II SA/Wr 2008/03

WyrokWSA we Wrocławiu2005-04-07

Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Daria Sachanbińska, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca stałego pobytu przez osobę, która doświadczyła przemocy domowej ze strony współmałżonka, może być podstawą do wymeldowania, jeśli nie nastąpiło dobrowolnie i trwale?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca stałego pobytu, które jest wynikiem przemocy domowej i ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa osobie oraz jej dzieciom, nie może być uznane za dobrowolne i trwałe w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności. W związku z tym, takie opuszczenie nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu. Organy administracji publicznej mają obowiązek wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, w tym dowodów wskazujących na przemoc, aby prawidłowo ustalić, czy przesłanka wymeldowania została spełniona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania E. Z. wraz z dwiema córkami z pobytu stałego. E. Z. opuściła lokal z powodu przemocy domowej ze strony męża, J. Z., co potwierdził wyrok karny. Organ pierwszej instancji odmówił wymeldowania, uznając brak dobrowolnego opuszczenia lokalu. Wojewoda uchylił tę decyzję i orzekł o wymeldowaniu, uznając, że opuszczenie lokalu było trwałe i nie miało charakteru czasowego. E. Z. wniosła skargę do sądu, podnosząc, że opuszczenie lokalu było spowodowane przemocą i brakiem możliwości powrotu do mieszkania z powodu wymiany zamków przez męża.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: referent Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. Z. kwotę 10 (dziesięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na wniosek J. Z., Burmistrz [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania z pobytu stałego E., B. i P. Z., w trakcie którego E. Z. wyjaśniła, iż zmuszona była opuścić wraz z córkami lokal nr [...], położony w K. przy ul. [...], wskutek sprzecznego z prawem i zasadami współżycia społecznego postępowania współmałżonka. Dla dobra dzieci i z uwagi na własne bezpieczeństwo zamieszkała w wynajętym mieszkaniu, położonym w K. przy ul. [...]. Poinformowała również, iż złożyła pozew o rozwód, a ponadto toczy się postępowanie w sprawie bezprawnego wykupu przez jej męża zajmowanego wspólnie mieszkania. J. Z. wyjaśnił, iż żona wraz z córką P. wyprowadziły się w dniu 7 stycznia 2003r., zabierając meble i rzeczy osobiste. Natomiast córka – B., po ukończeniu studiów zamieszkała w W., gdzie podjęła pracę. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ pierwszej instancji zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K., skąd w czerwcu 2003r. uzyskał informację, iż E. Z. wraz z córkami opuściły miejsce stałego zameldowania z powodu konieczności odizolowania się od sprawcy przemocy i obecnie toczy się postępowanie w sprawie karnej i rodzinnej. W dniu [...] Burmistrz [...] wydał decyzję o numerze [...], którą odmówił wymeldowania E., P. i B. Z. z pobytu stałego. Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, a to: twierdzeniach E. Z. o znęcaniu się fizycznym i psychicznym przez jej męża nad rodziną (czemu nie zaprzeczył J. Z.), informacji z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie – Ośrodka Interwencji Kryzysowej w K. oraz wyroku karnym Sądu Rejonowego w K., którym uznano J. Z. winnym popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 kk, Burmistrz [...] uznał, iż nie doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez osoby objęte prowadzonym postępowaniem. W odwołaniu od powyższej decyzji, z dnia 22 lipca 2003 r., J. Z. zaprzeczył jakoby nie doszło do dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu przez żonę i córki. Wyjaśnił, iż starsza córka – B. już w 2001r. opuściła K., natomiast opuszczenie lokalu przez E. Z. wraz z drugą córką podyktowane było chęcią spotykania się przez żonę z przyjacielem. Nie polegają na prawdzie twierdzenia żony o znęcaniu się odwołującego nad rodziną, wręcz przeciwnie, to właśnie żona szykanowała go moralnie i fizycznie, namawiała córki i koleżanki do składania fałszywych zeznań, biła go, wyzywała i naśmiewała się z jego chorób. Wyprowadzając się zabrała większość wyposażenia