II SA/Bk 86/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2004 r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego za miesiące lipiec - wrzesień 2004 oddala skargę Decyzją z dnia [...].08.2004 r. nr [...] Prezydent Miasta B. przyznał T. J. zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości: 82,36 zł za okres od 01.07.2004 r. do 31.07.2004 r., 69,92 zł za okres od 01.08.2004 r. do 31.08.2004 r. oraz 82,36 zł za okres od 01.09.2004 r. do 30.09.2004 r. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się T. J. wnosząc odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Decyzją z dnia [...].09.2004 r. nr [...] SKO w B. uchyliło sporną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wywodząc, iż w znajdującym się w aktach sprawy materiale dowodowym jak również w uzasadnieniu spornej decyzji brak jest informacji czym kierował się organ określając wysokość i okres świadczenia – co stanowi przekroczenie granic uznania administracyjnego oraz narusza wymogi art. 107 § 3 Kpa. Decyzją z dnia [...].10.2004 r., nr [...] wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta B. przyznał T. J. świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego w wysokości i na okres czasu takie same, jak we wskazanej powyżej decyzji z dnia [...].08.2004 r. W uzasadnieniu przedstawił przesłanki przyznawania zasiłku okresowego zawarte w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz zasady obliczania jego wysokości, wywodząc, iż zgodnie z treścią art. 147 omawianej ustawy - w 2004 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi, w przypadku rodziny – 15% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a jej dochodem. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż T. J. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej z powodu bezrobocia, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką – studentką Politechniki B., a dochód rodziny wyniósł w miesiącu czerwcu 2004 r. - 82,92 zł, w lipcu – 165,84 zł, w sierpniu – 82,92 zł. W dalszej części uzasadnienia Prezydent Miasta B. powołując się na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wyjaśnił, iż wysokość przyznanego zasiłku okresowego zależy od środków finansowych, którymi dysponuje organ. Zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym w części dotyczącej samego przyznania świadczenia, w zakresie jego wysokości oraz okresu na jaki zostanie przyznany ma charakter uznaniowy – uzależniony w dużej mierze od wysokości środków finansowych, którymi dysponuje organ. W odwołaniu wniesionym do SKO w B. T. J. zarzuciła, iż wysokość przyznanego jej świadczenia została oparta o błędnie wyliczony dochód rodziny – niezasadnie wliczony został do niego dodatek mieszkaniowy. Z tej przyczyny wysokość zasiłku okresowego powinna być wyższa, niż przyznana. Dodatkowo stwierdziła, iż na podstawie art. 38 ust. 3 omawianej ustawy przyznany jej zasiłek powinien stanowić 50% różnicy między kryterium dochodowym i dochodem, nie zaś przyjęte przez organ 15%. Zdaniem odwołującej przy ustalaniu wysokości przedmiotowego świadczenia nie wzięto pod uwagę trudnej sytuacji finansowej jej rodziny. Decyzją z dnia [...].12.2004 r. nr [...] SKO w B. uchyliło rozstrzygniecie organu I instancji w części dotyczącej ustalonego zasiłku okresowego za okres od 01.08.2004 r. do 31.08.2004 r. i w tym przedmiocie orzekło co do istoty sprawy przyznając T. J. wnioskowane świadczenie za miesiąc sierpień 2004 r. w wysokości 82,36 zł. W pozostałym zakresie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, opierając się na definicji dochodu zawartej w art. 6 pkt 4 oraz art. 8 ust. 3 powołanej ustawy o pomocy społecznej, SKO wywiodło, iż z uwagi na fakt złożenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego w miesiącu lipcu 2004 r. - do ustalenia wysokości zasiłku okresowego powinien być przyjęty dochód z miesiąca czerwca 2004 r. lub - jeżeli doszło do utraty dochodu – z lipca 2004 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B. błędnie przyjął do ustalenia wysokości przedmiotowego świadczenia zarówno dochód z miesiąca czerwca jak i z lipca 2004 r. Nadto, dochód odwołującej się za lipiec 2004 r. został ustalony w sposób nieprawidłowy, gdyż organ I instancji w tym miesiącu bezzasadnie wliczył do niego przyznane T. J. wyrównanie dodatku mieszkaniowego za miesiąc maj 2004 r., która to kwota nie podlegała odliczeniu. Uwzględniając tę okoliczność dokonano korekty ustalonego przez organ I instancji świadczenia. Odnośnie pozostałych zarzutów odwołania to wyłożono, że treść art. 8 ust. 3 cytowanej ustawy nie daje podstaw do uznania, iż dodatek mieszkaniowy nie stanowi dochodu. Organ przychylił się również stanowiska MOPR w B., iż zgodnie z treścią art. 147 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w 2004 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosiła wskazane 15% różnicy miedzy kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. SKO uznało, iż organ I instancji prawidłowo brał pod uwagę zarówno sytuację materialną odwołującej się, jak również i swoje możliwości finansowe. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w B. T. J. podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty prezentowane w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO w B. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wywodząc, iż zasiłek w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rodziny stanowić będzie stawkę minimalną dopiero w 2008 r. W konsekwencji wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U., nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z modyfikacjami zawartymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Zarzuty podnoszone przez skarżącą dotyczą błędnego ustalenia przez organy pomocy społecznej wysokości przyznanego zasiłku okresowego jako 15% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rodziny, co jest jej zdaniem sprzeczne z dyspozycją art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz faktu bezpodstawnego wliczenia dodatku mieszkaniowego do dochodu rodziny przy ustalaniu wysokości przedmiotowego świadczenia. Należy wskazać, iż w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych treścią art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej tj. w szczególności długotrwałej choroby, niepełnosprawności, bezrobocia, możliwości utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, przyznanie zasiłku okresowego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, jest obligatoryjne. Przepisy ustawy poprzez wskazanie minimalnych wysokości przyznawanego świadczenia, ograniczają również uznanie administracyjne organów pomocy społecznej w zakresie wysokości zasiłku okresowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Ustęp 3 pkt 2 wskazanego artykułu stanowi, iż kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Powołany przepis stanowi jednak o docelowej wysokości minimalnego zasiłku okresowego, która ma zostać osiągnięta w 2008 r. Zgodnie z treścią art. 147 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (stanowiącego przepis przejściowy wobec cytowanego art. 38 ust. 3) określającego sposób ustalenia minimalnej wysokości przedmiotowego świadczenia w okresie przejściowym, tj. w latach 2004 – 2007, w 2004 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosiła w przypadku rodziny - 15 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W kolejnych latach wartości procentowe określone w tym przepisie zakładają stopniowy wzrost kwoty minimalnego zasiłku okresowego do poziomu wskazanego treścią omówionego art. 38 ust. 3 pkt 2 (por. Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański; Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej, Wyd. Prawnicze Leges, Kutno 2005r., s. 230-231). W sprawie niniejszej, przedmiotowe świadczenie zostało przyznane za okres od 01.07 do 30.09.2004 r. Zasadnie zatem organy pomocy społecznej przy wyliczaniu jego wysokości zgodnie z treścią cytowanego art. 147 ust. 1 pkt 2 przyjęły 15% różnicę między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Mając powyższe na uwadze, zarzuty skarżącej w tym zakresie nie mogły się ostać. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wliczenia przez organ pomocy społecznej dodatku mieszkaniowego do dochodu rodziny przy ustalaniu wysokości przedmiotowego świadczenia to należy wskazać iż, zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 cytowanej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Nadto ustęp 4 cytowanego artykułu stanowi, iż do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Ustawowa definicja dochodu obejmuje więc wszystkie dochody bez względu na ich tytuł i źródło ich uzyskania z wyłączeniem sytuacji wskazanych w ustawie, wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust 3 pkt 1 – 3 i ust. 4 – wyjątki te nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Dodatek mieszkaniowy nie został wskazany w omawianej ustawie jako nie wchodzący do dochodu, należy zatem przyjąć, iż przy ustalaniu wysokości zasiłku okresowego do dochodu prawidłowo wlicza się dodatek mieszkaniowy (podobnie vide: wyrok NSA z 20.08.1996 r., sygn. II SA/Kr 386/96, niepublikowany). W tym miejscu należy wskazać, iż SKO w B. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa było uprawnione do uchylenia rozstrzygnięcia MOPR w B. w części dotyczącej błędnego ustalenia wysokości zasiłku okresowego za miesiąc sierpień 2004 r. i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy. Reasumując należy stwierdzić, iż organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy, działaniem swym nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W oparciu o wyniki wywiadu środowiskowego prawidłowo została przeanalizowana sytuacja materialna rodziny oraz przedstawiona analiza własnych możliwości finansowych MOPR w B. Organy obu instancji prawidłowo – zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa wskazały okoliczności, które wpłynęły na zakres udzielonej pomocy socjalnej, w szczególności jakie względy wpłynęły na ograniczony charakter przyznanej pomocy. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tej sytuacji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).