II SA/Łd 117/05

Dnia 9 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz R S. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. II SA/Łd 117/05 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał R. S. uprawnienia kombatanckie za okres od kwietnia do lipca 1944 r. W dniu [...] R. S. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, iż stosownie do ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.) uprawnienia kombatanckie należą mu się również za służbę wojskową w armiach sojuszniczych. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił zmiany własnej decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji. Wobec tego jej pismo zakwalifikowane zostało jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art.155 k.p.a. Skoro zaś strona nie wykazała, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny albo słuszny interes strony, co jest jedną z przesłanek uchylenia decyzji, wskazaną w art.155 k.p.a., należało odmówić zmiany decyzji. W dniu [...] R. S. złożył do Kierownika Urzędu wniosek o uchylenie decyzji z dnia [...], w nawiązaniu do jego odwołania z dnia 14 stycznia 2004 r. i decyzji z dnia [...]. Ponownie podniósł, iż spełnia dwa warunki zawarte w ustawie o kombatantach, tj. warunek dotyczący represji, których doznał będąc więźniem obozu hitlerowskiego oraz warunek dotyczący służby w armii sojuszniczej. Dodał, iż w końcowych dniach II wojny światowej, w okresie od dnia 2 maja 1945 r. do dnia 12 maja 1945 r., służył w armii brytyjskiej, a od dnia 13 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1945 r. przeszedł szkolenie wojskowe w obozach paramilitarnych, będące przygotowaniem m.in. do służby wartowniczej. Od 1 lipca 1945 służył w Polskich Kompaniach Wartowniczych przy armii USA, jako wartownik w dawnym obozie koncentracyjnym w D. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu organ podał, iż w toku postępowania ustalono, iż strona w terminie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]. Wydanie więc w dniu [...] decyzji w oparciu o art.155 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] nie była ostateczna stanowi naruszenie norm prawa procesowego poprzez przyjęcie błędnej podstawy prawnej. Na decyzję z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył R. S., wnosząc o uchylenie aktu. Przytaczając szczegółowo przebieg postępowania administracyjnego skarżący powołał się na swoją służbę w Polskich Kompaniach Wartowniczych przy armii USA, jak również w angielskiej formacji wojskowej. W ocenie skarżącego okoliczności te stanowią przesłankę do przyznania uprawnień kombatanckich z drugiego tytułu. Przyznanie takich uprawnień jedynie z tytułu osadzenia w obozie hitlerowskim są więc niewystarczające. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art.1 wyżej powołanego aktu). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Zgodnie z treścią art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeśli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Stosownie zaś do art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu orzekającego w składzie niniejszym, w toku postępowania administracyjnego wystąpiły wady, o których mowa w art.145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.. Przedmiotem niniejszego postępowania i rozważań sądu jest legalność decyzji z dnia [...] Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Z kolei decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu odmówił R. S. zmiany decyzji własnej z dnia [...] o przyznaniu uprawnień kombatanckich za okres 4 miesięcy (od kwietnia do lipca 1944 r.) z tytułu osadzenia w hitlerowskim obozie. Decyzja z dnia [...] wydana została w oparciu o art.155 k.p.a. Kierownik Urzędu uznał bowiem, iż decyzja z dnia [...] stała się ostateczna, a pismo strony z dnia 19 stycznia 2004 r., zatytułowane "odwołanie", zakwalifikować należy jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art.155 k.p.a. Po myśli tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. W ocenie Sądu takie zakwalifikowanie pisma strony i przyjęcia jako podstawy rozstrzygnięcia art.155 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności. W aktach sprawy brakuje wprawdzie dowodu doręczenia stronie decyzji z dnia [...], jednakże z pisma strony z dnia 13 stycznia 2004 r. (k. 150 akt administracyjnych) wynika, iż ww. decyzję odebrał w dniu 12 stycznia 2004 r., czego nie kwestionuje również organ. Skoro tak, to pismo skarżącego zatytułowane "odwołanie", nadane w dniu 14 stycznia 2004 r. faxem i zaewidencjonowane w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 15 stycznia 2004 r., potraktowane być winno jako złożony w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym decyzja z dnia [...] nie stała się ostateczna, a zatem nie została spełniona przesłanka z art.155 k.p.a. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ powinien więc rozpoznać w postępowaniu odwoławczym w oparciu o art.138 § 1 w związku z art.127 § 3 k.p.a. Rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu nadzwyczajnym w trybie art. 155 k.p.a., w sytuacji nieuzyskania przez decyzję z dnia 30 grudnia 2003 r. waloru ostateczności, wypełnia normę art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...]. Wprawdzie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na skutek wniosku R. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, jednakowoż i ta decyzja, w ocenie Sądu w składzie niniejszym, zawiera wady ją dyskwalifikujące. Podstawą rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu był art.138 § 2 w związku z art.127 § 3 k.p.a. Stosownie do treści art.127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie natomiast z art.138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Pomijając już fakt, iż Kierownik Urzędu nie wskazał w żaden sposób w zaskarżonej decyzji, w jakiej to części postępowanie wyjaśniające przeprowadzono niewłaściwie, czy też w ogóle go nie przeprowadzono, w ocenie Sądu naruszono w rażący sposób przepis art.138 § 2 z innego jeszcze powodu. Otóż od decyzji wydanych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako centralnego organu administracji państwowej, stosownie do art.7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.) oraz art.5 § 2 pkt 4 k.p.a., nie przysługuje odwołanie, a jedynie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zaś tym różni się od odwołania, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej. Jest bowiem rozpatrywany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Nie będą zatem miały zastosowania np. takie przepisy, jak art.129 § 1, art.132, art.133, art.136 ostatnie zdanie, czy art.138 § 2 k.p.a. Pozostałe przepisy dotyczące odwołań od decyzji, np. art. 138 § 1 k.p.a., stosuje się wprost (vide wyrok NSA z dnia 27 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 1011/00, niepubl., wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II SA 655/99, niepubl.). Tak więc w żadnym razie Kierownik Urzędu, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i uznając zaskarżoną decyzję za wadliwą nie może oprzeć rozstrzygnięcia na przepisie art.138 § 2 k.p.a. i kasując zaskarżoną decyzję przekazać ją "sobie samemu" do ponownego rozpatrzenia. Winien wówczas uchylić decyzję i orzec co do istoty sprawy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny z mocy art.145 § 1 pkt 2 i art.135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art.200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - pkt 2 wyroku. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności, orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest bezprzedmiotowe (art.152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).