mieszkania i rzeczy osobiste. Czyniła odwołującemu się wiele złośliwości, nie ponosiła opłat za mieszkanie. Ponadto J. Z. przedstawił opinie Wspólnoty Mieszkaniowej i z miejsca pracy, z których wynika, że jest osoba rzetelną, niekonfliktową i lubianą, czego dowodem są liczne odznaczenia. W dodatkowym piśmie, z dnia 30 lipca 2003r., J. Z. wskazał wiele osób, które mogą poświadczyć, iż nie znęcał się nad rodziną. Opisał kilka sytuacji, w których żona zachowywała się nagannie, groziła skarżącemu i naśmiewała się z jego ułomności. Dla odwrócenia uwagi od swego zachowania, zaczęła fałszywie oskarżać swego męża i stworzyła pozory, że jest ofiarą znęcania się nad jej osobą. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu E., P. i B. Z. z pobytu stałego w K. – ul. [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01) wystarczającą przesłanką do wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, jest stwierdzenie, iż osoba ta opuściła – bez wymeldowania się - dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zdaniem Wojewody [...] taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, gdyż E. i P. Z. skoncentrowały swe sprawy bytowe i życiowe w wynajętym mieszkaniu, natomiast B. Z. przebywa we W. Organ ocenił, że argumentacja osób podlegających wymeldowaniu, polegająca na wykazywaniu, że J. Z. utrudnia wspólne zamieszkiwanie, zmierza jedynie do obrony interesów mieszkaniowych, tymczasem celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest rejestracja danych o faktycznym miejscu pobytu osób fizycznych. Osoby objęte wymeldowaniem zerwały wszelkie związki z lokalem, w którym były zameldowane na pobyt stały. Po uznaniu J. Z., w dniu [...] (wyrok S.R. w K. – sygn. akt [...] ), winnym popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 k.k., i po zastosowaniu wobec niego środka wychowawczego, E., P i B. Z. nie powróciły do stałego miejsca pobytu. Na koniec, organ odwoławczy zarzucił, że Burmistrz [...] pominął całkowicie fakt konieczności – z punktu widzenia przepisów o ewidencji ludności - zapewnienia zgodności zapisów w ewidencji ludności ze stanem rzeczywistym. Nadto nadmieniono, że zamiar dochodzenia praw majątkowych nie ma związku ze sprawami zameldowania, czy wymeldowania. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, E. Z. zarzuciła, iż Wojewoda [...] naruszył przepisy stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, i dlatego też wniosła o jej uchylenie. Uzasadniając skargę powołała się na argumentację przedstawioną w postępowaniu wyjaśniającym, jakie toczyło się przed organem pierwszej instancji. Podkreśliła, że nie mogła wejść do mieszkania, w którym była zameldowania, gdyż jej mąż wymienił zamki. Podała, że córka P. często odwiedza swego ojca w lokalu przy ul. [...], a mimo to – wobec niej – również wydano decyzję o wymeldowaniu. Skarżąca walczy o możliwość zamieszkiwania w lokalu wykupionym – w jej ocenie – bezprawnie przez męża, czego dowodem jest złożony w sądzie rejonowym wniosek o zabezpieczenie sposobu korzystania z mieszkania. Wydanie przez Wojewodę [...] decyzji o wymeldowaniu narusza interes skarżącej oraz jej dzieci, bowiem zostaną pozbawione meldunku stałego, którego nie mogą dokonać, wynajmując mieszkanie na pobyt czasowy. Zarzuciła, że w postępowaniu odwoławczym uniemożliwiono jej przedstawienie wszystkich niezbędnych dowodów, w tym wyroku Sądu Okręgowego w O., którym utrzymano wyrok skazujący J. Z. za znęcanie się nad rodziną. Wojewoda uczynił z faktu, iż nie wyprowadziła się - po wyroku Sądu Rejonowego w K. - do wspólnego z mężem mieszkania, argument przemawiający za wymeldowaniem, jednak nie uwzględniono faktu, że wówczas wyrok ten nie był prawomocny i sąd nie mógł wyznaczyć J. Z. kuratora. Wyrok o którym mowa, uprawomocnił się dopiero w dniu 26 sierpnia 2003r., i do chwili złożenia skargi kurator nie został wyznaczony. Tymczasem zachowanie J. Z. jest nadal naganne. Ponadto E. Z. zwróciła uwagę na liczne naruszenia przepisów proceduralnych, jakich dopuścił się organ II instancji, a polegające na braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, wydaniu decyzji z pominięciem art. art. 6, 7, 8, 10 k.p.a. oraz nieuwzględnieniu okoliczności, że to skarżąca a nie J. Z. jest ofiarą przemocy. W skardze podkreślono również, iż przyczyną wyprowadzenia się z miejsca stałego zameldowania była potrzeba znalezienia spokojnego schronienia, chociażby z uwagi na zalecenia psychologa, który badał córkę – P. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, akcentując, iż fakt opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. jest bezsporny i nie ma charakteru czasowego. Przypomniał, że E. Z. wraz z córkami zameldowała się na pobyt czasowy w wynajętym mieszkaniu dopiero po upływnie siedmiu miesięcy od daty wyprowadzenia się z miejsca stałego zameldowania. Na wniosek E. Z., Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 9 grudnia 2003r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy sądowej skarżąca podtrzymała swą skargę. Wyjaśniła, iż wraz z dziećmi zameldowana jest na pobyt czasowy w wynajętym mieszkaniu. Obiecano jej przydział lokalu z zasobów gminy. Dnia [...] zapadł wyrok rozwodowy z wyłącznej winy męża. Pełnomocnik organu wnosił i argumentował, jak w odpowiedzi na skargę oraz zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawa podlega rozpoznaniu prze właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz. U. z 2004r., Nr 162, poz. 1692 – zwanej dalej p.s.a.). Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz objętej kontrolą Sądu decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że nie odpowiadają one wymogom prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowią obowiązujące w dniu ich wydania przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, a przede wszystkim jej art. 15 ust. 2. Przepis ten zobowiązuje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, jeżeli: 1) osoba ta utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu (wymienione w art. 9 ust. 2) i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo 2) osoba ta bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W przedmiotowej sprawie jest niewątpliwe, iż nie było podstaw do wymeldowania E., P. i B. Z., na podstawie drugiego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 ustawy, zatem sprawa niniejsza mogła być rozpoznawana tylko w aspekcie pierwszej przesłanki. W związku z tym należy wskazać, że wyrokiem z dnia 27 maja 2002r., sygn. akt K 20/01 (OTK – A nr 3 z 2002r., poz. 34), Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, co spowodowało również zmianę stanu prawnego w zakresie treści przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakie powstało na tle powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego na podstawie pierwszego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 ustawy, niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym przepisie, tj. warunku faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się (tak: wyrok z dnia 24 marca 2003r., sygn. akt V SA 3221/02 oraz wyrok z dnia 14 marca 2003r., sygn. akt V SA 3036/02 – niepubl.). Dlatego też, dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie miało ustalenie, w sposób prawidłowy, zaistnienia przesłanki opuszczenia przez E., P. i B. Z. lokalu. W dotychczasowym orzecznictwie utrwalił się słuszny pogląd, i nie utracił on swej aktualności po podjęciu przez Trybunał Konstytucyjny opisanego wyżej wyroku, że "opuszczenie" dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, Lex nr 50123). O dobrowolności opuszczenia przez zainteresowana osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego można natomiast mówić wówczas, gdy wynika z własnej woli tej osoby a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. wyrok z dnia 3 kwietnia 2000r., sygn. akt V SA 1784/99, Lex nr 49415). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy skupił się w swym orzeczeniu jedynie na wykazaniu, iż skarżąca i jej córki wyprowadziły się z miejsca stałego pobytu. Tymczasem E. Z. nie kwestionowała tego faktu, jednocześnie konsekwentnie podnosiła, że do opuszczenia wspólnego mieszkania doszło na skutek bezprawnych działań J. Z., polegających na znęcaniu się fizycznym i psychicznym nad jej osobą oraz córką B. Opuszczając lokal, który dotychczas zajmowała, kierowała się dobrem dzieci i troską o własne bezpieczeństwo. Wskazała na wyrok Sądu Rejonowego w K., wydany w sprawie karnej, jaka toczyła się przeciwko jej mężowi, który to wyrok potwierdza podniesione okoliczności. W swych wyjaśnieniach i skardze powołała się na opinię psychologa i jego zalecenie, wskazujące na konieczność zapewnienia P. Z. spokojnego mieszkania, oraz na ustalenia Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K., który uznał skarżącą za ofiarę przemocy i stwierdził, iż nie jest wskazane by przebywała w lokalu zajmowanym wspólnie z mężem. Opierając się na powyższych dowodach, bez odniesienia się w treści decyzji do argumentacji J. Z., Burmistrz [...] nie stwierdził, by zaistniały podstawy prawne do wymeldowania E., P. i B. Z. z miejsca pobytu stałego. Uznał bowiem, iż nie doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez osoby objęte prowadzonym postępowaniem. Bazując na tym samym materiale dowodowym, poszerzonym przez argumentację zawartą w odwołaniu J. Z., Wojewoda [...] zajął zgoła odmienne stanowisko, stwierdzając – bardzo ogólnikowo – że skarżąca i jej córki skoncentrowały swe sprawy życiowe i bytowe w miejscu aktualnego pobytu. Dalej organ odwoławczy argumentował, iż zainteresowanie skarżącej lokalem przy ul. [...] w K. ma jedynie charakter majątkowy, co potwierdza okoliczność, że po wyroku, który zapadł w sprawie karnej, nie powróciła ona (ani też żadna z córek) do wspólnego mieszkania. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, Wojewoda [...] nie wyjaśnił w sposób należyty, czy rzeczywiście została spełniona ustawowa przesłanka wymeldowania z pobytu stałego, jaką jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wyjątkowo lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, zawierające jedynie wnioski końcowe ustaleń organu odwoławczego, bez wskazania własnej oceny obszernego materiału dowodowego powoduje, iż badaną decyzję należało uznać za podjętą z naruszeniem art. 80 i art. 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. Rozpoznanie sprawy, zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego, wymaga wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 §1 k.p.a). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, stanowisk stron i innych okoliczności mających znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności dowodów. Obowiązkiem organu jest też powiązanie poczynionych ustaleń faktycznych z konkretną normą prawa materialnego, która w części dyspozytywnej pozwala na jej podciągnięcie i zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik. Z kolei konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów odnośnie treści i formy, przy czym podkreśla się konieczność wykazania, na jakiej podstawie prawnej decyzja została podjęta, rolę edukacyjno-perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji i podmiotów orzekających oraz kształtowanie świadomości prawnej. W dziedzinie administracji obowiązek uzasadniania decyzji wiąże się ponadto z zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). W realiach rozpoznawanej sprawy uzasadnienie faktyczne decyzji Wojewody [...] sporządzono z naruszeniem przedstawionych powyżej reguł, obowiązujących w procedurze administracyjnej. Organ odwoławczy nie wykazał, by doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez E., P. i B. Z.. Nie odniósł się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie uzasadnił też, na których dowodach oparł swoje stanowisko, a którym z nich odmówił wiarygodności. Skarżąca wskazała wiele dowodów, uzasadniających – w jej ocenie - pogląd, iż do opuszczenia lokalu została zmuszona. Podniosła również, iż podjęła kroki do odzyskania praw do mieszkania, które pierwotnie zajmowała jako najemca, a które następnie, z naruszeniem prawa, zostało sprzedane na własność jej mężowi. Materiał dokumentacyjny sprawy zawiera także odmienne informacje na temat charakteru i przyczyn, dla których E. Z. wraz z córkami opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w K. Chodzi mianowicie o twierdzenia J. Z., który w swym odwołaniu, opisując różne zdarzenia, wykazywał, iż jego żona dobrowolnie wyprowadziła się ze wspólnie zajmowanego mieszkania. Posiadając stosunkowo bogaty materiał dowodowy, Wojewoda [...] nie dokonał oceny zgromadzonych dowodów, co stanowi naruszenie art. 80 k.p.a., a w konsekwencji, z uwagi na brak sporządzonego w