I SA/Wa 380/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę I SA/Wa 380/04 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2003 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1967 r. w części stanowiącej własność komunalną (część działki wchodzącej obecnie w skład działki nr ewid. [...] obręb [...]). W uzasadnieniu decyzji wskazano następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1967 r., w części stanowiącej własność komunalną (część działki wchodzącej obecnie w skład działki nr ewidencyjny [...] obręb [...]). Orzeczeniem tym odmówiono spadkobiercom K. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], nr hip. [...] argumentując, że teren ten przeznaczono pod budownictwo osiedla mieszkaniowego zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] czerwca 1967 r., wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stosownie do właściwości tego organu, dotyczyła części nieruchomości skomunalizowanej przez Wojewodę [...] i będącej obecnie własnością W. Wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia z uwagi na rażące naruszenie prawa złożyli spadkobiercy dawnego właściciela. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło wniosek, ponieważ stwierdziło w toku postępowania nadzorczego, że w aktach brak było planu przewidującego przeznaczenia terenu pod budowę osiedla mieszkaniowego, który mógłby stanowić podstawę odmowy przyznania prawa do gruntu. Plan zatwierdzony uchwałą Prezydium Rządu PRL z dnia [...] lipca 1956 r. stanowił, że w dacie orzekania przez Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] września 1967 r., przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w obszarze terenów uprawnych. Z tych przyczyn Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzją rażąco naruszono prawo, w szczególności art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, gdyż zebrany materiał dowodowy nie uzasadniał poglądu, iż korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] nie dawało się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego. W sprawie nie miał zastosowania art. 156 § 2 kpa ponieważ orzeczenie administracyjne, którego oceny dokonywało Kolegium nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek M. [...] będącej wieczystym użytkownikiem gruntu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję poprzedzającą wyjaśniając w obszernym uzasadnieniu m.in. kwestię powstania nieodwracalnych skutków prawnych. I tak organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie Prezydent W. decyzjami z dnia [...] lutego 1970 r. i z [...] marca 1982 r., orzekł o oddaniu M. [...] w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej o łącznym obszarze [...] ha i [...] m2, w skład której wchodzi także działka nr ewid. [...] z obrębu [...]. Decyzje te stały się ostateczne, a w ich wykonaniu zawarta została umowa użytkowania wieczystego aktem notarialnym z [...] lipca 1982 r. A zatem obie decyzje Prezydenta W. były podstawą ustanowienia na rzecz M. [...] prawa wieczystego użytkowania (i zawarcia umowy), nie zaś decyzja odmawiająca przyznania dawnemu właścicielowi prawa do tego gruntu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł użytkownik wieczysty M. [...] domagając się uchylenie decyzji. Skarżący nie podniósł zarzutów polemizując jedynie ze stanowiskiem organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie nadzorcze jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, organ administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji lecz orzeka jako organ kasacyjny. W swej decyzji orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., IV SA 1030/97). Przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], nr hip. [...] o pow. [...] m2 znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Uregulowana była w księdze hipotecznej jawnym wpisem na nazwisko K. K. (zaświadczenie Sądu Grodzkiego z dnia [...] stycznia 1949 r., nr [...]). W dniu 25 kwietnia 1949 r. spadkobiercy K. K. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej wyżej wymienionej nieruchomości. Decyzją administracyjną z dnia [...] września 1967 r. Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło K. K. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] nr hip. [...] o pow. [...] m2, jednocześnie stwierdzając, że wszystkie budynki, znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Zgodzić się należy z organem nadzoru, że decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej (użytkowania wieczystego) na podstawie dekretu, na rzecz byłego właściciela gruntów [...] umożliwiła Państwu, jako właścicielowi tych gruntów i znajdujących się na nich wówczas budynków, zadysponowanie nimi przez oddanie ich w użytkowanie wieczyste innej osobie, niż były właściciel tych gruntów. Jednakże w sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną w tym przedmiocie, to ta decyzja, a nie decyzja odmowna była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy. Skutki prawne decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] nie mogą być oceniane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania poprzedniemu właścicielowi prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji odmownej i postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego to dwa odrębne postępowania. Jak słusznie wskazał organ nadzorczy samo ustanowienie na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego gruntów [...] umową zawartą na podstawie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, nie powoduje w rozumieniu art. 156 § 2 kpa nieodwracalności skutków prawnych decyzji o odmowie przyznania byłemu właścicielowi tych gruntów prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Stwierdzenie nieważności decyzji odmownej otworzy w powyższej sytuacji możliwość wszczęcia z tego powodu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu na rzecz osoby trzeciej użytkowania wieczystego i tym samym dokonywania w tym postępowaniu ustaleń i oceny, czy zawarcie na podstawie tej ostatniej decyzji umowy użytkowania wieczystego i przyznanie tego prawa, powoduje w świetle aktualnego stanu prawnego nieodwracalność skutków prawnych decyzji o ustanowieniu tego prawa. Należy zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym w decyzji, że skoro istnieje w odrębnym postępowaniu droga administracyjna dla dokonywania ustaleń i oceny w powyższej kwestii, to nie można rozpatrywać zagadnienia nieodwracalności w zakresie związanym z istnieniem tego prawa na rzecz osoby trzeciej, skutków prawnych wcześniejszej decyzji administracyjnej, odmawiającej przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Nietrafny jest też argument skarżącego, że nieodwracalność skutków prawnych wystąpiła ze względu na zrealizowaną na przedmiotowym terenie zabudowę budynkiem mieszkalnym. Zabudowa jest stanem faktycznym zagospodarowania terenu, zaś nieodwracalność skutków prawnych odnosi się do stanu prawnego nieruchomości. Prawidłowo więc przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że skoro chodzi o dwie różne sprawy administracyjne dotyczące odrębnych decyzji administracyjnych, to w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie prawa własności czasowej bezprzedmiotowe jest rozstrzygnięcie o nieodwracalnych skutkach prawnych, będących ewentualnym wynikiem decyzji administracyjnej o oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste M. [...]. Skoro zatem zaskarżona decyzja wydana w oparciu o obowiązujące przepisy nie narusza prawa, niniejsza skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.