II SA/Rz 226/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji skargę oddala II SA/Rz 226/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2004r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 i art. 4 ust. 1,2, i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku W. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją własną decyzje z [...] listopada 2003r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący W. S. stwierdził, że uprawnienia te nie zależą wyłącznie od tego, czy dna osoba była wywieziona do pracy poza granice Polski sprzed wojny. Na dowód wskazał losy swojego stryja, który zginął w Oświęcimiu. Opisał też walkę swojego ojca o wolną Polskę oraz losy jego rodziny i tragiczną śmierć dzidka z rąk NKWD. Zawarł też wniosek o wydanie legitymacji kombatanckiej za poniesione cierpienia wojenne, aby przelana krew rodziców nie poszła na marne. Dołączył też oświadczenia W. S., potwierdzające wskazane fakty. W uzasadnieniu decyzji Kierownik podał definicję deportacji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.). Represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Zatem nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego. Praca wykonywana przymusowo na terytorium Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939r. nawet poza miejscem stałego zamieszkania nie mogła zostać uznana za represję w rozumieniu ustawy. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący w latach 1941-1944 przebywał na terytorium Polski ( w zarządzie dóbr N. pow. C. woj. Lwowskie) w jej granicach sprzed 1 września 1939r. fakt ten był przyczyną odmowy przyznania świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący W. S. zakwestionował również konieczność deportacji poza granice Polski sprzed 1 września 1939r., aby otrzymać świadczenie i wskazał na osoby, które przebywały w Majdanku, czy Bełżcu i takie świadczenia otrzymały. Opisał też działania Niemców mające na celu likwidację ludności, aby zatrzeć ślady swoich zbrodni. Został uratowany dzięki akcji spadochroniarzy radzieckich, a świadkowie tej akcji żyją również w Izraelu. Stwierdził, że świadczenia te są należne za straszny los dziecka wojny, pomimo, że nie był wywieziony poza granice Polski. Do skargi dołączył listy do Fundacji "Pojednanie" oraz zdjęcie Oberfletung Lubaczów Gut Nowe Siolo i zdjęcie-kserokopię książeczki wystawionej na nazwisko M. Ż., który pracował w niemieckim przymusowym obozie w Nowym Siole w latach 1941-1944. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie wskazując na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stasuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 96, poz. 395 ze zm.), zwaną dalej ustawą, uprawnienie do świadczenia jest przyznawane decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwanego dalej Kierownikiem Urzędu, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji, a w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Represją w rozumieniu ustawy jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych, a także deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od 17 września 1939r. do dnia 5 lutego 1946r. oraz po tym okresie do końca 1948r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Ustawa określając przesłanki przyznania świadczenia, czyni to dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz dla osób osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Obie przesłanki należy traktować rozłącznie, zatem wystarczy wykazanie jednej z nich, aby otrzymać świadczenie przewidziane ustawą. Przyznanie świadczenia nie zostało ograniczone wiekiem osoby deportowanej i rodzajem wykonywanej pracy, ale ustawa uzależniła przyznanie tego świadczenia od faktycznego wykonywania pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy i deportacji poza granice Polski sprzed 1 września 1939r. Postępowanie w tych sprawach prowadzone jest na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do tego rodzaju spraw mają zastosowanie wszystkie zasady postępowania wynikające z tego kodeksu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, którą utrzymał w mocy swoją własną decyzję z [...] listopada 2003r. nr [...], którą odmówiono przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności zeznań świadków J. K., M. M. oraz oświadczenia wnioskodawcy, wynika jednoznacznie, że skarżący w latach 1941 – 1944 przebywał w zarządzie dóbr N., powiat C., województwo lwowskie. Województwo lwowskie przed 1 września 1939r. znajdowało się w granicach państwa polskiego. W tej sytuacji nie zaistniała deportacja, czyli jak dodatkowo wyjaśnia ustawodawca umieszczając w nawiasie termin wywiezienie w rozumieniu art. 2pkt 2 ustawy. Dowody powyższe potwierdzają, że nie nastąpiło wywiezienie poza granice Polski sprzed 1 września 1939r. Bez wpływu na wynik sprawy pozostawałaby ewentualna ocena wykonywania pracy przez skarżącego nawet jako osoby małoletniej. W tym stanie faktycznym i prawnym nie można było uwzględnić argumentacji skargi o należnych świadczeniach pomimo, że nie nastąpiło wywiezienie. Warunki nabycia takiego świadczenia zostały jasno określone w ustawie, a w rozpoznawanej sprawie nie zostały one spełnione, co prawidłowo ustalił organ w zaskarżonej decyzji odmawiając prawa do przyznania świadczenia z tytułu deportowania do pracy przymusowej. Poza wszelką oceną pozostaje powszechnie zrozumiały trudny los dzieci w czasie II wojny światowej, jednakże ta okoliczność nie została przez ustawodawcę zakwalifikowana jako warunek przyznania świadczenia z ustawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddali.