II OSK 1268/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-11-09

Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Andrzej Jurkiewicz, Otylia Wierzbicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gazociąg wysokiego ciśnienia, wybudowany przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i znajdujący się w pobliżu obiektów budowlanych (altan działkowych), które powstały później, może zostać nakazany do rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., jeśli nie stwierdzono, że powoduje on bezpośrednie niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że do zastosowania instytucji przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. konieczne jest kumulatywne wystąpienie dwóch przesłanek: wybudowania obiektu niezgodnie z prawem oraz spowodowania lub możliwości spowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. W sytuacji, gdy stan faktyczny ustalony przez sąd pierwszej instancji, a niezakwestionowany skutecznie w skardze kasacyjnej, wskazywał na brak takiego niebezpieczeństwa, nie można było nakazać rozbiórki gazociągu, nawet jeśli istniały wątpliwości co do jego pierwotnego legalnego wybudowania lub jego lokalizacji w pobliżu późniejszych obiektów budowlanych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy nakazania rozbiórki gazociągu wysokiego ciśnienia, który istniał od lat 40. lub 50. XX wieku i przebiegał przez teren pracowniczego ogrodu działkowego. Skarżący K. B. i Polski Związek Działkowców domagali się rozbiórki, argumentując, że gazociąg został wybudowany niezgodnie z przepisami, nie był poddawany wymaganym kontrolom, a jego obecność w pobliżu altan działkowych stanowi zagrożenie. Organy administracji i sądy administracyjne pierwszej instancji odmawiały nakazania rozbiórki, wskazując na brak dowodów na niebezpieczeństwo oraz na pozytywne wyniki przeprowadzonych kontroli technicznych gazociągu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2005 r. sygn. akt SA/Rz 1096/03 w sprawie ze skargi K. B. i Okręgowego Zarządu Podkarpackiego Polskiego Związku Działkowców na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 marca 2005 r., sygn. akt SA/Rz 1096/03 oddalił skargi K. B. i Okręgowego Zarządu Podkarpackiego Polskiego Związku Działkowców na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. po rozpatrzeniu wniosku K. B. i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego5 decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] odmówił nakazania rozbiórki gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80/100, łączącego gazociąg DN 300 ze stacją redukcyjno-pomiarową Zakładów Chemicznych "O. " S.A. w N., przebiegającego przez działkę nr ewid. 31/10 stanowiącą Pracowniczy Ogród Działkowy "R." w N. Organ określił datę wybudowania gazociągu na 1942 r., opierając się na piśmie Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A. w Warszawie Regionalnego Oddziału Przesyłu w T. Z pisma Zakładów Chemicznych "O." S.A. w N. wynika zaś, że w 1955 r. gazociąg zaliczony został do majątku zakładów, natomiast stacja gazowa Pg-1 została wybudowana w 1953 r., a więc gazociąg musiał istnieć przed tą datą. W okresie wybudowania gazociągu obowiązywały przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 34 z 1939 r. poz. 3216 ze zm.) , którego art. 332-334 i 357 w zakresie pozwolenia na budowę i użytkowanie nie dotyczą budynków państwowych a zasady eksploatacji gazociągu do państwowych zakładów przemysłowych o znaczeniu strategicznym wyłączone były z ingerencji właściwej miejscowo władzy budowlanej. Teren, przez który przebiega gazociąg wysokiego ciśnienia DN 80/100 jest własnością Skarbu Państwa, od 1994 r. stanowi mienie gminne, położony w strefie sanitarnej Zakładów Chemicznych "O. " S.A. w N., stanowiący użytek rolny, przekazany w użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców. Lokalizacja przedmiotowego gazociągu w okresie jego powstania przed 1953 r. nie stwarzała niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia lub pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych otoczenia oraz nie naruszała obowiązujących przepisów. Organ wskazał, że stosownie do art. 61 i 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane utrzymanie w należytym stanie technicznym gazociągu wysokiego ciśnienia należy do - Zakładów Chemicznych "O. ". Przeprowadzona w tym zakresie kontrola organu nadzoru budowlanego w dniu 30 stycznia 2003 r. potwierdziła dokonanie okresowej kontroli stanu technicznej sprawności z wynikiem pozytywnym. Zgodnie natomiast z art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w przypadku inwestycji na terenach zamkniętych, związanych z obronnością kraju, nie mają zastosowania przepisy dotyczące zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich przy wykonywaniu zadań związanych z zatwierdzeniem planu realizacyjnego, wydaniem pozwolenia na budowę oraz wyrażeniem zgody na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Od 1990 r. w związku z prowadzoną produkcją na potrzeby obronne kraju obowiązywały przepisy budowlane dotyczące terenów zamkniętych, nadzorowane przez właściwego ministra. Na podstawie przytoczonych okoliczności, w tym utrzymania właściwego stanu technicznego gazociągu, organ I instancji uznał żądanie rozbiórki za pozbawione podstaw. K. B. oraz Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd w Rzeszowie złożyli odwołanie od przedmiotowej decyzji. K. B. zarzucił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nie wyegzekwował, bądź nie wyciągnął wniosków z braku następujących dokumentów: pozwoleń na budowę i użytkowanie gazociągu, protokołów z prób szczelności i wytrzymałości gazociągu, pozwoleń na jego przebudowę w 1974 r. i użytkowanie po przebudowie oraz protokołów kontroli po tejże przebudowie, pozwoleń na podłączenie z gazociągiem DN 250 w 1999 r. i użytkowanie po tym podłączeniu oraz protokołów z prób szczelności i wytrzymałości po podłączeniu z gazociągiem DN 250. Zdaniem odwołującego gazociąg nie był poddawany wymaganym prawem przeglądom, o czym świadczy fakt, że przez ponad 20 lat nie wykryto istniejących w pobliżu gazociągu obiektów działkowych. Nadto wyjaśnił , że nieprawidłowe jest powoływanie się przez organ I instancji na art. 54 ust. 4 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, ponieważ o istnieniu jakiegokolwiek terenu zamkniętego obejmującego swym zasięgiem gazociąg zaprzecza powstanie pracowniczego ogrodu działkowego oraz przełożenie gazociągu w 1974 r. w oparciu o jawny projekt. Również poddał w wątpliwość przyjętą przez organ datę powstania gazociągu na rok 1942 r., wskazując, że miało to miejsce przed wojną. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd w Rzeszowie poparł argumentację odwołania K. B., wskazując iż o istnieniu linii gazociągu w czasie budowy altan nie wiedział zarówno zarząd ogrodu działkowego, jak i poszczególni działkowcy. Zdaniem Związku Działkowców tańszym i praktyczniejszym rozwiązaniem będzie przełożenie gazociągu niż likwidacja części pracowniczego ogrodu działkowego. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie nie uwzględnił złożonych odwołań i decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powołując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że nie ma dokumentu potwierdzającego dokładną datę wybudowania gazociągu. W toku postępowania udowodnione natomiast zostało, że gazociąg stanowił główne i jedyne zasilanie Zakładów Chemicznych "O. " od momentu uruchomienia pierwszej produkcji po II wojnie światowej, czyli od 1954 r., w 1955 r. zaliczony do majątku tych zakładów. Z dokumentów przedłożonych przez Zakłady wynika również, że gazociąg był dopuszczony do eksploatacji przy ciśnieniu nominalnym CN 40 atm. był zatem gazociągiem wysokiego ciśnienia. Został uwidoczniony na mapie zasadniczej opracowanej przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Ł. w 1979 r., wpisanej do składnicy geodezyjnej w 1980 r. Przy budowie altany należało wobec tego zachować wymaganą odległość od istniejącego gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80/100. Zgodnie z obowiązującym zarówno w 1942 r. jak i 1955 r. rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, gazociąg nie został uznany za obiekt wymagający pozwolenia na budowę. Jeśli zaś chodzi o eksploatację gazociągu, organ odwoławczy powołał się na znajdujące się w aktach sprawy protokoły kontroli, z których wynika, że gazociąg utrzymywany jest w należytym stanie i właściwie eksploatowany. Kwestia kolizji z altaną na terenie pracowniczego ogrodu działkowego "R.", będącą własnością J. S. i K. B., nie może być podstawą do nakazania rozbiórki gazociągu. Altana wybudowana została w latach 1981-1985, kiedy gazociąg już istniał. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. B. oraz Polskiego Związku Działkowców Okręgowy Zarząd Podkarpacki w Rzeszowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. K. B. podniósł, że Pracowniczy Ogród Działkowy "R." powstał w 1972 r., założony przez Zakłady Chemiczne dla własnych pracowników. W planie realizacyjnym Zakłady nie zamieściły gazociągu i dopuściły w bezpośredniej jego bliskości budowę altan. Po raz pierwszy gazociąg został zinwentaryzowany na mapie geodezyjnej w 1980 r. jako niskociśnieniowy, natomiast w planie miejscowym pojawił się w 1986 r. jako wysokociśnieniowy i wprowadzono wzdłuż niego strefę ochronną. W 1999 r. gazociąg, dopuszczony do eksploatacji na ciśnieniu 40 atm. został podłączony do nowego gazociągu DN 250, który uzyskał pozwolenie na ciśnienie 49 atm ). Spowodowało to zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Przez pięćdziesiąt lat eksploatacji gazociągu nie przeprowadzano żadnych przeglądów okresowych, zaczęto je przeprowadzać dopiero wówczas, kiedy skarżący złożył wniosek o dokonanie rozbiórki gazociągu. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd Podkarpacki w Rzeszowie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie zarzutów K. B. W odpowiedzi na skargę Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa w sposób, który uzasadniałby eliminację zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1271 ze zm. ) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił obie skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem przeprowadzonego postępowania administracyjnego jest gazociąg wysokiego ciśnienia DN 80/100, a zaskarżona decyzja dotyczy odmowy jego rozbiórki. Za jej podstawę prawną organ I instancji przyjął art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126, ze zm.). Ostatni z wymienionych przepisów dotyczy sytuacji objętych dyspozycją art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., tj. obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Po jego myśli przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe Przepisy te, czyli ustawa Prawo budowlane z 1974 r., przewidywały w art. 37 ust. 1 przymusową rozbiórkę albo przejęcie na własność Państwa bez odszkodowania obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie lub wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, jeżeli właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powodują bądź w razie wybudowania spowodowałyby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przepis art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego umożliwiał orzeczenie rozbiórki w stosunku do obiektów wybudowanych niezgodnie z przepisami także wówczas, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Sąd stwierdził, że orzekające w sprawie organy uznały, że obowiązujące w dacie powstania gazociągu przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (tj. Dz. U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216, ze zm.) nie przewidywały wymogu uzyskania pozwolenia na jego budowę i użytkowanie. Organ I instancji wskazał przy tym, że wymienione przepisy w odniesieniu do pozwolenia na budowę i użytkowanie nie dotyczą budynków państwowych (art. 332), natomiast organ odwoławczy powołał się na art. 2 cyt. rozporządzenia, określający, że uzyskanie pozwolenia na budowę, zmiany budowlane i użytkowanie budynków i urządzeń, związanych z budynkami jest wymagane tylko w wypadkach przewidzianych w tym rozporządzeniu lub w wydanych na jego przepisach miejscowych, a gazociąg nie został uznany za obiekt wymagający. Zdaniem Sądu argumentacja organów w tym zakresie budzi zastrzeżenia, gdyż przewody gazowe wymienione zostały w art. 334 pkt. c) cyt. rozporządzenia jako urządzenia, na wykonanie których wymagane jest uzyskanie pozwolenia, bez konieczności przedstawienia projektu (planu). Natomiast przyjęcie, że gazociąg był obiektem państwowym jest przedwczesne, nie zostało bowiem wyjaśnione czyją był własnością w chwili budowy. Jednakże, zdaniem Sądu, te okoliczności, jak również kwestionowane w skargach przyjęcie przez organy daty powstania gazociągu nie mają w rozpoznawanej sprawie zasadniczego znaczenia, albowiem zarówno w 1942 r., jak i w 1954 r. oraz w 1939 r. ( taką datę sugeruje skarżący K. B.) obowiązywały te same przepisy - rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że gazociąg wybudowany został niezgodnie z przepisami tego rozporządzenia- mając na względzie treść art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane oraz ustalenia organów, z których wynika, że gazociąg poddawany jest okresowym kontrolom, a jego istnienie nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia uznać należy, iż brak jest podstaw do nakazania jego rozbiórki. W ocenie Sądu, dla zastosowania przytoczonego wcześniej art. 37 ust. 1 konieczne jest bowiem stwierdzenie wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w pkt 1 i 2. Sąd, wskazując na dołączone do akt sprawy potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie protokołów kontroli szczelności instalacji gazowej wysokiego ciśnienia na terenie Ogródków Działkowych "R." z dnia 5 lutego 2002 r. oraz kontroli szczelności gazociągu DN 80 z dnia 15 stycznia 2003 r. nie stwierdzające nieszczelności oraz dopuszczające instalację gazową do dalszej eksploatacji, a także protokoły z przeprowadzonych 12 kontroli trasy gazociągu wysokoprężnego w latach 2000 - 2002, nie uwzględnił zarzutów skargi dotyczących braku poddania istniejącego gazociągu DN 80/100 próbom szczelności i wytrzymałości oraz dokonywania okresowych jego kontroli i przeglądów. Sąd nie stwierdził również, by wydając zaskarżoną decyzję organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniło sprawę w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, a podjęte decyzje wydane zostały z zachowaniem reguł kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności Sąd nie zauważa, by doszło do naruszenia art. 6, 7, 8 i 9 oraz 77 § 1 k.p.a. zwłaszcza, że formułujący takie zarzuty w toku rozprawy przed Sądem pełnomocnik Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu Podkarpackiego nie sprecyzował, na czym miałyby one polegać. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd Podkarpacki oraz K. B. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucili ; - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. polegającą na zakwalifikowaniu gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80/100 przebiegającego w pobliżu piętnastu altan znajdujących się na terenie Pracowniczego Ogrodu Działkowego "R." w N. bez zachowania bezpiecznej ( odległości 15m po każdej stronie od osi gazociągu określonej normami BN-71/8976-31 z 1971r. i BN- 80/8976-31 z 1980r. za gazociąg nie powodujący zagrożenia dla ludzi i mienia. - naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a polegającego na nieustaleniu czy wybudowanie gazociągu było zgodne z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy, co wynikło z poczynionego przez Sąd założenia, iż nie ma to dla sprawy zasadniczego znaczenia, gdyż nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w pkt 1 i 2 art. 37ust. 1 ustawy z 1974r. Prawo budowlane. Wskazując się na powyższe naruszenie prawa skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono , że zapis art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane "powoduje niebezpieczeństwo" należy rozumieć w kategoriach niebezpieczeństwa potencjalnego, a nie konkretnego. Brak zachowania bezpiecznej odległości 15 m od obiektów niemieszkalnych, jakim są altany, jest niebezpieczeństwem potencjalnym, które, mimo sprawności gazociągu podczas przeglądu, może się przerodzić w niebezpieczeństwo konkretne w chwili zakłócenia pracy gazociągu w okresie między przeglądami. Ponadto przegląd gazociągu jest tylko praktycznym przejawem zapisu art. 62 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane i nie może on sankcjonować faktu "niewypełnienia przez gazociąg" norm BN-71/8976-31 z 1973r. i BN-80/8976-31 z 1980r., a wyczerpuje przesłankę art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z roku 1974 Prawo budowlane. Dlatego też, zdaniem stron, żądanie wyjaśnienia, czy nie nastąpiło ruszenie przepisów w czasie budowy gazociągu jest w pełni uzasadnione. Wyjaśniono , że istotnym faktem potwierdzającym pozaprawne funkcjonowanie gazociągu jest brak dokumentów związanych z przeglądem i przekazaniem do eksploatacji gazociągu po dokonaniu jego przekładki w roku 1974, o czym mówi A. S. Z-ca Kierownika Działu Techniczno Inwestycyjnego Zakładów Chemicznych w N. w protokole spisanym w dniu 30 stycznia 2003 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. Związek Działkowców podniósł zarzut, że Sąd w ogóle nie wziął pod uwagę tego faktu, a faktu tego nie może usankcjonować ani przegląd szczelności instalacji gazowej wysokiego ciśnienia na terenie Ogródków Działkowych "R." z dnia z dnia 5 lutego 2002 r., bo nie tyczy on samego gazociągu, ani przegląd szczelności gazociągu DN 80 z dnia 15 stycznia 2003 r., bo nie jest on zgodny z normą PN-92/M-34503 z 1992 r., a to również wyczerpuje przesłankę art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W ocenie strony skarżącej, właściciel gazociągu i operator tego gazociągu, użytkując go w terenie nie przeznaczonym pod zabudowę, wbrew zapisom Planu Ogólnego i nie przestrzegając przepisów art. 43 Prawa budowlanego, przyczynił się do powstania obiektów budowlanych, dla których dalsze funkcjonowanie gazociągu stanowi zagrożenie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę kasacyjną Polskiego Związku Działkowców Okręgowy Zarząd w Rzeszowie wobec nie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej . Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to , że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko - radcowskim ( art. 175 § 1 -3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) . Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny . Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego K. B. oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt . 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 174 pkt 1 cytowanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd ( porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 121/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r poz. 11 ) . Natomiast zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organu administracji a także , że nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa procesowego powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej ( porównaj wyrok z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12 i wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK1149/04 niepublikowany ) . W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut . Dopiero bowiem po przesądzeniu , że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo , że nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego . Z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego od wyroku Sądu administracyjnego I instancji wynika , że podstawą skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego jest naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podnosząc w tej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania nie wskazano jednakże w petitum skargi kasacyjnej jak i jej uzasadnieniu żadnego konkretnego przepisu prawa procesowego ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) naruszonego w tej sprawie przez Sąd I instancji . Tym samym skoro strona wnosząca skargę kasacyjną nie wskazała w niej jakichkolwiek przepisów procedury sądowoadministracyjnej pozwalających na podważenie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji stąd też Naczelny Sąd Administracyjny obligowany jest uznać za wiążącą w sprawie ocenę okoliczności faktycznych dokonanych w zaskarżonym wyroku . Ocena ta odnosi się przede wszystkim do przyjęcia przez Sąd I instancji , stanowiska , że przedmiotowy gazociąg poddawany jest okresowym kontrolom a jego istnienie nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia . Stanowisko to wyrażono wykazując , iż gazociąg DN 80 na całej trasie kontrolowany jest przez służby eksploatacyjne Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa SA w Warszawie - Regionalny Oddział Przesyłu w T., Terenową Jednostkę Obsługi w J. a dokumentacja jest archiwizowana w tej jednostce . Trasa gazociągu wysokoprężnego w latach 2000 - 2002 poddawana była 12 kontrolom . Protokoły szczelności instalacji gazowej wysokiego ciśnienia na terenie Ogrodów Działkowych " R." z dnia 5 lutego 2002 r. oraz kontroli szczelności gazociągu DN z dnia 15 stycznia 2003 r. nie stwierdzają nieszczelności oraz dopuszczają instalacje gazową do dalszej eksploatacji . Prawidłowe jest także ustalenie Sądu zawarte w motywach zaskarżonego wyroku , iż kwestia usytuowania altany należącej do skarżącego i innych zlokalizowanych na terenie pracowniczych ogrodów działkowych jak też związanych z tym odległości od istniejącego gazociągu jest sprawą odrębną i nie wpływa na ocenę legalności istniejącego od 60 lat gazociągu . Wobec nie zakwestionowania ustalonego stanu faktycznego sprawy uczyniony Sądowi I instancji zarzut naruszenia prawa materialnego art. 37 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w okolicznościach przedmiotowej sprawy jawi się jako nieusprawiedliwiony . Zarzut ten odnosi się do niewłaściwego zastosowania w/w normy Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez zakwalifikowanie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80/100 przebiegającego w pobliżu 15 altan znajdujących się na terenie Pracowniczego Ogrodu Działkowego " R." w N. bez zachowania bezpiecznej odległości od osi gazociągu za gazociąg za nie powodujący zagrożenia dla ludzi i mienia . Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy stanowi , że obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie przepisami w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce gdy organ administracji stwierdzi , że obiekt lub jego część powoduje lub w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia . Jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze warunkiem zastosowania przez organ administracji instytucji przymusowej rozbiórki obiektu przewidzianej art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek to jest : -rozpoczęcie budowy lub wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia , -powodowanie lub w razie wybudowania spowodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia . Brak kumulatywności zaistnienia tych przesłanek co jest niesporne w tej sprawie nie pozwala na zastosowanie przymusowej rozbiórki obiektu w oparciu o tę normę wobec przedmiotowego gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80/100 . Przede wszystkim przyjęte ustalenia Sądu I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego , niezakwestionowanego skutecznie w skardze kasacyjnej , pozwalające przyjąć , iż istnienie spornego gazociągu nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia , jest już dostateczną przesłanką do uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny , że przepis art. 37 ust. 1 pkt. 2 nie mógł zostać zastosowany w tym postępowaniu . Pogląd ten jest również uzasadniony w sytuacji , w której Sąd I instancji nawet poddał w wątpliwość wskazywaną datę realizacji spornego gazociągu na 1942 r. jak i brak dostatecznych podstaw do uznania przedmiotowego gazociągu jako obiektu państwowego co wobec rozwiązań Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zasiedlaniu osiedli ( Dz. U. Nr 39 z 1939 r. , poz. 216 ze zm. ) pozwalało wyłączyć samowolne wykonanie tego obiektu . Tym samym gdyby nawet hipotetycznie uznać ( choć brak jest do tego uzasadnionych podstaw ) , że gazociąg wybudowano niezgodnie z przepisami to i tak nie można byłoby nakazać jego rozbiórki przy uwzględnieniu powyższej argumentacji . Nie można również uznać , że to altany ogrodowe stanowią punkt odniesienia do gazociągu przy określaniu konsekwencji prawidłowego jego ułożenia , skoro tenże wykonany został co najmniej w latach 50-tych XX wieku . Tym samym nie można w konsekwencji podzielić poglądu naruszenia prawa materialnego zgłoszonego w tej sprawie , że sąd wadliwie nie uznał gazociągu za powodujący zagrożenie dla ludzi i mienia skoro przebiega ona w pobliżu 15 altan ogrodowych , które zrealizowane zostały przecież w latach 80 -tych XX wieku a więc w sytuacji funkcjonowania tego obiektu budowlanego . Konkludując podkreślić należy , że skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw pozwalających na eliminację z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku . Skoro wniesiona w tej sprawie skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw to Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło