II SA/Ka 1179/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że decyzja ta nie może być wykonywana w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 66 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), nakazał R.M. wykonanie wejścia na dach od wewnątrz budynku mieszkalnego położonego w K. przy ulicy [...] z klatki schodowej. W uzasadnieniu tej decyzji organ nadzoru budowlanego powołując się na wyniki oględzin stwierdził, że przedmiotowy budynek posiada dwie kondygnacje, na parterze zamieszkuje A.S., a na piętrze R.M. W [...] poprzedni właściciel lokalu na piętrze (W.R.) zlikwidował wejście na dach z klatki schodowej, w zamian wykonane zostało wejście na dach z zewnątrz budynku po drabinie zamocowanej do elewacji. Brak wewnętrznego dojścia na dach z klatki schodowej świadczy o złym stanie technicznym, jest to sprzeczne z § 251 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140). Od decyzji tej odwołanie wniosła R.M. podważając stanowisko organu o konieczności zapewnienia wejścia na dach budynku z klatki schodowej w sytuacji, gdy istnieje wejście z zewnątrz po drabinie zamocowanej do elewacji, a budynek nie posiada strychu i poddasza. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił powyższą decyzję i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia uznając, że z powodu niewyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych sprawa nie dojrzała do merytorycznego załatwienia. Nie wyjaśniono bowiem, czy budynek posiada strych lub poddasze i w tym zakresie należy uzupełnić postępowanie dowodowe. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 66 pkt 3 ustawy Prawo budowlane nakazał R.M. wykonanie wejścia na dach z klatki schodowej w budynku mieszkalnym przy ulicy [...] w K. Organ ten ustalił dodatkowo, że budynek nie posiada strychu i poddasza, tym niemniej w budynku tym jako dwukondygnacyjnym powinno być wejście na dach z klatki schodowej zgodnie z § 308 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690). Brak takiego wyjścia stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców pierwszego piętra budynku, brak bowiem drogi ewakuacyjnej w razie pożaru. W odwołaniu R.M. konsekwentnie prezentowała odmienny pogląd utrzymując, iż nie jest konieczne zapewnienie wejścia na dach z klatki schodowej. Zarzuciła ponadto organowi nadmierny pośpiech w rozstrzyganiu sprawy i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uwzględnił odwołanie i zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 66 pkt 1 ustawy Prawo budowlane uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy wywiódł, że brak w dwukondygnacyjnym budynku, nieposiadającym strychu lub poddasza, wejścia na dach z klatki schodowej przy istnieniu drabinki prowadzącej na dach z zewnątrz budynku nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w szczególności nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia mieszkańców z piętra, ponieważ istnieje droga ewakuacyjna w razie pożaru. Z § 308 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wynika, że w budynkach o dwóch lub więcej kondygnacjach nadziemnych należy zapewnić wyjście na dach co najmniej z jednej klatki schodowej (ust. 1), a dostęp do drzwi lub klap wyłazowych powinien odpowiadać warunkom określonym w § 101 (ust. 3). W myśl zaś § 101 w wyjątkowych wypadkach uzasadnionych względami użytkowymi jako dojście i przejście między różnymi poziomami mogą służyć drabinki lub klamry, trwale zamocowane do konstrukcji. Ponadto organ odwoławczy na poparcie przyjętego stanowiska powołał § 257 rozporządzenia, zgodnie z którym w budynku PM w którym wymagana jest druga droga ewakuacyjna dla ludzi z wyższej kondygnacji, dopuszcza się stosowanie na tej drodze drabiny ewakuacyjnej prowadzącej na dach nad niższą kondygnacją lub na poziom terenu, jeżeli liczba osób przebywających jednocześnie na wyższej kondygnacji nie przekracza 50, a w budynku z pomieszczeniem zagrożonym wybuchem – 15. W skardze do Sądu A.S. zakwestionowała legalność powyższej decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. W uzasadnieniu skargi i kolejnych pismach procesowych w toku postępowania sądowego skarżąca wskazywała, że treść § 308 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jednoznacznie przesądza o tym, że w budynku dwukondygnacyjnym należy zapewnić wyjście na dach co najmniej z jednej klatki schodowej. Bez znaczenia jest przy tym, czy budynek posiada strych lub poddasze. Zdaniem skarżącej nieporozumieniem jest powoływanie się na przepis § 257 rozporządzenia, który dotyczy budynków produkcyjno-magazynowych, a takiego charakteru nie posiada budynek przy ulicy [...] w K. Gdyby nawet przyjąć, że w sprawie mógłby znaleźć zastosowanie § 101 rozporządzenia, organ odwoławczy nie wykazał, jaki to wyjątkowy przypadek, uzasadniony względami użytkowymi, usprawiedliwia zrezygnowanie ze spełnienia wymogu wynikającego z § 308 ust. 1 rozporządzenia. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie przed Sądem skarżąca sprecyzowała wniosek skargi w ten sposób, iż domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania R.M. wniosła zaś o oddalenie skargi jako bezzasadnej i zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie do odparcia okazał się postawiony w skardze zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, że budynek mieszkalny położony przy ulicy [...] w K. jest budynkiem dwukondygnacyjnym, ściślej zaś o dwóch kondygnacjach nadziemnych, posiada jedną klatkę schodową, brak jest w nim strychu lub poddasza. W budynku tym wyodrębniona została odrębna własność dwóch lokali mieszkalnych, właścicielem lokalu na parterze jest skarżącą, zaś na piętrze uczestniczka, właściciele obu lokali są współwłaścicielami nieruchomości, na której usytuowany jest przedmiotowy budynek. Spór między stronami sprowadza się do kwestii, czy w budynku tym wyjście na dach winno być zapewnione od wewnątrz budynku z klatki schodowej, czy też możliwe jest urządzenie wyjścia przez drabinę, trwale zamocowaną do konstrukcji budynku. Trafnie zauważa organ, którego decyzję zaskarżono, że obowiązujące w dacie orzekania rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) regulowało zagadnienia odnoszące się do warunków technicznych dla budynków i związanych z nimi urządzeń, które to przepisy zapewniają spełnienie wymagań, o których mowa m.in. w art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Zatem spełnienie podstawowych wymagań dotyczących głównie bezpieczeństwa użytkowania, bezpieczeństwa pożarowego, możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego budynku. Zgodnie z § 308 ust. 1 rozporządzenia, mieszczącym się w Dziale VII: "Bezpieczeństwo użytkowania", w budynkach o dwóch lub więcej kondygnacjach nadziemnych należy zapewnić wyjście na dach co najmniej z jednej klatki schodowej, umożliwiające dostęp na dach i do urządzeń technicznych tam zainstalowanych. Przepis ten dotyczy budynków niskich i średniowysokich (por. § 8 rozporządzenia), jako że w budynkach wysokich i wysokościowych wyjścia na dach należy zapewnić z każdej klatki schodowej (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Z powyższej regulacji płynie wniosek, że dla bezpieczeństwa użytkowania budynków zasadą jest, że dla budynków o jednej kondygnacji nadziemnej nie przewidziano obowiązku zapewnienia wyjścia na dach od wewnątrz budynku, z kolei dla budynków o przynajmniej dwóch kondygnacjach nadziemnych takie wyjście na dach należy zapewnić co najmniej z jednej klatki schodowej (w budynkach niskich i średniowysokich) albo z każdej (w budynkach wysokich i wysokościowych). Oznacza to, że w budynku mieszkalnym o dwóch kondygnacjach nadziemnych posiadających tylko jedną klatkę schodową należy zapewnić wyjście na dach z tej klatki schodowej, bez znaczenia jest przy tym, czy budynek posiada strych lub poddasze. Istotnym jest bowiem zapewnienie dojścia na dach i do urządzeń technicznych tam zainstalowanych. Ust. 3 omawianego § 308 rozporządzenia precyzuje zaś warunki techniczne sposobu urządzenia wyjścia na dach z klatki schodowej, mianowicie przez drzwi o szerokości 0,8 m i wysokości co najmniej 1,9 m lub z klapy wyłazowej o wymiarze 0,8 x 0,8 m w świetle, do których dostęp powinien odpowiadać warunkom określonym w § 101 rozporządzenia. Poprzez odesłanie do ostatnio powołanego przepisu chodzi więc o określenie warunków dostępu do drzwi lub klapy wyłazowej przy wyjściu na dach z klatki schodowej. Wbrew zatem poglądowi organu odwoławczego przepis § 101 ust. 1 rozporządzenia, mieszczący się w Dziale III Rozdziale 9 "Dojście i przejście do urządzeń technicznych", nie stanowi wystarczającej podstawy do prezentowania stanowiska, że w przypadku trwałego zamontowania drabiny do konstrukcji budynku na zewnątrz spełniony jest warunek techniczny zapewnienia wyjścia na dach. Przeciwnie, dotychczasowe rozważania skłaniają do konkluzji, że w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych względami użytkowymi, jako dojście na dach w budynkach o dwóch kondygnacjach nadziemnych z jedną klatką schodową mogą służyć drabiny lub klamry, trwale zamocowane do konstrukcji wewnątrz budynku. Skoro bowiem odesłanie z § 308 ust. 3 rozporządzenia odnosi się do określenia warunków technicznych sposobu urządzenia dostępu do drzwi lub klapy wyłazowej prowadzącej na dach z klatki schodowej, logiczny jest wniosek, iż przepis § 101 ust. 1 rozporządzenia umożliwia zastosowanie drabiny lub klamry trwale zamocowanej do konstrukcji wewnątrz budynku. Słusznie zarzuca strona skarżąca, że także przepis § 257 ust. 1 rozporządzenia, na który powołuje się organ odwoławczy, nie uzasadnia tezy, że dla budynków mieszkalnych o dwóch kondygnacjach nadziemnych dopuszcza się stosowanie drabiny ewakuacyjnej prowadzącej na dach. Przepis ten mieszczący się w Dziale VI Rozdziale 4 "Drogi ewakuacyjne" odnosi się wyłącznie do budynków PM, a zatem produkcyjnych i magazynowych (por. § 209 ust. 1 pkt 2), w których jest wymagana druga droga ewakuacyjna dla ludzi z wyższej kondygnacji. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że kontrolowana decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów § 308 ust. 1 i 3 w związku z § 101 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w konsekwencji z obrazą art. 66 pkt 1 ustawy Prawo budowlane oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa. Stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku rodzi potrzebę nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości z określeniem terminu wykonania obowiązku, nie zaś umorzenia postępowania w tym przedmiocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, utraci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego nie orzeczono, gdyż strona skarżąca do czasu zamknięcia rozprawy nie zgłosiła wniosku o przyznanie należnych kosztów (art. 210 § 1 powołanej ustawy). SW