II SA/Sz 466/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby I. u c h y l a zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...]r. Nr [...] II. zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnieniu się wyroku II. z a s ą d z a od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz J.M. kwotę [...]/.../ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...]r., na podstawie § 32 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998r . Nr 4., poz. 14), utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z [...]r. uznające funkcjonariusza Policji J.M. winnego popełnienia zarzucanych mu czynów w postaci: 1/ dokonania kradzieży na szkodę Komendy Powiatowej Policji w [...] kamizelki kuloodpornej, 2/ udzielenia pomocy ustalonym sprawcom w dokonaniu napadu rabunkowego na filię nr 1 w [...] Banku [...] Odział w [...], 3/ udzielenia pomocy w dokonaniu napadu z użyciem broni na osobę fizyczną oraz ujawniając tajemnicę służbową przekazał sprawcom napadu informacje o reakcji policji na zdarzenie i udzielił pomocy sprawcom po dokonaniu przestępstwa, w uniknięciu odpowiedzialności karnej i wymierzające mu karę wydalenia za służby. Orzeczenie powyższe zostało wydane w oparciu o § 24 ust.1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z 19 grudnia 1997r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenie wskazał, że w toku postępowania dyscyplinarnego wykorzystano udostępniony w części przez prokuratora Prokuratury Okręgowej materiał dowodowy z postępowania przygotowawczego, na podstawie którego ustalono stan faktyczny odzwierciedlający przedstawione zarzuty. Zarzut w postępowaniu dyscyplinarnym został oparty o dowody pośrednie tj. postanowienie o przedstawieniu zarzutów i postanowienie o tymczasowym aresztowaniu. Z części materiału dowodowego wynika, iż popełnienie przez obwinionego zarzucanych mu czynów jest oczywiste. Świadczą o tym wyjaśnienia współpodejrzanych oraz inne dowody. Z uwagi na to, że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem w pełni samodzielnym, oraz że popełnienie przez obwinionego przestępstw jest oczywiste, w ocenie organu odwoławczego zasadne było orzeczenie na podstawie art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, wobec J.M. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Możliwość orzeczenia takiej kary przed zakończeniem postępowania karnego dopuszcza § 21 ust.1 i 2 rozporządzenia MSWiA z 19 grudnia 1997r., gdy popełniene przez policjanta przestępstwo jest oczywiste. Organ drugiej instancji podniósł też, że stosownie do § 20 ust.2 powyższego rozporządzenia, postępowanie dyscyplinarne prowadzi się niezależnie od postępowania przygotowawczego. Nie oznacza to, że prowadzący postępowanie musi gromadzić dowody niezależnie od prokuratury, gdyż dowody te mogą być wykorzystane również w postępowaniu dyscyplinarnym. Dlatego w tych sprawach zgodnie z § 20 ust.2 należy wyznaczyć policjanta do współdziałania z prokuratorem oraz za jego zgodą można wykorzystać dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym. W niniejszej sprawie Prokuratura udostępniła takie materiały z zastrzeżeniem, że obwiniony nie może się z nimi zapoznać. Ponadto organ orzekający wskazał, że oczywistość popełnienia przestępstwa w rozumieniu § 21 rozporządzenia może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale również na podstawie oceny konkretnego zdarzenia, nie pozostawiającej wątpliwości co do faktu popełnienia przestępstwa i osoby sprawcy. Nie ma więc potrzeby jej weryfikacji, w oparciu o rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu karnym. Z dotychczasowego orzecznictwa NSA wynika, że nie stanowi naruszenia prawa wydanie orzeczenia dyscyplinarnego bez zawieszenia postępowania w sprawie, w której nie zakończono postępowania karnego potwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa. Od powyższego orzeczenia J.M. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zrzucił naruszenie § 21 ust.2 w związku z ust.1 rozporządzenia MSWiA z 19 grudnia 1997r. przez błędną i zbyt szeroką wykładnię oraz § 20 ust.2 poprzez jego niezastosowanie, i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w [...] wyrokiem z dnia 25 czerwca 2003r. w sprawie [...], oddalił skargę wniesioną przez J.M. Sąd, jak wynika to z uzasadnienia wyroku, podzielił pogląd organów, że postępowanie dyscyplinarne prowadzi się niezależnie od postępowania przygotowawczego /§ 20 ust.2 rozporządzenia/. Użyte bowiem w tym przepisie sformułowanie oznacza, że organy Policji są w tych sytuacjach samodzielne i mogą prowadzić własne postępowanie nie będąc związane tokiem postępowania karnego. Sąd wskazał też, że z woli ustawodawcy w przypadku korzystania z materiałów postępowania przygotowawczego, obwiniony zapoznaje się z tymi materiałami po uzyskaniu zgody prokuratora, i taka sytuacja wystąpiła niniejszej sprawie. Organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne zasadnie uznał, że popełnienie przez skarżącego przestępstw jest oczywiste, a to dawało podstawę do zakończenia postępowania dyscyplinarnego i wymierzenia kary. Z tych względów Sąd na podstawie art. 27 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.M., zarzucając naruszenie prawa materialnego § 21 ust.2 rozporządzenia MSWiA z 19 grudnia 1997r., przez jego nieprawidłową, zbyt szeroką wykładnię, a w konsekwencji uznanie, iż popełnienie przez J.M. czynu o znamionach przestępstwa było oczywiste, co stanowiło podstawę do odmowy zawieszenia postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego oraz naruszenie § 9 ust.1 pkt 2 rozporządzenia przez jego nieuwzględnienie i wydanie decyzji bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności i przyczyn popełnienia zarzucanego czynu i § 15 ust.5 rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę udostępnienia do wglądu całości akt sprawy, co naruszyło prawo do obrony uniemożliwiające wystąpienie z wnioskiem o uzupełnienie akt. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 stycznia 2005r. w sprawie [...], po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej J.M., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, jak wynika to z uzasadnienia wyroku - uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ten wskazał, że w dacie wydania wyroku przez Sąd I instancji, obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. z 1998r. Nr 4, poz. 14/, wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zamieszczonego w art. 139 ust.2 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji /Dz.U. Nr 30, poz. 179 ze zm./ i te przepisy zostały zastosowane przy wydaniu orzeczeń. Sąd I instancji oddalając skargę dokonał niewłaściwej oceny orzeczenia przyjmując, że nie naruszają one prawa procesowego podczas gdy przy wydaniu orzeczeń przepisy te zostały naruszone. W szczególności z uwagi na nie przyznanie się do winy przez J. M. nie można było uznać, iż przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne spełniało wymogi z § 9 ust.1 pkt 2 i § 15 ust.2 rozporządzenia. Brak zgody prokuratora na ujawnienie istotnych fragmentów materiału dowodowego z postępowania przygotowawczego, w zestawieniu z obowiązkami organu wynikającymi z przepisów art. 7-10 kpa, uzasadniała konieczność zawieszenia postępowania dyscyplinarnego. Sąd wskazał te, że w zaistniałej sytuacji podjęcie postępowania mogłoby nastąpić najwcześniej po zapoznaniu podejrzanego ze wszystkimi materiałami postępowania przygotowawczego, a więc wówczas gdy zapewnienie czynnego udziału stronie i umożliwienie złożenia przez obwinionego wniosków dowodowych, nie sprzeciwiałoby się dobru śledztwa. Taką możliwość dawały organom nie tylko przepisy kpa, ale głównie § 21 ust.1 rozporządzenia, który winien mieć w takiej sytuacji zastosowanie, a który stanowił o obowiązku zawieszenia postępowania dyscyplinarnego do czasu zakończenia postępowania karnego. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut naruszenia § 21 ust.2 rozporządzenia przez przyjęcie zarówno przez Sąd I instancji jak i organ , że zachodził przypadek opisany w tym przepisie i błędne przyjęcie, że popełnienie przestępstwa przez policjanta było oczywiste i wyłączyło obowiązek zawieszenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 8 października 2002r. sygn. akt K 36/00 /Dz.U. Nr 176, poz. 1457/ orzekł że powołany na podstawie rozporządzenia z 19 października 1997r. przepis art. 139 ust.2 ustawy o Policji w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgody z art. 92 ust.1 Konstytucji i traci moc z dniem 30 września 2003r. Naczelny Sąd Administracyjny zawarł zatem w wyroku wskazanie, że "rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny winien więc mieć na względzie treść art. 190 ust.4 Konstytucji, jak również przepis art. 135 ust.2 ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji /Dz.U. Nr 192, poz. 1873/". Rozpoznając ponownie skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia zostanie dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, przy uwzględnieniu wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 4 stycznia 2005r. w sprawie [...]. Zgodnie bowiem z art. 134 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie zaistniała właśnie taka konieczność wyjścia poza granice skargi. Jak wynika to z podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...]r.oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...]r. orzeczenia te zostały wydane w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżni oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. z 1998r. Nr 4, poz. 14/, wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zamieszczonego w art. 139 ust.2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /Dz.U. Nr 30, poz. 179 ze zm./. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 października 2002r. /sygn. akt K 36/00/ stwierdził, że art. 139 ust.2 ustawy z 6 kwietnia 1990r. o Policji, w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust.1 Konstytucji i traci moc z dniem 30 września 2003r. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b P.p.s.a., Sąd administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jedną z przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego podstaw wznowienia, jest podstawa określona w art. 145a § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Tak więc w rozpoznawanej sprawie wystąpiła określona w powyższym przepisie podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadniało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów orzekających będzie w pierwszej kolejności ustalenie okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia proceduralnego w postaci umorzenia dyscyplinarnego /art. 135 ust.2 ustawy z 6 kwietnia 1990r. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 października 2003r. o zmianie ustawy o Policji - Dz.U. Nr 192, poz. 1873/, dopiero wykluczenie tych przesłanek umożliwi przystąpienie do merytorycznego orzekania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I i II sentencji na podstawie powołanego art. 145 § 1 pkt 1b i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 tej ustawy.