II GSK 306/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny, Sędziowie NSA Edward Kierejczyk (spr.), Małgorzata Korycińska, Protokolant Anna Tomaka, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. P. S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2132/04 w sprawie ze skargi A. P. S.A. w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 września 2004 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Urzędu Patentowego R.P. na rzecz A. P. S.A. w R. 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę firmy A. P. S.A. w R. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 3 września 2004 r. w przedmiocie uznania za wygasłe prawa z rejestracji z powodu nieużywania znaku towarowego columbus, przyznanego firmie niemieckiej I. T., uznanego w trybie rejestracji międzynarodowej za numerem IR- 613 016 i obejmujące następujące towary: bibułka papierosowa, bibułka papierosowa w listkach, glizy do papierosów, papierośnice, przyrządy do samodzielnego skręcania papierosów, filtry do tytoni do palenia, tytonie do palenia, tytonie surowe. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty podniesione wobec decyzji organu mają dwojaki charakter. W części materialno-prawnej odnoszą się do naruszenia art. 169, 170 i 171 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej p.w.p. Większy nacisk położono na charakter proceduralny, związany z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., głównie poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego. Skarżący, firma A. P. S.A. w R., składając w dniu 8 października 2003 r. do Urzędu Patentowego wniosek o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji z powodu nieużywania znaku towarowego columbus, powołała się na art. 166 ust. 2 w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w.p. ze względu na fakt, że uczestnik postępowania - firma I. T. z siedzibą w N., wystąpiła w dniu 7 sierpnia 2003 r. o unieważnienie praw ochronnych na znaki towarowe colombo R-136 424 oraz COLOMBO R-136 425, przeznaczonych do oznaczenia towarów w klasie 34, i do których jest uprawniona skarżąca. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie tegoż wniosku, uznając go za bezzasadny oraz dostarczył dowody na używanie swojego znaku w postaci materiałów informacyjnych, fotografii opakowań i produktów towarów oznaczonych spornych znakiem oraz faktury i wydruki ze strony internetowej [...], oferującego gilzy pod nazwą columbus. Sąd zwrócił uwagę, że organ, działając w granicach swobodnego uznania, oceniał fakt używania zarejestrowanego znaku columbus w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat. W konsekwencji trafnie Urząd Patentowy uznał za najważniejsze dokonanie oceny dowodów na używanie tego znaku, które przedstawił uczestnik, uprawniony z jego rejestracji. Uznał on, że materiały dowodowe przedstawione przez firmę niemiecką potwierdziły rzeczywiste używanie znaku, nie dając wiary argumentom skarżącej, kwestionującej niektóre dowody, na przykład faktury, z racji ich wad formalnych. Zdaniem Sądu, słusznie organ uznał, że nie może orzekać w kwestiach dotyczących zgodności z przepisami wydanymi przez Ministra Finansów i podlegających ocenie zgodności i kontroli przez inny organ. Ponadto uprawniony, na którym ciąży obowiązek wykazania rzeczywistego i prawdziwego używania znaku, może podnieść wszystkie rodzaje dowodów, z których wynika, że tego znaku używa i nie musi się on ograniczać do przedstawienia jedynie dokumentów urzędowych. Tym samym organ wyraźnie określił kryteria, którymi kierował się przy podejmowaniu decyzji, spełniając wymogi tzw. swobodnego uznania w postępowaniu administracyjnym. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że na gruncie nowych przepisów ustawy Prawo własności przemysłowej, zmieniła się pozycja Urzędu Patentowego działającego w trybie postępowania spornego. Sprawy, o których mowa w art. 255 p.w.p., rozstrzygane są jednoinstancyjnie przez kolegia orzekające do spraw spornych, od których orzeczeń przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym kolegium w sprawach o wygaśnięcie prawa ochronnego nie prowadzi samodzielnego postępowania dowodowego. Nie wyklucza to możliwości przedstawienia dowodów przez skarżącego i oceny przez niego dowodów przedstawionych przez uprawnionego z rejestracji, jednakże skarżący powinien między innymi przedstawiać dowody niewymagające weryfikacji, lub zajęcia stanowiska przez inny organ. A. P. S.A. w R. w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 171 p.w.p oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 171 p.w.p. Zdaniem skarżącej, zarówno WSA, jak i Urząd Patentowy nie uwzględnił w swoim orzeczeniu zapisów art. 171 p.w.p. i uznał, że przedstawienie dowodów na używanie znaku towarowego columbus w spornym okresie tylko dla części towarów jest równoznaczne z używaniem tego znaku dla wszystkich towarów objętych tym znakiem. Skarżąca zaznaczyła, że art. 171 p.w.p. jest zgodny z art. 13 Pierwszej Dyrektywy Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstwa Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych. Istnienie tego przepisu nakłada zatem na Urząd Patentowy obowiązek dokonania analizy przyczyn wygaśnięcia w odniesieniu do wszystkich towarów objętych rejestracją, tym bardziej jeżeli domaga się tego strona w toku postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zostało udowodnione używanie spornego znaku towarowego dla następujących towarów: papierośnice, filtry do tytoni do palenia, tytonie do palenia, tytonie surowe. Natomiast przedstawione dowody dotyczyły wyłącznie używania znaku towarowego do oznaczania towarów w postaci: bibułka papierosowa, bibułka papierosowa w listkach, gilzy do papierosów, przyrządy do samodzielnego skręcania papierosów. Wprawdzie Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 171 p.w.p. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy może mieć charakter częściowy, jeżeli przyczyna wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy jedynie niektórych towarów, wygaśnięcie odnosi się tylko do tych towarów, jednak w postępowaniu nie przeprowadził analizy przedmiotowego zakresu ochrony z zakresem używania tego znaku. Takie działanie Sądu stanowi naruszenie art. 135 p.s.a w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 171 p.w.p. Istotny wpływ tego naruszenia na wynik sprawy polega na tym, że Sąd wydał orzeczenie sprzeczne z prawem, nie stosując środków przewidzianych w art. 135 p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania uznał, że jako bezzasadna zasługuje na oddalenie. Organ administracji dokonał analizy dowodów używania znaków i stwierdził, że są one wystarczające dla utrzymania w mocy prawa ochronnego, odnosząc się jednocześnie do wszystkich zarzutów skarżącej. Tym samym słusznie WSA uznał, że ocena dokonana przez organ była logiczna i zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów. Ponadto organ zwrócił uwagę, że znak towarowy columbus został zarejestrowany i jest używany w odniesieniu do towarów dla palaczy. Jest to grupa podobnych do siebie i komplementarnych lub substytucyjnych towarów. Sformułowany przez skarżącą wniosek o częściowe unieważnienie znaku dla kilku towarów z tej grupy jest niedopuszczalny, ponieważ wnioskodawca nie ma w takim rozstrzygnięciu interesu prawnego. Nie można uznać, że uznanie za wygasłe znaku w stosunku do kilku podobnych towarów przy pozostawieniu ochrony dla pozostałych towarów skutkuje jakąkolwiek zmianą w zakresie praw podmiotowych skarżącej. Taka sytuacja mogłaby mieć miejsce, gdyby znak uczestnika zarejestrowany był na towary różne od artykułów dla palaczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wg art. 183 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W tej sprawie chodzi o dokonanie oceny naruszenia w zaskarżonym wyroku WSA art. 135 p.s.a. oraz art. 171 p.w.p. W świetle art. 135 p.s.a. sąd stosuje przewidziane w ustawie środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten nie wymienia konkretnych środków, jakie sąd obowiązany jest zastosować w razie zaistnienia określonego rodzaju naruszeń prawa we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Z tych powodów w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że poprzednio w okresie obowiązywania art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i obecnie - art. 135 p.s.a., zarzut naruszenia każdego z tych przepisów może być sformułowany wówczas, gdy sąd uwzględniając skargę ograniczył się tylko do wzruszenia zaskarżonej decyzji bez zastosowania odpowiednich środków do innych postępowań w granicach materialnoprawnych danej sprawy (np. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis s. 199-200 i podane tam orzecznictwo). Konstrukcja tych przepisów jest podobna z tą jedynie różnicą, że pierwszy z nich dopuszczał możliwość, a drugi wprowadził obowiązek zastosowania przez sąd przewidzianych w nim uprawnień. Oznacza to, że w razie oddalenia skargi przez sąd (nawet błędnego) nie można mu postawić zarzutu naruszenia omawianego przepisu. W takiej bowiem sytuacji nie mogło dojść do równoczesnego zastosowania całkowicie odmiennych środków pozostających w dyspozycji sądu - oddalenia skargi i wzruszenia aktów lub czynności podjętych we wcześniejszych postępowaniach dotyczących sprawy objętej skargą. Z ukazanych powodów bezpodstawny był zarzut naruszenia przez WSA art. 135 p.s.a. Odmiennie natomiast trzeba ocenić sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 171 p.w.p. Stanowi on, że gdy przyczyna wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy jedynie niektórych towarów, wygaśnięcie prawa odnosi się tylko do tych towarów. W aktach sprawy są dowody potwierdzające używanie przez uczestnika postępowania znaku towarowego jedynie do oznaczania: bibułki papierosowej, bibułki papierosowej w listkach, gilzy do papierosów i przyrządu do samodzielnego skręcania papierosów. Podobnych dowodów nie ma w odniesieniu do takich towarów, jak: papierośnice, filtry do tytoni do palenia, tytoni do palenia i tytoni surowych. Stosownie do art. 169 ust. 6 p.w.p. w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku, spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. Takie dowody obowiązany był przedstawić uczestnik postępowania, a ich brak nie może w żadnym razie wywoływać skutków negatywnych dla skarżącej. Ten zarzut już był podnoszony w skardze na decyzję Urzędu Patentowego i został pominięty w motywach zaskarżonego wyroku, ponieważ samo nawiązanie do art. 255 ust. 4 p.w.p. o rozstrzyganiu przez Urząd Patentowy sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i przy związaniu wskazaną przez wnioskodawcę podstawą prawną, tego braku nie eliminuje. Zresztą w odpowiedzi na skargę kasacyjną brak istnienia powyższych dowodów został przyznany przez uczestnika postępowania i połączony z wyjaśnieniem, że chodzi łącznie o grupę towarów podobnych do siebie i komplementarnych lub substytucyjnych, czego wcześniej w ogóle nie oceniano. Listy towarów wg klas są zwykle obszernymi zestawieniami, w obrębie których realizowane są prawa z rejestracji znaków towarowych. W rozpoznawanej sprawie chodzi o niektóre towary objęte specyfikacją klasy 34 zawierającej 45 pozycji. Nie można więc przyjmować, że prawa ochronne na znaki towarowe uczestnika postępowania przeznaczone do oznaczania towarów w klasie 34, nie podlegają konkretyzacji przewidzianej w art. 171 p.w.p. przy stwierdzaniu wygaśnięcia tego prawa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.s.a. orzekł jak w sentencji. ----------------------- 2