II SA/Gd 400/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie NSA Barbara Skrzycka - Pilch WSA Janina Guść (spr.) Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Wojewody z dnia 10 stycznia 2002 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 14 czerwca 1999 r., nr [...]. Decyzją z dnia 14 czerwca 1999 r. Nr [...] Starosta P. odmówił E. S. wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0541 ha we wsi K.. KW [...]. zakończonego decyzją Naczelnika Gminy K. z dnia 12 listopada 1984r. Nr [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 145 § 1 pkt 4, 147, 148 i 149 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano, iż na wniosek Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych, Naczelnik Gminy K., decyzją z dnia 12 listopada 1984r. Nr [...] wywłaszczył pod rozbudowę stacji wodociągowej w K. nieruchomość stanowiącą działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,0541 ha we wsi K., stanowiące własność E. S.. Podaniem z dnia 24 października 1997 r. pełnomocnik E. S. r. pr. E. O. wystąpiła na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do Urzędu Gminy K. o wznowienie postępowania w sprawie wywłaszczenia działek nr [...] i [...] położonych w K., wskazując, iż E. S. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. W podaniu tym wskazano, iż zgodnie z załączonym odpisem z księgi wieczystej nieruchomości KW [...] Sądu Rejonowego w W. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. z dnia 24 marca 1992r. w/w działki stanowiły wartość E. S., natomiast odpis z dnia 16 czerwca 1997r. nie zawierał już tych działek, a z informacji uzyskanych w Sądzie Rejonowym w W. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. wynika, że Gmina K. przedmiotowe działki wywłaszczyła w grudniu 1995r. W piśmie z dnia 4 czerwca 1998r. skierowanym do Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomości Urzędu Wojewódzkiego w G. przez pełnomocnika strony stwierdzono, iż "E. S. dowiedział się o wywłaszczeniu w czerwcu 1997 r." Biorąc pod uwagę datę wpływu podania do Urzędu Gminy w K., tj. 31 październik 1997r. stwierdzono, iż od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji o wywłaszczeniu upłynął okres 4-ch miesięcy. Strona nie złożyła podania w ustawowym terminie jednego miesiąca, wynikającym art. 148 k.p.a., co uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. E. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia. Wskazał w nim, iż wiadomość o wywłaszczeniu otrzymał dopiero w październiku 1997r. Wówczas dopiero dotarł do niego odpis z KW [...] datowany 16 czerwca 1997 r. E. S. stwierdził, iż na stałe zamieszkuje w Niemczech. Wszelkie sprawy dotyczące swoich nieruchomości załatwia przez osoby trzecie. W odwołaniu wskazano, iż strona w momencie składania wniosku o wznowienie postępowania, w październiku 1997 r., nie miała jeszcze wiadomości na jakiej podstawie pozbawiono ją własności nieruchomości. Uzyskany odpis z KW [...] wskazał jedynie, iż działki nr [...] i [...] zostały wyłączone z księgi wieczystej. Dokumenty, na podstawie których udało się ustalić, jaką decyzją strona została pozbawiona własności przedmiotowych działek, zostały przesłane przy piśmie z dnia 4 grudnia 1997r. Tak więc dopiero wówczas (w grudniu 1997r.) pełnomocnik E. S. i on sam dowiedzieli się o decyzji wywłaszczeniowej. Decyzją z dnia 10 stycznia 2002 r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż czynność prawna dokonana przez przedstawiciela strony w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. E. S. ustanawiając swoim pełnomocnikiem radcę prawnego działał w zaufaniu do jej wiedzy i fachowego doświadczenia. Natomiast E. O., działając w imieniu swojego mocodawcy, złożyła wniosek do organu niewłaściwego w sprawie, podając datę "czerwiec 1997r." jako datę gdy E. S. dowiedział się o wywłaszczeniu, następnie po pouczeniu o treści art. 148 § 2 k.p.a. stwierdziła, że wcześniejsza data została podana błędnie i określiła, iż datą kiedy jej mocodawca dowiedział się o wywłaszczeniu jest "wrzesień 1997r." Z kolei w odwołaniu od decyzji Starosty podano, iż były właściciel wiadomość o wywłaszczeniu otrzymał na początku października, aby ostatecznie stwierdzić, iż "strona w chwili składania wniosku o wznowienie postępowania (październik 1997r.) nie miała jeszcze wiadomości na jakiej podstawie pozbawiono ją własności nieruchomości". Z powyższego stwierdzenia wynika, iż podanie o wznowienie postępowania zostało złożone przed rozpoczęciem biegu terminu na jego wniesienie. Obowiązek udowodnienia zachowania miesięcznego terminu, wskazanego w art. 148 § 2 k.p.a. ciąży na strome - to strona powinna wskazać datę, kiedy dowiedziała się o decyzji i przynajmniej uprawdopodobnić ten fakt. Organ administracji działając w granicach swobodnej oceny dowodów, może uznać za ostateczny dowód nawet oświadczenie strony. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony podał w rzeczywistości aż cztery daty, z których tylko jedna -czerwiec I997r. jest udowodniona poprzez odpis z księgi wieczystej, datowany na 16 czerwca 1997r. Kolejne wskazywane przez pełnomocnika terminy są uzasadniane działaniami osób trzecich, które z opóźnieniem dostarczały E. S. informacji na temat wywłaszczonej nieruchomości. Pełnomocnik strony nie składał jednak szczegółowych wyjaśnień odnośnie tych okoliczności. Z uwagi na to organ I instancji prawidłowo uznał, iż jedyną uprawdopodobnioną datą jest 16 czerwca 1997r. Ponadto wniosek został złożony przez radcę prawnego, który trudni się zawodowo działaniem jako pełnomocnik i któremu znane są przepisy o wznowieniu postępowania administracyjnego i obowiązek udowodnienia zachowania przez stronę miesięcznego terminu do wniesienia podania. E. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art. 148 § 2 i art. 7 i art. 35 oraz art. 77 k.p.a. Skarżący wskazał, iż w postępowaniu wywłaszczeni owym nie brał udziału, gdyż od ponad 20 lat mieszka poza granicami Polski w M. w Niemczech. Po otrzymaniu odpisu z księgi wieczystej [...] datowanego 16 czerwca 1997r., nie od razu zorientował się, że przedmiotowe działki zostały z niej wyłączone. Księga wieczysta [...] obejmuje kilkanaście działek. Skarżący zainteresował się działkami dopiero wówczas gdy dowiedział się, że wybudowano na nich hydrofornię o niczym go nie informując. Żadnych konkretnych informacji nie posiadał do października 1997r.. gdyż dopiero gdy zlecił swojemu pełnomocnikowi radcy prawnemu E. O. zajęcie się tą sprawą dowiedział się, że działki nr [...] i [...] w K. nie są już jego własnością. Skarżący stwierdził, że nawet w dacie składania wniosku o wznowienie postępowania posiadał jedynie niepotwierdzoną wiadomość o wywłaszczeniu, nie znał daty wydania decyzji, o czym świadczy fakt, iż we wniosku powołał się na decyzję z 1995 r. podczas gdy w istocie wywłaszczenia dokonano w 1984 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustaw}- z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Strona jako podstawę wznowienia postępowania wskazywała przewidziany w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. niezawiniony brak udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Przy czym momentem, od którego liczy się termin jest dzień, w którym do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu (vide: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1996r. sygn. akt I SA 570/95, ONSA 997/2/100). Przepis art. 148 § 2 k.p.a. zakreślający stronie termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, którego celem jest kontrola prawidłowości postępowania administracyjnego, w związku z podniesionym zarzutem braku udziału strony w postępowaniu, nie może być interpretowany w sposób ograniczający uprawnienia strony. Określenie "od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji" nie może zatem być poddane wykładni rozszerzającej. Sformułowane to wskazuje na datę uzyskania wiedzy o wydaniu decyzji, a jego prawidłowa interpretacja nie może rozszerzać tego pojęcia na datę, w której strona miała możliwość dowiedzenia się o decyzji, przypuszczenie, że strona dowiedziała się o decyzji, czy też dowiedzenie się przez stronę z innych źródeł o konsekwencjach decyzji, (vide: uzasadnienie dotyczącego art. 407 k.p.c. postanowienia Sądu Najwyższego za dnia 25 października 1999 r. sygn. akt III CRN 41/95 Lex Nr 50583). Dodatkowo wskazać należy, iż termin do złożenia podania o wznowienie należy liczyć od daty, w której o podstawie wznowienia dowiedziała się strona a nie jej pełnomocnik, (vide: dotyczące art. 407 k.p.c. postanowienie Sądu Najwyższego za dnia 15 listopada 2001 r. sygn. akt III CZ 99/01 Lex Nr 52765) Początek biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie rozpoczął bieg od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji wywłaszczeniowej. Organ administracji ustalił, że skarżący dowiedział się o decyzji wywłaszczeniowej, której dotyczy podanie o wznowienie postępowania w dniu 16 czerwca 1997 r. W ocenie Sądu, organ administracji dokonując ustaleń w tym zakresie naruszył wynikająca z art. 7 i 77 k.p.a. obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wynikający z art. 80 k.p.a. obowiązek prawidłowej oceny materiału dowodowego. Pełnomocnik skarżącego wskazał w toku postępowania w piśmie z dnia 4 czerwca 1998 r., że skarżący dowiedział się o wywłaszczeniu w czerwca 1997 r. bowiem wypis z księgi wieczystej nieruchomości z dnia 16 czerwca 1997 r. ujawnił mu fakt, że przestał być właścicielem działek, (vide: pismo z dnia 4 czerwca 1998 r. k.28 administracyjnych organu I instancji) W piśmie z dnia 23 października 1998 r. pełnomocnik strony wyjaśnił, że informację tę podał na podstawie swoich przypuszczeń i wskazał, że skarżący uzyskał wiedzę o wywłaszczeniu dopiero w październiku 1997 r. Skarżący zlecił bowiem uzyskanie odpisu z księgi wieczystej nieruchomości osobie trzeciej, odpis ten otrzymał on dopiero pod koniec września 1997 r. Wiadomość o wywłaszczeniu powziął on po uzyskaniu odpisu z księgi wieczystej i sprawdzeniu, za pośrednictwem osoby trzeciej, dołączonych do księgi dokumentów, co miało miejsce na początku października 1997 r. (vide: pismo z dnia 23 października 1998 r. k. 36 akt administracyjnych organu I instancji) Organ administracji uznał za miarodajne pierwotne stwierdzenie pełnomocnika o dacie uzyskania wiedzy o wywłaszczeniu wskazując na datę wydania odpisu z księgi wieczystej nieruchomości i uznał za niewiarygodne twierdzenia zawarte w piśmie prostującym pierwotne oświadczenie pełnomocnika. Wbrew stanowisku organu administracji, treść odpisu z księgi wieczystej nieruchomości z dnia 16 czerwca 1997 r. załączonego do akt sprawy (k.12), nie stanowi dowodu na okoliczność uzyskania przez skarżącego wiedzy o decyzji wywłaszczeniowej. Z treści opisu z księgi wieczystej nie wynika bowiem w ogóle fakt wydania takiej decyzji. Sama okoliczność, iż w odpisie tym brak jest działek Nr [...] i [...] nie jest tożsamy z uzyskaniem przez skarżącego wiedzy o wydaniu decyzji wywłaszczeniowej. Niezamieszczenie w opisie księgi wieczystej nieruchomości dwóch z wielu działek, mogło nastąpić z zupełnie innych przyczyn niż wydanie decyzji o ich wywłaszczeniu (przykładowo, na skutek omyłki pisarskiej pracownika sporządzającego odpis). W tej sytuacji, brak było podstaw do ustalenia, że skarżący uzyskał wiedzę o decyzji wywłaszczeniowej w dacie sporządzenia lub doręczenia mu odpisu z księgi wieczystej. Skoro pełnomocnik skarżącego wskazywał na uzyskanie przez skarżącego wiedzy o decyzji wywłaszczeniowej na początku października 1997 r., po zapoznaniu się z dokumentami załączonymi do księgi wieczystej, organ administracji, jeżeli uznawał wyjaśnienia te za niewiarygodne, winien był dopuścić dowód z przesłuchania skarżącego na okoliczności związane z datą uzyskania wiedzy o decyzji. Omowa wiarygodności tym wyjaśnieniom z powołaniem się na wcześniejszy fakt uzyskania odpisu z księgi wieczystej, który to odpis nie zawierał informacji o wydaniu decyzji wywłaszczeniowej, była bezzasadna. W toku postępowania organy administracji naruszyły przepisy postępowania art. 7,77 i 80 t.p.a., a naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.