sposób prawidłowy uzasadnienia decyzji, świadczy także o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. Nadto należy też podnieść, iż zaprezentowany przez organ pogląd o braku obowiązku badania wszystkich okoliczności jakie doprowadziły do opuszczenia lokalu, w praktyce oznaczał rozumienie przesłanki określonej w art. 15 ust. 2 ustawy w ten sposób, że wystarczającym powodem do wymeldowania z pobytu stałego w lokalu jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje już w miejscu zameldowania. Przy takiej wykładni wspomnianego przepisu, z wyraźnym naruszeniem jego treści, pominięto obowiązek zbadania woli osoby opuszczającej lokal oraz jej związków z dotychczasowym mieszkaniem. Już teraz można zauważyć, że arbitralne stwierdzenie o zerwaniu związków z miejscem stałego meldunku w przypadku P. Z. wydaje się być chybione, skoro jej rodzice zgodnie utrzymują, że córka często przychodzi do ojca, pozostaje z nim w stałym kontakcie. W końcu trzeba też podkreślić, że dbałość organów o zapewnienie zgodności ewidencji ludności ze stanem faktycznym, w sytuacji prowadzenia postępowania dotyczącego wymeldowania, nie zwalnia z obowiązku ustalenia, w sposób wskazany wyżej, zaistnienia przesłanki "opuszczenia lokalu". Ponadto Sąd dostrzegł, że organy obu instancji nie prowadziły postępowania wyjaśniającego w sprawie wyprowadzenia się B. Z. z miejsca dotychczasowego zamieszkania. Organ pierwszej instancji powołał się na rzekome twierdzenie J. Z. o wyprowadzeniu się córki B. w dniu 7.01.2003r., tymczasem z dołączonego do akt protokołu przesłuchania z dnia 30 czerwca 2003r. wynika, iż według wnioskującego o wymeldowanie, jego córka nie zamieszkuje w K. już od dwóch lat, a po ukończeniu studiów zamieszkała w W. Z kolei organ drugiej instancji utrzymuje, że B. Z. przebywa we W. Oprócz wyjaśnienia tych rozbieżności, należy przede wszystkim dokonać oceny, czy również w stosunku do tej osoby zachodzi, bądź nie zachodzi, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Dodatkowo podkreślenia wymaga, iż Burmistrz [...], z naruszeniem art. 77 k.p.a., nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co kłóci się z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. W zasadzie całość argumentacji J. Z., przemawiającej – w jego ocenie – za wymeldowaniem byłej żony oraz córek, została przedstawiona dopiero w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, gdyż Burmistrz [...] nie podjął kroków, by – w kwestiach najistotniejszych dla meritum sprawy – poznać także stanowisko tej strony postępowania, mimo, iż miał taką realną możliwość. Otóż, w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego skorzystał ze środka dowodowego w postaci przesłuchania. J. Z., jednak analiza treści protokołu przesłuchania dowodzi, że nie zadawano mu pytań odnośnie przyczyn i charakteru opuszczenia lokalu przez E., P. i B. Z.. Ograniczono się jedynie do zapisania wypowiedzi co do terminu i samego faktu wyprowadzenia się E. Z. wraz z córkami, choć zdarzenia tego nikt nie kwestionował. W tej sytuacji nie znajduje oparcia w dowodach stwierdzenie organu zawarte w decyzji, iż "W toku prowadzonego postępowania Pan J. Z. nie zaprzeczył zeznaniom byłej żony Pani E. Z.", która oświadczyła, że opuściła mieszkanie chwilowo i pod przymusem, na skutek znęcania się fizycznego i psychicznego przez byłego męża. Stanowisko J. Z. dotyczące tej kwestii pojawiło się dopiero w odwołaniu, wraz z licznymi dowodami potwierdzającymi jego wersję zaistniałych wydarzeń, i z całą pewnością nie było ono zbieżne z zeznaniami byłej żony. Mając na uwadze liczne, opisane powyżej, naruszenia przepisów procedury administracyjnej, jakich dopuściły się organy obu instancji, a które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało orzec jak w sentencji, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań, przy czym już teraz należy podkreślić, że organy - po wyeliminowaniu wskazanych przez Sąd uchybień proceduralnych – będą musiały rzetelnie i w sposób pełny odnieść się do przesłanki określonej treścią art. 15 ust. 2 ustawy, zwłaszcza w aspekcie dobrowolności opuszczenia lokalu. Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 p.s.a. oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło