II GZ 19/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Spółki z o.o. we Wrocławiu od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2005r. sygn.akt 6 I SA 2918/03 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. we Wrocławiu na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 listopada 2003r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia organizowania imprez turystycznych postanawia: - oddalić zażalenie - Postanowieniem z dn. 11 lutego 2005 r. sygn. akt. 6 I SA 2918/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie firmy "[...]" spółki z o. o. we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dn. 25 sierpnia 2004 r. oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 listopada 2003 r nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia organizowania imprez turystycznych. Z uzasadnienia postanowienia z dn.11 lutego 2005 r. wynika, że spółka, mimo wezwania Sądu z dn.20 grudnia 2004 r. o nadesłanie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w terminie 7 dni i pod rygorem odrzucenia zażalenia, braku tego nie usunęła. Skargę oraz pozostałe pisma procesowe podpisywał w imieniu spółki Z. F. posługujący się w postępowaniu administracyjnym pieczątką prezesa zarządu spółki. Uznając, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 178 w zw. z art.197 § 2 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) , dalej: p.s.a. ,wobec nie usunięcia braku formalnego, zażalenie odrzucił. Na powyższe postanowienie Z. F. złożył zażalenie i wniósł o jego uchylenie. Do zażalenia załączył pismo, w którym podaje, że nie posiada aktualnego wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istotne dla rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zaniechanie przez osobę fizyczną działające w imieniu osoby prawnej ( spółki z o. o.) przedłożenia dokumentu, za pomocą którego możliwe jest wykazanie jej umocowania, stanowi brak formalny zażalenia, którego nie uzupełnienie w terminie może powodować odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.s.a. Zgodnie z art. 194 § 3 p. s. a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. W art. 46 § 1 p.s.a. ustawodawca stwierdza, że każde pismo strony powinno zawierać: - oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; - oznaczenie rodzaju pisma; - osnowę wniosku lub oświadczenia; - podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; - wymienienie załączników. Według art. 46 § 2 p.s.a. gdy pismo jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać nadto oznaczenie miejsca zamieszkania, a w jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pismo zaś dalsze – sygnaturę akt. W art. 45 § 3 p.s.a. określono wymóg dołączenia pełnomocnictwa, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Materia reprezentacji osób prawnych w postępowaniu sądowo-administracyjnym regulowana jest w przepisach art. 28 i 29 p.s.a. Zgodnie z art. 28 § 1 p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W art. 29 p.s.a. określono obowiązek wymienionych w art. 28 podmiotów co do wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Art. 46, art. 28 i art. 29 p.s.a. stanowią w znacznej mierze (art. 46 wprost) powtórzenie art. 126, art. 67 i art. 68 kodeksu postępowania cywilnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych konsekwentnie wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym nie przedłożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony stanowi brak formalny (między innymi w: orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 4 maja 1954 r., sygn. CZ 93/54, Państwo i Prawo 1955/12/855; postanowieniu Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 1996 r., sygn. I ACz 365/96, OSA 1997/11-12/67). W orzecznictwie zwraca się przede wszystkim uwagę na podobieństwo sytuacji podmiotu, który zaniechał wykazania dokumentem swego umocowania do reprezentacji osoby prawnej, z sytuacją osoby podającej się za pełnomocnika mimo nie przedłożenia pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten podziela, za czym przemawia szereg argumentów. Po pierwsze, w art. 29 p.s.a. ustanowiono typowo formalny wymóg przedłożenia przy pierwszej czynności w postępowaniu, w tym przy wniesieniu skargi, określonego w tym przepisie dokumentu. Obowiązek strony w tym zakresie jest bardzo zbliżony do tych o jakich mowa w art. 46 §1 i 2 p.s.a. Brak podstaw do przyjęcia by obowiązek ten traktować jako określenie materialnej przesłanki dopuszczalności wniesienia pisma procesowego, w tym zażalenia, jako że dotyczy wyłącznie przedłożenia dokumentu. Materialnych przesłanek dopuszczalności wniesienia pisma przez osoby prawne doszukiwać się należy w treści art. 28 p.s.a. opisującej sposób reprezentacji osób prawnych w postępowaniu sądowo-administracyjnym. W art. 29 p.s.a. mowa natomiast wyłącznie o ściśle formalnej przesłance przedłożenia odpowiedniego dokumentu, którego brak nie przesądza o nieistnieniu materialnych podstaw reprezentacji strony. Po drugie, nie można przyjąć by w art. 46 i art. 194 § 3 p.s.a. wymieniono wyczerpująco wszystkie wymogi formalne zażalenia i twierdzić, iż z tego powodu nie jest dopuszczalne traktowanie innych przepisów jako określających przesłanki z tego zakresu. W art. 178 p.s.a., znajdującym z mocy art. 197 § 2 p.s.a. odpowiednie zastosowanie do zażaleń, mowa o brakach formalnych, których nie uzupełnienie powoduje odrzucenie zażalenia. Ustawodawca nie określił w jakich przepisach opisano braki czy wymogi formalne, w szczególności zaniechał wymienienia przesłanek wskazanych w art. 46 p.s.a czy też odwołania się do tego przepisu. Po trzecie, art. 29 p.s.a. ustanawia obowiązek wykazania umocowania podmiotów działających w imieniu osoby prawnej przy pierwszej czynności w sprawie, co skłania do traktowania tego wymogu tak jak innych dotyczących czynności stron umożliwiających nadanie biegu pismu i sprawie. Po czwarte, sytuacja podmiotu, który podpisuje pismo w imieniu osoby prawnej jest bardzo bliska tej w jakiej znajduje się pełnomocnik obowiązany według art. 46 §3 i art. 37 §1 p.s.a. do przedłożenia pełnomocnictwa. Obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa rozumiany jest jako wymóg wykazania dokumentem, w tym przypadku szczególnego rodzaju, umocowania pełnomocnika, a także jako obowiązek o charakterze formalnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. III CZP 74/03, Prok. i Pr. 2004/5/40). Po piąte, opisane podobieństwo sytuacji podmiotu działającego w imieniu osoby prawnej i pełnomocnika sprzeciwia się wywodzeniu odmiennych skutków z zaniechania przedłożenia dokumentu potwierdzającego reprezentację osoby prawnej niż z niewykonania przez pełnomocnika obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa i wykazania umocowania. W literaturze postępowania cywilnego nie zgłasza się zastrzeżeń co do praktyki zwrotu pozwu skutkiem nie uzupełnionego braku pełnomocnictwa (por. M. Sychowicz w: Kodeks postępowania cywilnego ...., str. 281). Po szóste, uznanie, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji osoby prawnej stanowi ujemną przesłankę procesową, nie stoi na przeszkodzie traktowaniu tego uchybienia strony jako braku formalnego. Brak należytego umocowania pełnomocnika jest ujemną przesłanką procesową powodującą nieważność postępowania (art. 183 §2 pkt 3 p.s.a.) co nie wyłącza uznawania nie przedłożenia pełnomocnictwa jako braku formalnego. Po siódme, art. 31 p.s.a. dotyczący dających się uzupełnić braków w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów nie może być stosowany jako następstwo zaniechania przedłożenia dokumentu o jakim mowa w art. 29 p.s.a. Brak takiego dokumentu nie przesądza o tym, że występują okoliczności uniemożliwiające reprezentację strony w sposób określony w art. 28 §1 p.s.a., oznacza jedynie tyle, iż nie wykazano należycie umocowania. Przedstawione wyżej argumenty sprawiają, że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że nie przedłożenie dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 p.s.a.) stanowi brak formalny każdego środka zaskarżenia, którego to braku usunięcie w trybie art. 49 §1 p.s.a. w odniesieniu do spółek z o. o. polega na przedłożeniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a niewykonanie nałożonego przez Sąd obowiązku przedłożenia dokumentu w terminie powoduje odrzucenie zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.s.a. Przy tej okazji ubocznie należy zauważyć, że kwestia wymogów formalnych jakim powinna odpowiadać wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przez ten Sąd jeszcze nie rozpoznana skarga uchyla się spod oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu stosownie do art. 183 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia było nieuzasadnione i podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.s.a.