VII SA/Wa 917/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Marcin Gruszczyński, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. sprawy ze skargi R. i W. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania skargę oddala R. i W. małżonkowie S. wnioskiem z [...] lutego 2004 r. skierowanym do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego domagali się na podstawie art. 145 a kpa wznowienia postępowania zakończonego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2001 r. o przyznaniu im na podstawie art. 160§ 1 kpa odszkodowania w kwocie 465 478 zł . Jednocześnie wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia niniejszego wniosku o wznowienie postępowania . W uzasadnieniu wskazali, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. na podstawie art. 161§ 1 kpa przyznał im solidarnie od Wojewody [...] i Prezydenta [...] odszkodowanie w kwocie 465.478 zł za szkody powstałe w związku z wydaniem nieważnej decyzji o pozwoleniu na budowę . Odszkodowanie obejmowało tylko poniesioną szkodę rzeczywistą bowiem organ na podstawie obowiązujących wówczas przepisów nie był uprawniony przyznać stronie odszkodowania obejmującego również utracone korzyści . Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 września 2003 r. ( sygn. K 20/02 ) uznał iż " art. 160 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (...) w części ograniczającej odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej do rzeczywistej szkody, jest niezgodny z art. 77ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" . Trybunał stwierdził też , że orzeczenie to ma zastosowanie do szkód powstałych od daty wejścia w życie Konstytucji tj. od 17 października 1997 r. Tym samym Trybunał Konstytucyjny stworzył możliwość dochodzenia przez poszkodowanych odszkodowania w większej kwocie niźli pierwotnie przyznana decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. , która nie obejmowała utraconych korzyści . Zgodnie z art. 145 a kpa można żądać wznowienia postępowania , gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją na podstawie , którego została wydana decyzja . W tej sytuacji skarga o wznowienie postępowania powinna być złożona w terminie jednego miesiąca od dnia wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego . termin ten jest terminem zawitym , procesowym . Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie w dniu 30 września 2003 r. Zatem wnioskodawcy powinni złożyć skargę o wznowienie do dnia 30 października 2003 r. Skargę nadali w dniu [...] lutego 2004 r. Uchybienie tego terminu jak podnieśli skarżący nastąpiło bez ich winy . W dniu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego istniał stan niepewności co do sytuacji prawnej wnioskodawców . Po przyznaniu skarżącym decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. odszkodowania w kwocie 465.478 zł Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. stwierdził jej nieważność . Następnie powyższą decyzję utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Z kolei decyzja z dnia [...] marca 2002 r. została zaskarżona przez małżonków S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego , który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2003 r. w sprawie IV S.A. 1532/02 uchylił decyzję z dnia [...] marca 2002 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej odszkodowanie w kwocie 465.478 zł . Jednak wcześniej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jako następstwo stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu w kwocie 465.478 zł wydał w dniu [...] marca 2002 r. nową decyzję o przyznaniu małżonkom S. pomniejszonego odszkodowania w wysokości 320.724 zł , uznał bowiem że poniesiona rzeczywista szkoda była niższa niż wyliczono pierwotnie Oznacza to zdaniem skarżących , że dopiero w grudniu 2003 r. po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego a więc w ponad dwa miesiące od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego powzięli wiadomość , która decyzja administracyjna jest ostateczna i prawomocna . Ponadto podnieśli ,że złożenie skargi o wznowienie dopiero w lutym 2004 r. spowodowane było charakterem przysługującego im roszczenia . Wcześniej nie byli w stanie dokonać wyceny utraconych korzyści wynikających z likwidacji przedsiębiorstwa pod nazwą "[...] –R. i W. S. w [...] " Wobec skomplikowanego sposobu wyliczania tych szkód wnioskodawcy zwrócili się do Biura [...] w [...] , która zobowiązała się opracować wyliczenie do dnia 31 grudnia 2003 r. Jednak zadanie to okazało się trudne do wykonania w pierwotnie określonym terminie i strony przedłużyły termin opracowania wyceny do dnia 7 lutego 2003 r. Ostatecznie wycena został przedstawiona skarżącym w dniu 6 lutego 2004 r. Przytoczone okoliczności wskazują zdaniem małżonków S. , iż do uchybienia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania doszło na skutek okoliczności niezależnych od wnioskodawców . Stan niepewności prawnej , wywołany przez organy administracyjne , które wydawały sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne , jak również obiektywne trudności w ustaleniu wysokości odszkodowania za utracone korzyści , w żaden sposób nie mogą wywołać ujemnych skutków dla poszkodowanych . Dlatego skarżący twierdzili ,że ich prośba o przywrócenie terminu jest w pełni zasadna . Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 1 w zw. z art. 145 a kpa odmówił przywrócenia terminu . W uzasadnieniu postanowienia wskazał , że podniesione we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie zasługują na uwzględnienie . Stan niepewności jak określili to wnioskodawcy w ocenie organu nie stanowił przeszkody do złożenia skargi o wznowienie postępowania . Decyzje o przyznaniu odszkodowania różniły się bowiem wysokością kwoty i jedynie w tym zakresie istniała niepewność . Natomiast nie kwestionowane było samo prawo do odszkodowania . Ponadto gdyby nawet uznać argumenty wnioskodawców , to informację o wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2003 r. posiadali przed dniem 15 stycznia 2004 r. co obligowało by ich do złożenia wniosku zgodnie z art. 58 § 2 kpa w terminie siedmiu dni od powzięcia informacji o ustaniu przyczyny uchybienia terminowi to jest najpóźniej do dnia 22 stycznia 2004 r., gdy tymczasem złożony wniosek jest datowany na dzień 9 lutego 2004 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli R. i W.małżonkowie S. i podnieśli w nim , że przyczyny uchybienia terminu były od nich niezależne . Podkreślili, że wskazanie decyzji administracyjnej , która zakończyła postępowanie jest konieczne dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania . Wiedzę na temat tego , która decyzja z wydanych w sprawie odszkodowania stała się ostateczna i obowiązującą wnioskodawcy uzyskali dopiero po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 8 grudnia 2003 r. Co więcej wyrok ten został doręczony skarżącym dopiero w dniu 6 lutego 2004 r. a zatem wniosek o wznowienie został złożony przez zainteresowanych w ciągu 4 dni od otrzymania uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego .Nadto powtórzyli twierdzenie ,że złożenie skargi o wznowienie w lutym 2004 r. spowodowane było niemożnością wcześniejszej wyceny utraconych korzyści . W konsekwencji wskazali ,że wszystkie przesłanki określone w art. 58 kpa zostały spełnione tj. : uprawdopodobnienie okoliczności , że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy , złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi , dopełnianie czynności dla , której określony był termin z jednoczesnym złożeniem wniosku o jego przywrócenie . Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 59 § 1 kpa Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy i ponownie odmówił przywrócenia terminu . W uzasadnieniu wskazał ,że małżonkowie S. otrzymali decyzję z dnia [...] marca 2002 r. w której znajdowało się pouczenie ,że decyzja ta jest ostateczna . W ten sposób dowodził , że nie było stanu niepewności prawnej . Nadto organ wskazał ,że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym reprezentowani byli przez profesjonalnego pełnomocnika który powinien mieć świadomość konsekwencji wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku ora związanych z nim terminów dochodzenia praw. Ponowił twierdzenie ,że w sprawie nie zaszły okoliczności stanowiące podstawę do przywrócenia terminu , które byłyby niezawinionym uchybieniem terminu . Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyli małżonkowie S. domagając się jego uchylenia . Zarzucili naruszenie przepisów postępowania , które miało istotny wpływ na wynik sprawy - przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 58 kpa i 8 kpa . W uzasadnieniu skargi podnieśli , że w chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego ( czyli w dniu 30 września 2003 r.) istniał stan niepewności co do sytuacji prawnej wnioskodawców . Do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny nie było wiadomo którą ze sprzecznych ze sobą decyzji uznać za "nieistniejącą " . Stan niepewności prawa powstał na skutek działania organów. Obiektywne trudności związane z wyceną utraconych korzyści spowodowały kolejne opóźnienie w złożeniu skargi o wznowienie . Poza tym organ powinien zgodnie z art. 8 kpa w razie wątpliwości rozstrzygnąć sprawę na korzyść obywatela , jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga nie jest zasadna . Na wstępnie