II SA/Wr 1683/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-04-04
Skład orzekający: sędzia WSA Ewa Janowska, sędzia WSA Teresa Cisyk, sędzia WSA Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przez użytkownika wieczystego, gdy na tej nieruchomości ustanowiono współużytkowanie wieczyste dla wielu właścicieli lokali mieszkalnych, a nie wszyscy z nich spełniają ustawowe warunki do nabycia prawa własności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nie jest możliwe nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przez użytkownika wieczystego w sytuacji współużytkowania wieczystego, gdy nie wszyscy współużytkownicy spełniają ustawowe warunki. Wynika to z art. 232 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być wyłącznie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Ustanowienie współużytkowania wieczystego na gruncie, który nie jest w całości własnością publiczną, lub gdy nie wszyscy współużytkownicy spełniają warunki do przekształcenia prawa, uniemożliwia nieodpłatne nabycie prawa własności przez któregokolwiek z nich.Stan faktyczny
Skarżący, G. i R. K., złożyli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. odmawiającą im nieodpłatnego nabycia prawa własności gruntu będącego w ich użytkowaniu wieczystym. Organy administracji uznały, że skarżący spełniają ustawowe warunki do nabycia prawa własności, jednak odmówiły go ze względu na fakt, że na nieruchomości ustanowiono współużytkowanie wieczyste dla 23 właścicieli lokali mieszkalnych, a nie wszyscy z nich spełniają wymogi ustawy. Skarżący podnosili, że taka interpretacja narusza zasadę równości wobec prawa i przepisy Konstytucji RP oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant: referent Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi G. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] nr [...], po ponownym rozpoznaniu wniosku małżonków G. i R. K., Prezydent Miasta K. na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) w związku z art. 1 dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1957r., Nr 46, poz. 340 ze zm.) oraz art. 104 Kpa odmówił nieodpłatnego nabycia prawa własności gruntu położonego w K. oznaczonego ewidencyjnie jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,0733ha, ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. na rzecz małżonkom G. i R. K.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynika, że w/w nieruchomość będąca w użytkowaniu wieczystym została faktycznie zabudowana na cele mieszkaniowe, w/w nieruchomość będąca w użytkowaniu wieczystym znajduje się na obszarach Państwa Polskiego, a wnioskodawcy, zarówno w dniu 26.05.1990r., jak i w dniu 24.10.2001r., byli współużytkownikami wieczystymi działki nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 0.0733ha. Argumentował jednak organ, iż wnioskodawcy nie mogą nabyć nieodpłatnie prawa własności użytkowanego gruntu, gdyż na przedmiotowej nieruchomości ustanowiono prawo wieczystego użytkowania dla 23 właścicieli lokali mieszkalnych. Zauważył nadto organ, iż ustanowienie współużytkowania wieczystego na rzecz innych osób nastąpiło po 26 maja 1990r. i stąd też ci współużytkownicy wieczyści nie spełniają wymogów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności. Wydanie zatem jednostkowej decyzji o nabyciu prawa własności przez wnioskodawców stałoby w sprzeczności z art. 232 Kodeksu cywilnego, albowiem prawo wieczystego użytkowania może jedynie obciążać nieruchomość Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli G. i R. K. wnosząc o uchylenie decyzji jako rażąco naruszającej prawo, w tym art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20.07.2001r., art. 32 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu swojego stanowiska podnieśli, iż zapadła decyzja jest dla nich krzywdząca, gdyż spełniają ustawowe wymogi do nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) Uzależnienie zaś nabycia przez nich prawa własności użytkowanego gruntu od wniosków pozostałych współużytkowników wieczystych oraz spełnienia przez nich ustawowych przesłanek do nieodpłatnego nabycia prawa własności współużytkowanego gruntu nie znajduje uzasadnienie w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 2001r. Nadto w ich przekonaniu taka interpretacja prawa narusza art. 32 Konstytucji RP i podpada pod sytuację uznaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 18.12.2000r. za niezgodną z porządkiem konstytucyjnym, gdyż różnicuje w sposób naruszający konstytucyjną zasadę równego traktowania wobec prawa osób w takiej samej sytuacji prawnej. Niedopuszczalnym jest bowiem różnicowanie sytuacji prawnej użytkowników wieczystych, którzy spełniają warunki ustawy z dnia 26.07.2001r., od tego, czy mają udziały użytkowania wieczystego w nieruchomości zabudowanej domami jednorodzinnymi, czy niewiele większymi, czy też mieszkają w blokach wielorodzinnych. Odwołujący argumentowali także, iż przepisy ustawy o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości nie pozostawiają organom administracji publicznej żadnej swobody decyzyjnej, co do odmiennego traktowania użytkowników wieczystych, którzy spełnili ustawowe warunki, a także, iż nie można funkcjonowania ustanowionego prawa uzależniać od działania ślepego losu, bowiem żaden współużytkownik wieczysty nie ma wpływu na to, ile współużytkowań wieczystych powstanie na nieruchomości zabudowanej blokiem wielorodzinnym. Wskazywali także odwołujący, iż art. 232 kodeksu cywilnego w dzisiejszej rzeczywistości ubezwłasnowolnia ustawodawcę poprzez organy administracji, które stawia ponad ustanowionym przez nie prawem i zezwala na dyskryminowanie prawne biedniejszej części współużytkowników wieczystych. W efekcie o tym czy ma nastąpić nieodpłatne przekształcenie prawa wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności decyduje nie ustawa, a organ administracji publicznej. Zdaniem odwołujących przepis zawarty w art. 232 kodeksu cywilnego narusza Konstytucję RP i godzi w ratyfikowaną przez Polskę "Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności".
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium argumentowało, iż ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, uzależnia skuteczność zgłaszanych w jej trybie roszczeń od spełnienia przez strony lub poprzedników prawnych stron warunków wskazanych art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy i wnioskodawcy te ustawowe warunki spełniają. Jednakże zdaniem organu nie można pominąć faktu wielości współużytkowników wieczystych w niniejszej sprawie, jak również reguł ogólnych prawa własności ustalonych przepisami prawa cywilnego. W związku z powyższym organ podkreślił, że niezależnie od spełnienia przez wnioskodawców ustawowych warunków z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.2001r., w sytuacji współużytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jakie występuje w niniejszej sprawie, należy brać pod uwagę również uregulowanie zawarte w art. 232 §1 k.c., który wskazuje, że przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być wyłącznie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa oraz grunty stanowiące własność gmin lub ich związków. Niedopuszczalnym, zatem w świetle art. 232 k.c. jest ustanowienie współużytkowania wieczystego na prywatnej własności, a taka sytuacja zaistniałaby w przedmiotowej sprawie gdyby wnioskodawcom przyznano prawo do nieodpłatnego nabycia prawa własności użytkowanego gruntu. Na przedmiotowej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego zostało ustalone w formie nie wydzielonych udziałów dla 23 współużytkowników wieczystych i nie wszyscy oni zgłosili wnioski o nabycie prawa własności współwłasności.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, na powyższą decyzję wniosła G. i R. K. wnosząc o jej uchylenie oraz wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o uznanie art. 232KC, bądź jego interpretacji jako niezgodnego z Konstytucją w odniesieniu do uwłaszczenia użytkowników wieczystych mających udziały w nieruchomościach zabudowanych blokami mieszkalnymi. W wywodach skargi skarżący dowodzili, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa, które spowodowane było wadliwą interpretacją przepisu art. 1 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności art. 32 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 załącznika do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Jak również wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18. 12.2000r.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponowili argumenty zawarte w odwołaniu podkreślając, iż skoro ustawodawca dopuścił możliwość nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego, to jego intencją było dokonanie uwłaszczenia na ziemiach odzyskanych nieruchomości znajdujących się w użytkowaniu wieczystym i to w drodze regulacji skierowanej do szerokiego kręgu podmiotów. Zdaniem skarżących, skoro spełniają oni ustawowe warunki do nieodpłatnego nabycia prawa własności użytkowanego gruntu, niedopuszczalne jest uniemożliwienie właścicielowi mieszkania w budynku, w którym nie wszystkie lokale zostały wykupione, lub nie wszyscy właściciele tych lokali mieszkalnych spełniają warunki ustawowe z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r., skorzystanie z prawa do nieodpłatnego nabycia użytkowanego gruntu. Odmowa przekształcenie prawa wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności, w sytuacji gdy spełniają oni przewidziane w ustawie warunki, narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Wskazywali także skarżący, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło dwa wyroki Trybunału Konstytucyjnego 18.10.2000r. oraz 12.04.2000r., dotyczące ustawy uwłaszczeniowej z dnia 4 września 1997r. pomimo, iż we wcześniejszych decyzjach wskazywało, iż mają one walor uniwersalny. Z wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że różnicowanie osób spełniających wszystkie warunki ustawy uwłaszczeniowej, na tych, którzy mogą z niej skorzystać oraz tych, którzy nie mogą z niej skorzystać nie odpowiada żadnemu z konstytucyjnych warunków dopuszczających nierówność wobec prawa, a więc narusza jedną z fundamentalnych zasad prawnych wyrażonych w art. 32 Konstytucji RP, gwarantujących wszystkim obywatelom równość wobec prawa. Interpretacja zaś art. 232 kodeksu cywilnego przez SKO w O. dzieli użytkowników wieczystych na równych i równiejszych. Skarżący podkreślili nadto, iż protokół nr 1 do Europejskiej "Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności" zabrania pozbawiania kogokolwiek jego własności chyba, że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę. Tymczasem odmowna decyzja SKO odmawiająca im prawa do nieodpłatnego nabycia użytkowanej nieruchomości tak naprawdę pozbawia ich właśnie prawa własności tego gruntu, tym bardziej, że oparta została ona na nieznanym ustawie uwłaszczeniowej z 26.07.2001r. warunku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedziach na skargi wniosło o ich oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.
W pismach procesowych z dnia 10 października 2003r. oraz 22 marca 2005r. skarżący ponawiali argumenty przemawiające, w ich ocenie, za uznaniem zasadności skargi, przytaczając orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga G. i R. K. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151KPA).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w O. z dnia [...], Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta K. z dnia [...] nr [...], która odmawiała stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez G. i R. K. prawa własności użytkowanej gruntu położonego w K. oznaczonego ewidencyjnie jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,0733ha, ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K.
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa.
Podstawą materialnoprawną odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności części gruntu położonego w K., a oznaczonego ewidencyjnie jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,0733ha, ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., będącego w użytkowaniu wieczystym skarżących stanowił art. 232 kodeksu cywilnego.
Organy obu instancji rozpoznając przedmiotową sprawę ustaliły, bowiem prawidłowo, iż G. K. oraz jej małżonek R. K. spełniają warunki określone w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2001r., nr 113, poz. 1209 ze zm.), albowiem nieruchomość będąca w użytkowaniu wieczystym została zabudowana na cele mieszkaniowe, nieruchomość ta znajduje się na obszarach Państwa Polskiego, a wnioskodawcy legitymowali się prawem użytkowania wieczystego w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu 24 października 2001r. tj. w dniu wejścia w życia przywołanej wyżej ustawy.
Art. 1 ust. 1 w/w ustawy, w dacie podejmowania zaskarżonych decyzji (Dz. U z 2002r., Nr 113, poz. 984), stanowił, iż osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):
1) zabudowanych na cele mieszkaniowe,
2) stanowiących nieruchomości rolne
przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości.
Zgodzić się należy zatem ze skarżącymi, iż przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nie uzależniały i nie uzależniają nabycia prawa własności użytkowanego wieczyście gruntu od wniosków pozostałych współużytkowników wieczystych oraz spełnienia przez nich ustawowych przesłanek do nieodpłatnego nabycia prawa własności współużytkowanego gruntu.
Nie mniej jednak nie sposób nie dostrzec, iż ocena legalności zaskarżonej decyzji nie może być dokonywana w oderwaniu od obowiązującego porządku prawnego. Źródłem prawa regulującym przedmiotową sprawę jest nie tylko i wyłącznie ustawa z dnia 26 lipca 2001r., lecz także regulacje prawne zawarte w przepisach kodeksu cywilnego, na co trafnie zwróciły uwagę organy orzekające w sprawie. Kodeks cywilny stanowi zasadniczy trzon legislacyjny prawa cywilnego. Zakres stosunków prawnych objęty regulacjami przepisów tejże ustawy sprawia, że jest to ustawa szczególnego rodzaju, która w sposób kompleksowy reguluje kwestie stosunków cywilnoprawnych dotyczących min. własności, użytkowania wieczystego oraz ograniczonych praw rzeczowych i stąd też nazwano tę ustawę kodeksem (kodyfikacja prawa cywilnego). Powyższe skutkuje tym, iż przepisy ustaw incydentalnych, a takową jest ustawa z dnia 26 lipca 2001r., nie powinny stać w sprzeczności z obowiązującymi regulacjami prawnymi, o ile w sposób jednoznaczny, z woli ustawodawcy, nie regulują odmiennie wcześniej już uregulowanych prawnie kwestii.
Źródłami powszechnie obowiązującego prawa stosownie do art. 87 Konstytucji RP są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.
Godzi się podnieść, iż treścią prawa własności jest min, swobodne, zgodne z
wolą właściciela rozporządzanie własnością. Skarb Państwa lub gmina mogą rozporządzać nieruchomością gruntową stanowiącą ich własność, albo w formie sprzedaży, albo ustanowienia prawa wieczystego użytkowania, w zależności od tego, która z tych form służy bardziej ich interesom.
Art. 232 § 1 stanowi, iż grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. § 2 tegoż przepisu przewiduje zaś, że w wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków .
Użytkowanie wieczyste jest prawem rzeczowym o charakterze pośrednim, usytuowanym między własnością jako najsilniejszym prawem rzeczowym, a klasycznymi prawami rzeczowymi ograniczonymi (użytkowanie, służebności i inne). Zbliżone jest w swej treści do własności. Podkreślenie silnej pozycji prawnej użytkownika wieczystego nie oznacza jednak, że po stronie właściciela gruntu (Skarb Państwa, gmina) pozostaje nic nie znaczące nudum ius.
Tym samym organy, w tym stanie prawnym, oceniając roszczenie skarżącego do przekształcenia prawa niepodzielnych udziałów w użytkowaniu wieczystym w prawo własności, nie mogły nie uwzględnić brzmienia art. 232 Kodeksu cywilnego, w świetle, którego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego (w tym poszczególnych udziałów w tym prawie) w prawo współwłasności, jest możliwe wyłącznie, co do całego prawa użytkowania wieczystego danej nieruchomości, a więc co do 100% udziałów w tym prawie, nie zaś, co do jednego udziału. Stąd też skoro w niniejszej sprawie choćby jeden z współużytkowników wieczystych nie spełniał warunków do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a z taką sytuacją mamy do czynienia, niemożliwym jest nieodpłatne przekształcenie w prawo własności użytkowanego przez skarżących gruntu, a tym samym zasadna jest decyzja odmowna w stosunku do wszystkich współużytkowników. Stanowczo pokreślić należy, iż z brzmienia art. 232 § 1 kodeksu cywilnego, statuującego generalną zasadę odnoszącą się do wieczystego użytkowania, wynika, iż niedopuszczalne jest ustanowienie prawa wieczystego użytkowania na gruncie nie stanowiącym własności Skarbu Państwa lub gminy, czy też związków gminnych. W tym zakresie wypowiadał się Sąd Najwyższy, który stwierdził, iż użytkowanie wieczyste nie może obciążać gruntu stanowiącego współwłasność np. gminy i osób fizycznych (por. postanowienie SN z dnia 17 czerwca 1999r., I CKN 386/98). Identyczne stanowisko w tym względzie zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28.09.2000r, syg. akt I SA 1398/99, gdzie uznał, iż nie jest do przyjęcia pogląd, że na gruncie będącym niepodzielną współwłasnością gminy i osób fizycznych ustanowione zostanie użytkowanie wieczyste, a także w wyroku z dnia 08.03.2000r., syg. akt I SA 631/99 w którym stwierdził, iż na gruncie obowiązującego porządku prawnego nie można doprowadzić do takiego rozporządzenia prawami do gruntu, które prowadziłoby do powstania współwłasności i współużytkowania wieczystego na tym samym gruncie. Przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być tylko grunty, a nie prawo, którym jest udział we współwłasności nieruchomości gruntowej. Uwzględnienie wniosku skarżących prowadziłoby do sytuacji w której wieczyste użytkowanie obciążałoby grunt stanowiący współwłasność gminy i osoby fizycznej czyli skarżących – G. i R. K. Poza sporem pozostawał fakt, który nie był negowany przez skarżących, iż udziały w gruncie są nie wydzielone, co dodatkowo wzmacnia argumentację, iż nie mogą być one jednocześnie przedmiotem współużytkowania wieczystego i współwłasności.
Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie może mieć także wpływu zarzut dotyczący nie uwzględnienia przez organy w swoich decyzjach wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.04.2000r., K 8/98 (OTK 2000/3/87) oraz z dnia 18.12. 2000r., K 10/00 (OTK 2000/8/298) gdyż uznanie za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dotyczyło artykułu 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999r., nr 65, poz. 746) w brzmieniu nadanym nowelizacją tejże ustawy z dnia 3 grudnia 1998r., gdzie do tekstu pierwotnego tekstu ustawy wprowadzono nowa normę, zgodnie z którą przekształcenie użytkowania wieczystego gruntu związanego z własnością lokalu może nastąpić między innymi wówczas, gdy w wyniku przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności współużytkownicy wieczyści staną się wyłącznymi współwłaścicielami całej nieruchomości gruntowej. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów w w/w ustawie. Ustawa z dnia 26 maja 2001r nie zawiera zapisów o podobnej treści, a ustawodawca w samej ustawie nie wprowadził żadnego zróżnicowania w obrębie podmiotów mogących wystąpić z wnioskiem o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, a zatem stwierdzić należy, iż nie mają do niej zastosowania argumenty, które legły u podstaw stwierdzenia niezgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego stanowiska podkreślił, iż samo odstępstwo od równego traktowania podmiotów prawa nie prowadzi jeszcze do uznania wprowadzających je przepisów za niekonstytucyjne. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zwracał uwagę, że nierówne traktowanie podobnych podmiotów nie musi oznaczać dyskryminacji lub uprzywilejowania, a w konsekwencji niezgodności z art. 32 Konstytucji RP. Zasada równości wobec prawa nie oznacza obowiązku ustawodawcy identycznego traktowania w prawie każdego z podmiotów i w każdej sytuacji. Ustalenie takie musi być dokonane w oparciu o cel i ogólną treść przepisów, w których zawarte są kontrolowane normy (por orzeczenie TK 18 marca 1997r., syg. akt K 15/96). Artykuł 232 Kodeksu cywilnego nie różnicuje praw osób dysponujących ograniczonym prawem rzeczowym jakim jest użytkowanie wieczyste, ma charakter porządkujący, chroniąc prawo własności gruntów publicznych oraz zapewniając możliwość zarządzania nimi i stąd też możliwe jest wskazanie wspólnej istotnej cechy faktycznej i prawnej uzasadniającej uznanie o równym traktowaniu podmiotów prawa.
Przepis art. 32 Konstytucji, zawierający deklarację równości wszystkich wobec prawa oraz równego traktowania przez władze publiczne, jak też zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, nie stanowi samoistnej podstawy roszczenia przed organami administracji publicznej.
Nie możliwym jest także zaaprobowanie stanowiska skarżących, iż zaskarżona decyzja narusza protokół nr 1 do Europejskiej "Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności" , który zabrania pozbawiania kogokolwiek jego własności chyba, że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę. Skarżący nie legitymują się prawem własności użytkowanego gruntu, a tym samym nie zostali pozbawieni prawa do niego. Dopiero bowiem decyzja stwierdzająca nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanej nieruchomości, która ma charakter prawotwórczy i dokonanie stosownego wpisu w księdze wieczystej prowadzi do nabycia przez skarżących prawa własności.
Art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. stanowił bowiem, iż dopiero ostateczna decyzja, o której mowa w ust. 2, stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło