II SA/Bd 203/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Grażyny C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę. II SA/Bd 203/05 UZASADNIENIE Z wniosku Wiesława U. toczyło się postępowanie o uchylenie wpisu o zameldowaniu Grażyny C. i jej syna w lokalu nr [...] przy ul. [...] we W. Zdaniem wnioskodawcy G. C. zgłosiła w organie meldunkowym pobyt stały we wskazanym lokalu, chociaż w tym czasie i później nigdy tam nie zamieszkiwała. Decyzją Prezydenta Miasta W. z [...] 2003 r. umorzono postępowanie na podstawie art. 105 kpa w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania. Organ uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, gdyż Grażyna C. w dniu [...] 2003 r. zgłosiła w organie ewidencji pobyt stały w lokalu przy ul. [...] z oświadczeniem, że zamieszkuje tam od 1 marca 2003 r., co jest równoznaczne z wymeldowaniem z mieszkania w budynku przy ul. [...]. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] 2003 r. (decyzja z [...] 2003 r. nr [...]). Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2004 r. sygn. akt II SA/Bd 2279/03 uchylono obie decyzje uznając, że dokonanie przez skarżącą wymeldowania nie pozbawiało sprawy dotyczącej anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania jej przedmiotu. Czynność zameldowania ma potwierdzić istniejący stan faktyczny - stały lub czasowy pobyt pod oznaczonym adresem. Określona w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) przesłanka zameldowania na pobyt stały zostaje spełniona wówczas, gdy łącznie zrealizowane zostaną określone w tych przepisach dwa warunki - gdy osoba zamieszkuje w lokalu (koncentrują się tam jej sprawy życiowe) i ma zamiar stałego w nim przebywania. Tymczasem wymeldowanie wiąże się z rezygnacją z pobytu pod danym adresem osoby, która była tam zameldowana. Skutki wymeldowania powstają od chwili dokonania tej czynności. Decyzją Prezydenta Miasta W. z [...] 2004 r. nr [...] anulowano czynność materialno-techniczną wpisu zameldowania Grażyny C. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] we W. W wyniku złożonego przez Wiesława U. wniosku o anulowanie wpisu o zameldowaniu Grażyny C. ustalono, że Grażyna C. wraz z synem Sebastianem U. nigdy nie zamieszkiwali pod adresem, pod który zgłoszono zameldowanie [...] 2002 r. W lokalu tym zamieszkiwał Wiesław U. Ustalenia takie poczyniono po przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków (Pawła U., Stanisława Z., Wiesławy F., Janusza M.). Organ uznał te zeznania za wiarygodne, gdyż zostały złożone przez osoby postronne i niezależne. Zeznania Krystyny K. i Ryszarda B. nie wniosły nic konkretnego do sprawy. Postępowanie w sprawie składania fałszywych zeznań zostało umorzone. W sądzie rejonowym toczyła się sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania. Postępowanie to umorzono postanowieniem z [...] 2002 r., które uprawomocniło się. Grażyna C. wyjaśniła, że od [...] 2002 r. i od [...] 2002 r. przebywała na urlopie wypoczynkowym. Z protokołu rozprawy w Sądzie Rejonowym z [...] 2002 r. wynika, że w sierpniu 2002 r. zainteresowana nie mogła wejść do lokalu, gdyż został założony dodatkowy zamek. Już [...] 2002 r. doszło do rozstania z Wiesławem U. Ta okoliczność świadczy o tym, że Grażyna C. nigdy nie zamieszkiwała w spornym lokalu, nie posiadała tam gospodarstwa domowego i nie koncentrowało się tam jej życie. To, że była ona sporadycznie widywana na terenie budowy mogłoby świadczyć o ewentualnym zamiarze i woli przyszłościowego zamieszkania w spornym lokalu. Rozstanie z W. U. przemawia jednak za uznaniem, że doszło do zerwania stosunków rodzinnych z faktycznym lokatorem. Przepisy o ewidencji ludności mają przede wszystkim charakter porządkowy. Celem jest rejestracja pobytu osób zgodnie ze stanem faktycznym. Określona w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy przesłanka zameldowania na pobyt stały występuje, gdy łącznie spełnione zostały dwa warunki - osoba zamieszkuje w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. W prowadzonym postępowaniu zostało wykazane, że Grażyna C. nigdy nie mieszkała w omawianym lokalu. Potwierdzają to świadkowie. Dodatkowym argumentem braku woli koncentracji swoich życiowych spraw było wymeldowanie się z lokalu. Fakt zameldowania w innym miejscu jest równoznaczny z wymeldowaniem z poprzedniego miejsca zameldowania. Usunięcie skutków wadliwego zameldowania może nastąpić przez uchylenie czynności materialno-technicznej. Postępowanie meldunkowe spełnia tylko i wyłącznie cele ewidencyjne i nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu. W odwołaniu skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa w prowadzonym postępowaniu. Zameldowanie nastąpiło w sytuacji, gdy nie doszło do uprawomocnienia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Uprawomocnienie nastąpiło z dniem [...] 2002 r., a zameldowanie miało miejsce [...] 2002 r. Decyzją Wojewody [...] z [...] 2004 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję z [...] 2004 r. Opierając się na oświadczeniu Grażyny C. złożonym do protokołu z [...] 2002 r., od [...] 2002 r. nie przebywała ona pod adresem stałego zameldowania, zatem w dniu uprawomocnienia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, tj. [...] 2002 r. nie mieszkała ona w spornym mieszkaniu. Nie przebywała tam też w dniu [...] 2002 r., a więc wówczas, gdy mogłaby dokonać zgłoszenia zgodnie z przepisami prawa. Organ oparł się też na zeznaniach świadków - sąsiadów, jako osób postronnych - Wiesławy F., Janusza M., którzy nie widywali odwołującej się w lokalu ani budynku przy ul. [...]. Postanowieniem Sądu Rejonowego we W. w sprawie o przywrócenie posiadania umorzono postępowanie. Postanowienie w tym przedmiocie jest prawomocne. Z zebranych dowodów nie wynika, by Grażyna C. zamieszkiwała sporny mieszkaniu. Postępowanie meldunkowe ma na celu zapewnienie zgodności ewidencji ze stanem faktycznym, a odwołująca się od dnia zameldowania do dnia wydania decyzji nie zamieszkiwała w lokalu, stąd utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Grażyna C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz 7 kpa, dopuszczenie dowodu z akt Sądu Rejonowego we W. i zasądzenie w trybie art. 160 § 4 kpa odszkodowania od Urzędu Wojewody [...] w kwocie 15.000 zł oraz odmówienie Wiesławowi U. anulowania czynności materialnotechnicznej w postaci wpisu o zameldowaniu Grażyny C. i jej syna na pobyt stały przy ul. [...] we W. W uzasadnieniu skarżąca wskazał, że są dowody na to, że przebywała w opisanym lokalu. Skarżąca stworzyła tam swoje centrum życiowe, zakupując nowe meble i przewożąc osobiste rzeczy z poprzedniego mieszkania. Zameldowanie w dniu [...] 2002 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 55 pkt 3 i 56 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu wydano [...] 2002 r. z 14-dniowym terminem na uprawomocnienie się. Wszyscy zameldowani lokatorzy przebywali tam nielegalnie, a obowiązek sprawdzenia, czy obiekt można użytkować, co jest równoznaczne z możliwością zameldowania, ciąży na organie meldunkowym. Działania W. U. rodzą odpowiedzialność karną, a wymeldowanie było pretekstem, by skarżącej nie wpuścić do mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dla właściwego rozpoznania sprawy zasadniczego znaczenia nabiera ocena charakteru wpisu meldunkowego. W myśl art. 4 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001 r.) zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego jest realizacją ustawowo określonego obowiązku. Definicję pobytu stałego zawiera art. 6 ustawy stanowiąc, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla prawidłowego wypełnienia nałożonego obowiązku przy zameldowaniu na pobyt stały należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu (art. 9 ust. 2a). Sposób udokumentowania tytułu prawnego do lokalu został więc dość swobodnie potraktowany przez ustawodawcę, na co wskazuje otwarta formuła możliwości potwierdzenia przez określenia "może" lub "inny dokument" Niezłożenie więc jakiegoś dokumentu nie stanowi niezgodnych z prawem braków postępowania. Konsekwencją takiego rozwiązania są ograniczone możliwości kontroli zgodności przedstawionych dokumentów z rzeczywistym stanem rzeczy. W przypadku dokumentów urzędowych, ich wiarygodność nie budzi żadnych wątpliwości, zaś w sytuacji przedstawienia dokumentów prywatnych zawierających oświadczenia osób trzecich nie można mówić, by walor ich wiarygodności był porównywalny. Kolejnym przejawem odformalizowania procedury jest możliwość zgłoszenia danych w zastępstwie osoby obowiązanej do zameldowania przez członka rodziny, opiekuna ustawowego lub faktycznego albo innej osoby. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie wymaga od organu szczegółowej kontroli materialnej, jak i formalnej zasadności złożonego wniosku. Jak zostało wyrażone w art. 9 ust. 2b zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Organ nie ma obowiązku badania prawdziwości dokumentów, zgodności danych z prawdziwym stanem rzeczy, ani zgodności ich z ustawami, w oparciu o które wydano przedstawione dokumenty. Nie oznacza to pozbawienia możliwości kontroli dokumentów i zakwestionowania zawartych w nich danych. Stosownie do art. 47 ust. 2 ustawy, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Wpis o zameldowaniu ma charakter czynności materialno-technicznej, zatem w sytuacji stwierdzenia wadliwości jego dokonania, uzasadnione jest anulowanie takiej czynności. Wskutek wyraźnego wskazania skarżącej w odwołaniu, że nie było podstaw do zameldowania w spornym lokalu do [...[ 2002 r., gdyż decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie stała się ostateczna, organ miał uzasadnione podstawy do weryfikacji dokonanej czynności przez jej wykreślenie. Skarżąca nie przedstawiła dowodów świadczących o bezprawnym pozbawieniu jej możliwości przebywania w lokalu. Postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania zakończyło się umorzeniem w związku z cofnięciem pozwu przez G. C.. Prowadząc postępowanie w trybie administracyjnym organ nie znalazł podstaw do przyjęcia, że skarżąca zamieszkiwała w lokalu z zamiarem stałego przebywania. Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy został prawidłowo oceniony, a organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Odnosząc się do innych wniosków zawartych w skardze tj. zasądzenia odszkodowania i przeprowadzenia dowodów, nie znajdują one uzasadnienia. Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje wyłącznie kontrolę zgodności z prawem wydanych decyzji i innych rozstrzygnięć oraz aktów i czynności z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej u.p.s.a.) Sąd uznał, że wydane rozstrzygnięcie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 u.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Abstrahując od braków formalnych i materialnych podstaw zgłoszonych wniosków, z dniem 1 września 2004 r. nastąpiła utrata mocy art. 160 kpa, który został uchylony przez art. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 19 lipca 2004 r. Nr 162, poz. 1692).