należy zauważyć , że art. 145a kpa wprowadził odrębną regulację w stosunku do przyjętej w art. 148 w zakresie terminu, w jakim strona może skutecznie wystąpić o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia. Oznacza to, że w przypadku tym nie liczy się terminu miesięcznego do złożenia żądania wszczęcia w sprawie wznowienia postępowania od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a w przypadku podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 - od kiedy dowiedziała się o decyzji. Według art. 145a § 1 żądanie wszczęcia postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia . Dzień ogłoszenia to dzień wydania organu publikacyjnego (art. 20 ust. 3 ustawy z 20.7.2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, Dz. U. Nr 62, poz. 718 ze zm.). Zatem termin miesięczny w niniejszej sprawie należało liczyć od dnia 30 września 2003 r. tj. daty kiedy wydany został dziennik ustaw nr 170 gdzie pod poz. 1660 opublikowano przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ). Skarga o wznowienie postępowania została nadana na adres organu pocztą w dniu 9 lutego 2004 r. Uchybienie terminu jest zatem ewidentne . Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, stosownie do art. 58 § 1 kpa, jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Skarżący twierdzą , że okolicznościami tymi był stan niepewności prawa oraz obiektywne trudności związane z wyceną utraconych korzyści co uniemożliwiało im terminowe wniesienie skargi o wznowienie . W ocenie Sądu organ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu zasadnie uznał , że nie było w okresie od 30 września 2003 r. do 30 października 2003 r. stanu niepewności prawa . W tym czasie funkcjonowała bowiem w obrocie prawnym ostateczna decyzja z dnia [...] marca 2002 r. utrzymująca w mocy decyzję stwierdzającą nieważności decyzji przyznającej odszkodowanie w kwocie 465 478 zł . Oprócz niej istniała w obrocie prawnym ostateczna decyzja z dnia [...] marca 2002 r. o przyznaniu odszkodowania w kwocie 320 724 zł wydana w miejsce decyzji przyznającej pierwotną kwotę odszkodowania . Jeśli można mówić o stanie niepewności to pojawił się on dopiero w momencie wzruszenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o pierwotnym odszkodowaniu . Wtedy bowiem zaistniały dwie decyzje dotyczące tej samej sprawy i przyznające odszkodowanie w różnej wysokości . Chybiony jest także argument, że wniesienie skargi o wznowienie postępowania wymagało długotrwałego ustalania kwoty należnej tytułem utraconych korzyści . Zdaniem sądu było wręcz przeciwnie . Bieg terminów procesowych nakazywał szybkie działanie i wniesienie samej skargi o wznowienia nawet bez podania kwoty należnej stronie tytułem utraconych korzyści . Złożenie przez określony podmiot podania o wznowienia postępowania powoduje jedynie wszczęcie postępowania wstępnego gdzie badanie organu sprowadza się do oceny czy podanie zostało złożone przez osobę której przysługuje przymiot strony , zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania oraz ustalenie czy wskazana przesłanka wznowienia mieści się w kategorii przesłanek uzasadniających je . W tym kontekście skarżący nie wykazali, że przekroczenie terminu nastąpiło bez ich winy, że mimo całej staranności nie mogli dokonać czynności w terminie, gdyż zachodziła przeszkoda od nich niezależna, która uniemożliwiła im dokonanie czynności procesowej w terminie. Przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn. Chodzi zatem o sytuację, w której strona - bez własnej winy - napotkała przeszkody w dokonaniu czynności, a których usunięcie było niemożliwe. Za taką zaś przeszkodę w okolicznościach sprawy nie może być uznany fakt, że skarżący nie wiedzieli jaką wysokość osiągnęły utracone przez nich korzyści związane z likwidacją ich zakładu. Kryterium braku winy jako przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa . Poza tym przypomnieć należy , że nie stanowi o braku winy strony nieznajomość prawa. W wyroku z 29.11.1997 r., III SA 101/96, NSA przyjął: "Nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania". Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy strona prawidłowo jest reprezentowana przez pełnomocnika, wtedy skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniedbań - tak pozytywne, jak i negatywne - obciążają reprezentowanego. Daltego nie można zakwestionować stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że brak jest uzasadnionych podstaw do przywrócenia terminu, a w związku z tym brak jest uzasadnionych podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem . Z tych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Sąd skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.