierwszej kolejności należy ustalić właścicieli nieruchomości w dacie jej wywłaszczenia, gdyż tylko oni lub ich spadkobiercy są uprawnieni do żądania zwrotu takiej nieruchomości. Obowiązek ustalenia tych właścicieli ciąży na organie, który prowadzi postępowanie o zwrot nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie nieruchomość objęta wywłaszczeniem wchodziła w skład większej nieruchomości, dla której urządzony był, już w dacie wywłaszczenia, zbiór dokumentów. Ustalenie więc współwłaścicieli nieruchomości w dacie wywłaszczenia na podstawie dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów jest możliwe bez konieczności, na tym etapie, odsyłania wnioskodawców na drogę postępowania sądowego przed sądem powszechnym. W sytuacji, gdy W. R. nabył udział we współwłasności nieruchomości wynoszący 1/16 część, należy na podstawie zbioru dokumentów, ustalić pozostałych współwłaścicieli tej nieruchomości. Natomiast zobowiązywanie wnioskodawców do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, w opisanej wyżej sytuacji prawnej nieruchomości jest w ogóle bezzasadne tym bardziej, że wynik takiego postępowania o zasiedzenie w stosunku do skarżących jest wysoce wątpliwy. Należy więc uznać, że zawieszenie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa jest bezpodstawne i nastąpiło z naruszeniem tego przepisu, gdyż w sprawie nie zachodzi sytuacja przewidziana w tym przepisie Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.