I SA/Gd 511/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Elżbieta Rischka Sędziowie NSA Zbigniew Romała NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego o d d a l a s k a r g ę. I SA/Gd 511/04 U z a s a d n i e n i e Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego (będący jednocześnie wierzycielem) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego S.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr SM 2/17659/04 z dnia 5 maja 2004 r., obejmującego należność w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości - samochodu osobowego marki Volvo typ S-80 (nr rej. umieszczony w protokole – [...], faktyczny nr rejestracyjny na dzień zajęcia – [...]) - zgodnie z protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 17 maja 2004 r. Zobowiązany oświadczył, iż na ruchomości będącej przedmiotem zajęcia ustanowiona jest współwłasność, a współwłaścicielem jest jego syn – M.K., co zostało wpisane do protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Zajęty pojazd mechaniczny pozostawiono pod dozorem zobowiązanego. W dniu 24 maja 2004 r. M.K. wniósł do Urzędu Skarbowego pismo z żądaniem wyłączenia spod egzekucji przysługującego mu udziału, gdyż nie wyraża zgody na sprzedaż zajętego samochodu. Organ egzekucyjny uwzględnił żądanie wnioskodawcy i w trybie art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyłączył spod egzekucji składnik majątkowy - udział we współwłasności samochodu osobowego Volvo nr rej. [...]. Pismem z dnia 24 maja 2004 r. S.K. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, wskazując na częściowy błąd co do osoby zobowiązanego oraz wnosząc o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. W odpowiedzi na to pismo organ egzekucyjny wezwał S.K. do uzupełnienia i sprecyzowania żądań w nim zawartych. Zobowiązany ponownie złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji a jako podstawę wskazał zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazując, iż egzekucję skierowano do ruchomości stanowiącej współwłasność w sytuacji, kiedy w posiadaniu podatnika znajdują się różne inne ruchomości, których jest on jedynym właścicielem, ponadto zobowiązany wyraził obawę, iż w razie zbycia zajętego udziału zostanie on pozbawiony możliwości korzystania ze wskazanego samochodu a służy mu on do załatwiania spraw służbowych. Postanowieniem nr [...] z dnia 22 czerwca 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uznania zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie S.K. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. Uzasadniając zażalenie zobowiązany stwierdził, iż organ I instancji swoim działaniem dąży do ekonomicznego zniszczenia dłużnika, i w związku z tym trzeba zastanowić się, czy działanie tego organu jest zgodne z prawem. Następnie stwierdzając, że zastosowany środek jest zbyt uciążliwy, wniósł o zmianę i zwolnienie spod egzekucji zajętego prawa. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27 lipca 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż podniesiony przez S.K. zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest bezzasadny. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego, wobec uprzedniego braku spełnienia obowiązku pieniężnego, zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z ruchomości, co następuje poprzez ich zajęcie. Na przedmiot zajęcia organ egzekucyjny wybrał ruchomość, która w wypadku zbycia pozwoli uzyskać sumę gwarantującą zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Zatem bezpodstawne jest twierdzenie zobowiązanego, iż egzekucję można skierować do ruchomości, na których nie jest ustanowiona współwłasność, gdyż - jak wynika z danych uzyskanych z Departamentu Rejestrów Państwowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - pojazdy, których jedynym właścicielem jest S.K. nie przedstawiają wartości odpowiadającej wysokości egzekwowanego obowiązku pieniężnego. Nadto przedmiotowy samochód był już raz przedmiotem zabezpieczenia dokonanego przez organ egzekucyjny i został wyceniony przez rzeczoznawcę, co w przypadku ewentualnej sprzedaży obniży koszty postępowania. Ponadto stwierdził organ, że do spraw służbowych zobowiązany może wykorzystywać pozostałe pojazdy będące jego własnością. S.K. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze stwierdził, że w przypadku sprzedaży samochodu stanowiącego przedmiot współwłasności może dojść do nieodwracalnych skutków w stosunku do jego osoby. Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej pobieżnie przeanalizował sprawę, albowiem majątek dłużnika obok innych środków transportu składa się także z nieruchomości oraz innych ruchomości mogących być przedmiotem zabezpieczenia. Nadto wskazał, że fakt pozostawania do chwili zbycia udziału we współwłasności, samochodu pod dozorem zobowiązanego, nie zaprzecza jego twierdzeniom o znacznym utrudnieniu w dysponowaniu wspomnianą nieruchomością. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał przy tym, że przesłanki którymi kierował się organ przy wyborze środka egzekucyjnego oraz przedmiotu zostały wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podkreślił, że egzekucja z nieruchomości jest najdotkliwszym dla zobowiązanego środkiem egzekucji i znajduje ona zastosowanie, stosownie do art. 110 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zastosowanie innych środków egzekucji było niemożliwe lub bezskuteczne. Nie zgodził się nadto z zarzutem znacznego utrudniania w dysponowaniu zajętą ruchomością, w szczególności, że S.K., jak sam podkreślił, jest właścicielem kilku pojazdów mechanicznych, którymi może swobodnie dysponować. Organ podniósł, że skarżący nie sprecyzował jakiego rodzaju nieodwracalne skutki w stosunku do niego spowodować mogłaby sprzedaż części samochodu stanowiącego przedmiot współwłasności. S.K. w pismach procesowych stanowiących uzupełnienie skargi zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej, iż rozstrzygając kwestie oceny wartości pojazdów będących własnością skarżącego, nie dysponował żadnym dokumentem. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na powyższe zauważył, że zarówno w zaskarżonym postanowieniu jak i odpowiedzi na skargę wskazano, iż samochód osobowy został uprzednio wyceniony przez rzeczoznawcę a wartość zajętego w nim udziału pozwoli uzyskać, w wypadku zbycia, sumę gwarantującą zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Nadto podtrzymał swoje stanowisko, iż w oparciu o analizę danych uzyskanych z Departamentu Rejestrów Państwowych MSWiA pozostałe samochody stanowiące własność zobowiązanego nie przedstawiają wartości odpowiadającej wysokości egzekwowanego obowiązku pieniężnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie można było uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. Skarżący zarzucił – opierając się na przepisie art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednol. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) – iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zastosowano wobec niego zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Mianowicie – mimo posiadania przez stronę innych nieruchomości – dokonano zajęcia samochodu osobowego marki Volvo typ S-8- nr rejestr. na dzień zajęcia [...], będącego współwłasnością skarżącego i jego syna M.K. (udział tego ostatniego we współwłasności zajętego pojazdu – na jego żądanie – postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia 28 maja 2004 r. wyłączono spod egzekucji). Sąd uznał, mając na uwadze regulacje prawne znajdujące zastosowanie w sprawie oraz występujące w niej okoliczności, iż zarzut skarżącego nie jest zasadny. Przede wszystkim trzeba stwierdzić, iż dokonane w sprawie zajęcie opisanego samochodu, było zgodne z prawem. Organ zastosował środek egzekucyjny przewidziany ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęta ruchomość nie była wyłączona spod egzekucji administracyjnej, bowiem zgodnie z art. 8 cyt. ustawy środki transportowe nie korzystają z tego wyłączenia. W myśl zasady ustanowionej w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. W rozważanej sprawie - jak wynika z akt - skarżący posiadał - poza zajętym pojazdem - także inne środki transportowe. Jednakże te pojazdy – jak prawidłowo uznały organy egzekucyjne analizując ich dane nadesłane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Departament Rejestrów Państwowych przy piśmie z dnia 20 maja 2004 r. nr DRP-UI-G-0483-2552/04, nie przedstawiały wartości, która pokryłaby egzekwowaną należność oraz koszty egzekucyjne. Trudno uznać, aby ewentualna sprzedaż 16-letniego Poloneza Truck czy 18-letniej Mazdy Kombi (składak) czy nawet pozostałych trochę nowszych pojazdów prowadziłaby bezpośrednio do wykonania obowiązku w wysokości – na dzień 14 kwietnia 2004 r. – ok. 35.000 zł i pokrycia należności egzekucyjnych. Taką natomiast gwarancję dawała ewentualna sprzedaż zajętego pojazdu, który miał już wcześniej ustaloną przez rzeczoznawcę wartość, i co niewątpliwie obniżyłoby również ewentualne koszty tej sprzedaży. Organ egzekucyjny nie miał więc wyboru co do przedmiotu zajęcia. Rezygnacja z zajęcia tego samochodu doprowadzić mogła do bezskuteczności egzekucji. Nie bez znaczenia w sprawie jest też fakt, iż zajęty pojazd pozostawiono pod dozorem skarżącego z prawem zwykłego jego używania. Nie pozbawiono więc skarżącego możliwości używania tego samochodu, jak również nie uniemożliwiono załatwiania spraw służbowych, tym bardziej, że skarżący miał inne jeszcze pojazdy. W tych okolicznościach nie można było zaaprobować twierdzenia skarżącego, iż zastosowany wobec niego środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy i w konsekwencji skargę należało uznać za niezasadną. Z tych względów Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - orzekł jak w wyroku.