I SA/Bd 46/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: aędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.), Sędziowie : sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, asesor sądowy Urszula Wiśniewska, Protokolant: Sarah Sobecka-Kucharczyk, po rozpoznaniu w dniu 01 kwietnia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi K. L. – H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 2000-2002 oraz zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1999-2000 wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę I SA/Bd 46/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2004r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., na podstawie art. 67 § 1 i art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 240, poz. 2069 ze zm.) odmówił K. L. – H. umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za lata 2000 – 2002 oraz zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1999 – 2000 wraz z należnymi odsetkami. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej uzależniona jest od uznania administracyjnego. Do organu podatkowego należy ocena, czy dana sytuacja jest przypadkiem uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Ważny interes podatnika, to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych okoliczności podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Skoro, jak wynika z materiału dowodowego, skarżąca zarówno przed jak i po włamaniu do jej firmy z dnia 01 sierpnia 2003r. była w stanie zgromadzić środki na pokrycie przynajmniej części zobowiązań wynikających ze złożonych zeznań podatkowych za wymienione lata, organ nie znajduje podstaw do udzielenia przedmiotowej ulgi. W odwołaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie zaległości zarzucając wybiórcze i tendencyjne potraktowanie dostarczonego materiału dowodowego oraz pominięcie społecznego wymiaru sprawy. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że to trudna sytuacja finansowa spowodowana rozkładem związku małżeńskiego, pogłębiona dodatkowo wypowiedzeniem umowy serwisowej przez spółkę A. oraz nadzwyczajna okoliczność niezależna od woli skarżącej, tj. włamanie do lokalu firmy, a nie jej zła wola, uniemożliwiły spłatę zadłużenia. Ponadto, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, skarżąca wniosła o przekazanie go do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, z uwagi na nieprawidłowości w naliczonych przez organ podatkowy zaległościach podatkowych oraz autentyczność jej podpisu pod deklaracją PIT – 28 za 2001r. Wskazała dodatkowo, iż dokonywała wpłat podatkowych na rachunek Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. w Banku Inicjatyw Gospodarczych Oddział, a nie jak wskazywały tytuły wykonawcze i upomnienia, na rachunek prowadzony przez NBP. Decyzją z dnia [...] 2004r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. na podstawie art. 233 § 1 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że nawet wystąpienie okoliczności ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie powodują obowiązku organu podatkowego w zakresie wydania decyzji pozytywnej dla wnioskującego. Ocena, czy taki interes zachodzi, dokonywana jest przez organ podatkowy w zakresie swobodnego uznania, ograniczonego konstytucyjną zasadą państwa prawa. Organ zakwestionował argumentację dotyczącą sytuacji finansowej skarżącej wskazując, że nie znajduje ona potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazał, że samochód osobowy marki C. nie został odebrany skarżącej i nadal stanowi jej własność. Ponadto nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym wysokie wydatki ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego. Z faktur za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne i za zużycie wody wynika, że są wystawione na skarżącą jako podmiot gospodarczy, a tym samym upoważniają do wliczenia ich w koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Nie mogą być zatem traktowane jako dowody wskazujące wydatki związane z utrzymaniem. Z analizy wezwania do zapłaty dotyczącego wywozu nieczystości wynika, iż obciążenie z tytułu tej usługi w skali roku stanowi kwotę 209,76 zł a nie deklarowaną 350 zł. Podobna sytuacja występuje w wypadku opłat za zużycie gazu, gdzie wydatki wynosiły od 79 zł miesięcznie w okresie letnim do 2.122,42 zł za dwa miesiące okresu zimowego, czyli znacznie poniżej wskazanych przez skarżącą kwot. Wiarygodność podanej przez skarżącą sytuacji finansowej podważa dodatkowo fakt nabycia w dniu 17 czerwca 2003r. nieruchomości w T. przy ul. B. o wartości 105.500 zł. Organ zauważył, że włamanie do firmy skarżącej nastąpiło po powstaniu zaległości podatkowych, tym samym skarżąca miała możliwość ich wcześniejszej, przynajmniej częściowej spłaty. Natomiast przechowywanie w lokalu przy ul. J. było działaniem nierozważnym, którego skutków nie można przenosić na Skarb Państwa żądając udzielenia przedmiotowej ulgi. Dyrektor Izby Skarbowej uznał wypowiedzenie umowy serwisowej przez spółkę A. za zdarzenie mieszczący się w ryzyku, z którym wszystkie podmioty gospodarcze winny się liczyć przy kształtowaniu biegu swych interesów uwzględniając jednocześnie obowiązujące przepisy prawa podatkowego i terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Tym samym organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności nadzwyczajne i wyjątkowe, a dokonanej ocenie nie sposób zarzucić wybiórczego i tendencyjnego potraktowania dostarczonych dowodów oraz pominięcia oceny społecznego aspektu sprawy. Opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów dotyczących przyznawanych ulg podatkowych. Zdaniem organu, sytuacja skarżącej nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej gdyż do jej powstania doszło nie wskutek nadzwyczajnych zdarzeń, lecz wskutek nieumiejętnych decyzji gospodarczych podejmowanych przez skarżącą osobiście. Ponadto zdaniem organu rozbieżności zgłoszone do protokołu po zapoznaniu się skarżącej z materiałem dowodowym, nie uzasadniały wniosku w zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze na decyzję organu II instancji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości podatkowych. Ponownie zarzuciła organom powierzchowne, tendencyjne i wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego. Stwierdziła również, że pominięty został społeczny aspekt sprawy, gdyż w interesie Rzeczpospolitej leży ochrona polskich rodzin, przedsiębiorców oraz tworzonych przez nich miejsc pracy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Nadmieniając, iż wyrazem opieki Rzeczpospolitej Polskiej nad rodzinami jest również dbałość o pozyskiwanie należnych podatków, ponieważ zasilają one budżet Skarbu Państwa, z którego realizowane są cele ogólnospołeczne, w tym pomoc osobom i rodzinom znajdującym się w znacznie gorszym położeniu niż skarżąca. W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2005r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z racji przedawnienia zobowiązania. Ponadto nadmieniła, iż od dłuższego czasu bezskutecznie oczekuje odpowiedzi dotyczącej sposobu zaksięgowania wpłat dokonanych w ramach zajęć egzekucyjnych jej środków pieniężnych w bankach. W odpowiedzi na pismo organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie upływ terminu przedawnienia za najwcześniejszy rok objęty decyzją może nastąpić z dniem 31 grudnia 2005r. W kwestii księgowania wpłat organ poinformował, iż sprawa jest w toku rozpatrywania. Podczas rozprawy w dniu 01 kwietnia 2005r. skarżąca ponownie podniosła, że nadal nie zostały rozliczone jej wpłaty na poczet zadłużenia z tytułu zaległości podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchylenia wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną dla wniosku skarżącej jest art. 67 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jak wynika to z przepisu, przesłankami umorzenia zaległości są ważny interes podatnika lub interes publiczny. Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy sformułowanie "organ podatkowy może...". Do organu podatkowego należy ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. Sąd Administracyjny nie jest organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny. Sąd nie jest uprawniony do analizowania zasadności decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja podlega natomiast ocenie co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi. Jednakże ani skarga, ani przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe, po przeprowadzeniu wszelkich niezbędnych działań mających na celu kompleksowe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, uznały, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej nie jest uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. W pojęciu ważnego interesu podatnika mieści się ocena jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, zdrowotnej zwykle jako następstwo zdarzeń wyjątkowych o charakterze losowym, uniemożliwiających realizację zobowiązań. Z subiektywnego punktu widzenia podatnika, w każdej sytuacji ma on ważny interes w umorzeniu zaległości. Jednakże z punktu widzenia przepisów, wewnętrzne przekonanie podatnika nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Za ważny interes podatnika należy uważać nadzwyczajne okoliczności, które wpłynęłyby na podstawy egzystencji podatnika, co w świetle materiału dowodowego nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie. Podobnie, umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej nie znajduje uzasadnienia w interesie publicznym. Nie można go zastosować dla ochrony interesów i wartości społecznych chronionych przez inne, bardziej efektywne instytucje prawne. Niewątpliwie obowiązkiem państwa jest ochrona rodzin, przedsiębiorców oraz tworzonych przez nich miejsc pracy, jednak z całą pewnością nie służy do tego celu ulga z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego należy zauważyć, że ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze podatnik, który zobligowany jest do polepszenia swojej sytuacji finansowej i płatniczej nie angażując państwa. Przejściowe pogorszenie sytuacji majątkowej nie oznacza niemożliwości uregulowań zobowiązań podatkowych. Nie staje się automatycznie przesłanką do udzielenia ulgi podatkowej, bowiem jest elementem ryzyka gospodarczego. Niepowodzenia podatnika w działalności gospodarczej, a także w życiu osobistym - nie mogą skutkować obowiązkiem przyznania ulg podatkowych w spłacie zaległych zobowiązań podatkowych, ciążących na płatniku podatku. W toku postępowania organy dużo uwagi poświęciły kwestii zaliczenia wpłat dokonanych przez podatnika na poczet poszczególnych zaległości podatkowych. Odniosły się również do zarzutu skarżącej dotyczącego przedawnienia zobowiązania. W ocenie Sądu, w ramach postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych brak jest podstaw do dokonania wiążących ustaleń zarówno w pierwszej jak i drugiej kwestii. Rozstrzygnięcia merytoryczne wydawane na podstawie art. 62 § 4 oraz art. 70b Ordynacji podatkowej mogą być dokonane jedynie w ramach odrębnych postępowań, a nie w ramach instytucji z art. 67 § 1 wymienionej ustawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.