II GZ 33/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Edward Kierejczyk po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] z siedzibą w Niemczech od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 253/04 zawieszającego postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi T. Ł na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 5 grudnia 2003 r. sygn. akt Sp. 49/02 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem WSA zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, uznając za zasadny wniosek skarżącego T. Ł. w tej sprawie, z uwagi na to, że wynik toczącego się przed Urzędem Patentowym RP postępowania o uznanie za wygasłe prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" R-62240 ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o unieważnienie znaku towarowego "[...]" nr R-117527. Uczestnik postępowania, firma [...] z siedzibą w Niemczech, złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i twierdząc, że w przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania nie jest zasadne i orzeczenie to powinno być uchylone. W myśl art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, natomiast jej granice wynikają przede wszystkim z zakresu, jaki został jej nadany w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne wszczęte na skutek wniosku o unieważnienie znaku towarowego [...] R-117527, toczyło się w trybie postępowania spornego, regulowanego przepisami rozdziału VII ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej p.w.p., oraz k.p.a. Art. 255 ust. 4 p.w.p. narzuca zakres i sposób badania sprawy. Wprawdzie zgodnie z art. 166 p.w.p. przeszkodą dla unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego jest nieużywanie tego ostatniego w rozumieniu art. 169 ust. l pkt l ust. 4 i 5, jednak okoliczność ta powinna być podniesiona przez stronę - uprawnionego z rejestracji znaku towarowego, wobec którego wszczęte zostało postępowanie o unieważnienie - na jej wyraźny zarzut i tylko łącznie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na wcześniejszy znak towarowy, przy czym zgodnie z art. 166 ust. 2 zdanie 2 p.w.p. zarzut ten podlega łącznemu rozpoznaniu wraz z wnioskiem o unieważnienie. Stosowne zarzuty przez uprawnionego z rejestracji nie zostały podniesione. Ponadto uprawniony z rejestracji potwierdził fakt używania wcześniejszego znaku towarowego. Granice sprawy determinujące zakres kontroli legalności decyzji administracyjnej będącej przedmiotem skargi nie obejmują zatem kwestii związanych z zarzutem nieużywania spornego znaku. Tym samym rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej przez WSA wskutek skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP w sprawie unieważnienia znaku towarowego skarżącego [...] R-117527 nie powinno zależeć od wyniku sprawy wszczętej na skutek wniosku skarżącego z dnia 6 stycznia 2005 r. o uznanie za wygasłe prawa ochronnego na znak towarowy [...] R-62240. Stosowne zarzuty nie zostały złożone w czasie, gdy decyzja w sprawie unieważnienia znaku towarowego [...] nie stała się ostateczna, zatem obie sprawy nabrały charakteru samoistnego i od siebie niezależnego w kontekście kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W związku z tym art. 125 § l pkt l p.s.a został niewłaściwie zastosowany przez WSA. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego oddalenie i utrzymanie w mocy postanowienia WSA. Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. l ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a uczestnik nie wskazał żadnej okoliczności wskazującej na to, że WSA zaniechał przewidzianej przez ten przepis kontroli działalności administracyjnej. Nie może stanowić naruszenia tego przepisu zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 p.s.a., ponieważ zastosowania tego przepisu nie można traktować jako zaniechania kontroli administracyjnej. Bezpodstawne jest też przyjęcie, że granice sprawy rozpatrywanej w ramach postępowania przed WSA zostały ograniczone do treści art. 255 ust. 4 p.w.p., ponieważ to stanowisko oznacza nieuprawnione ograniczenie funkcji kontrolnej sprawowanej przez sądownictwo administracyjne nad działalnością organów administracji. Ponadto zarówno wygaszenie, jak i unieważnienie rejestracji znaku [...]R-62240 mają bezpośredni wpływ na unieważnienie znaku skarżącego [...] R-117527. Skarżący spełnił warunki przewidziane w art. 166 p.w.p., ponieważ zarzut nieużywania wcześniejszego znaku towarowego ([...]) został podniesiony łącznie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Ponadto zarzut ten został podniesiony w toku postępowania o unieważnienie znaku [...] R-117527, gdyż postępowanie to nie zostało prawomocnie zakończone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie jest uzasadnione. Uczestnik postępowania dokonał trafnej wykładni art. 166 p.w.p., który ma następujące brzmienie: " 1. Prawo ochronne na znak towarowy nie może być unieważnione na tej podstawie, że znak jest podobny do wcześniejszego znaku towarowego, jeżeli ten ostatni nie był używany w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, zarzut nieużywania znaku towarowego może zostać podniesiony tylko łącznie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Zarzut ten podlega łącznemu rozpoznaniu wraz z wnioskiem o unieważnienie". Jest to unormowanie szczególne dotyczące nie tylko określonych w nim podmiotów, lecz również trybu i czasowego limitu skorzystania ze sposobu ochrony interesu uprawnionego z rejestracji znaku, którego dotyczy postępowanie główne o jego unieważnienie. Jest w nim dostrzegalne podobieństwo do znanego art. 204 k.p.c. powództwa wzajemnego – może je wytoczyć tylko pozwany przeciwko powodowi i wówczas sprawa z powództwa wzajemnego toczy się pomiędzy stronami powództwa głównego z odwróconym niejako kierunkiem pozycji procesowych. Nieskorzystanie z trybu przewidzianego w art. 166 p.w.p. nie pozbawia podmiotu, którego prawo ochronne na znak towarowy zostało unieważnione, uprawnienia do posłużenia się w przyszłości art. 169 ust. 2 p.w.p. Wg niego każda osoba mająca w tym interes prawny, może wystąpić z wnioskiem do Urzędu Patentowego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w razie zaistnienia przypadku objętego ust. 1 tego artykułu. Będzie to jednak postępowanie dotyczące wyłącznie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, a więc w innej już sprawie niż wcześniej zakończonej wydaniem decyzji o unieważnieniu takiego prawa strony skarżącej. Art. 166 p.w.p. dotyczy bowiem postępowania administracyjnego, w którym Urząd Patentowy rozpoznaje żądania obu stron. Ograniczenia wynikające z uprawnień kasacyjnych WSA pozwalają mu jedynie na dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji, z wyłączeniem możliwości rozpoznania tych żądań przez merytoryczną zmianę decyzji. W uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia WSA przytoczył treść art. 166 p.w.p. błędnie uznając, że wynik postępowania z wniosku skarżącego z dnia 6 stycznia 2005 r. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy uczestnika postępowania, zgłoszonego w ramach tego przepisu, wpłynie na rozstrzygnięcie sprawy o unieważnienie jego znaku towarowego. Zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.s.a. w oparciu o tę przesłankę nie było możliwe, bo taka sytuacja w ogóle nie zaistniała. WSA nie odniósł się natomiast do wniosku o zawieszenie postępowania sądowego, uzasadnionego wystąpieniami skarżącego z dnia 6 i 7 stycznia 2005 r. dotyczącymi stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy uczestnika postępowania i unieważnienia prawa ochronnego na jego znak "[...]", podjętymi oczywiście poza unormowaniem zawartym w art. 166 p.w.p. Naczelny Sąd Administracyjny w tej sytuacji nie mógł skorzystać z uprawnień przewidzianych dla niego w art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.s.a., ponieważ to WSA obowiązany jest ocenić i orzec, czy i jakie okoliczności przemawiają za koniecznością zawieszenia postępowania sądowego w sprawie o unieważnienie prawa skarżącego z rejestracji jego znaku towarowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.s.a. orzekł jak w sentencji. P O S T A N O W I E N I E Dnia 16 maja 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Edward Kierejczyk po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] z siedzibą w Niemczech od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 253/04 zawieszającego postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi T. Ł. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 5 grudnia 2003 r. sygn. akt Sp. 49/02 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem WSA zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, uznając za zasadny wniosek skarżącego T. Ł. w tej sprawie, z uwagi na to, że wynik toczącego się przed Urzędem Patentowym RP postępowania o uznanie za wygasłe prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" R-62240 ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o unieważnienie znaku towarowego "[...]" nr R-117527. Uczestnik postępowania, firma [...] z siedzibą w Niemczech, złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i twierdząc, że w przedmiotowej sprawie zawieszenie postępowania nie jest zasadne i orzeczenie to powinno być uchylone. W myśl art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, natomiast jej granice wynikają przede wszystkim z zakresu, jaki został jej nadany w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne wszczęte na skutek wniosku o unieważnienie znaku towarowego [...] R-117527, toczyło się w trybie postępowania spornego, regulowanego przepisami rozdziału VII ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej p.w.p., oraz k.p.a. Art. 255 ust. 4 p.w.p. narzuca zakres i sposób badania sprawy. Wprawdzie zgodnie z art. 166 p.w.p. przeszkodą dla unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego podobieństwa do wcześniejszego znaku towarowego jest nieużywanie tego ostatniego w rozumieniu art. 169 ust. l pkt l ust. 4 i 5, jednak okoliczność ta powinna być podniesiona przez stronę - uprawnionego z rejestracji znaku towarowego, wobec którego wszczęte zostało postępowanie o unieważnienie - na jej wyraźny zarzut i tylko łącznie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na wcześniejszy znak towarowy, przy czym zgodnie z art. 166 ust. 2 zdanie 2 p.w.p. zarzut ten podlega łącznemu rozpoznaniu wraz z wnioskiem o unieważnienie. Stosowne zarzuty przez uprawnionego z rejestracji nie zostały podniesione. Ponadto uprawniony z rejestracji potwierdził fakt używania wcześniejszego znaku towarowego. Granice sprawy determinujące zakres kontroli legalności decyzji administracyjnej będącej przedmiotem skargi nie obejmują zatem kwestii związanych z zarzutem nieużywania spornego znaku. Tym samym rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej przez WSA wskutek skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP w sprawie unieważnienia znaku towarowego skarżącego [...] R-117527 nie powinno zależeć od wyniku sprawy wszczętej na skutek wniosku skarżącego z dnia 6 stycznia 2005 r. o uznanie za wygasłe prawa ochronnego na znak towarowy [...] R-62240. Stosowne zarzuty nie zostały złożone w czasie, gdy decyzja w sprawie unieważnienia znaku towarowego [...] nie stała się ostateczna, zatem obie sprawy nabrały charakteru samoistnego i od siebie niezależnego w kontekście kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W związku z tym art. 125 § l pkt l p.s.a został niewłaściwie zastosowany przez WSA. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego oddalenie i utrzymanie w mocy postanowienia WSA. Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. l ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, a uczestnik nie wskazał żadnej okoliczności wskazującej na to, że WSA zaniechał przewidzianej przez ten przepis kontroli działalności administracyjnej. Nie może stanowić naruszenia tego przepisu zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 p.s.a., ponieważ zastosowania tego przepisu nie można traktować jako zaniechania kontroli administracyjnej. Bezpodstawne jest też przyjęcie, że granice sprawy rozpatrywanej w ramach postępowania przed WSA zostały ograniczone do treści art. 255 ust. 4 p.w.p., ponieważ to stanowisko oznacza nieuprawnione ograniczenie funkcji kontrolnej sprawowanej przez sądownictwo administracyjne nad działalnością organów administracji. Ponadto zarówno wygaszenie, jak i unieważnienie rejestracji znaku [...] R-62240 mają bezpośredni wpływ na unieważnienie znaku skarżącego [...] R-117527. Skarżący spełnił warunki przewidziane w art. 166 p.w.p., ponieważ zarzut nieużywania wcześniejszego znaku towarowego ([...]) został podniesiony łącznie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Ponadto zarzut ten został podniesiony w toku postępowania o unieważnienie znaku [...] R-117527, gdyż postępowanie to nie zostało prawomocnie zakończone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie jest uzasadnione. Uczestnik postępowania dokonał trafnej wykładni art. 166 p.w.p., który ma następujące brzmienie: " 1. Prawo ochronne na znak towarowy nie może być unieważnione na tej podstawie, że znak jest podobny do wcześniejszego znaku towarowego, jeżeli ten ostatni nie był używany w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, zarzut nieużywania znaku towarowego może zostać podniesiony tylko łącznie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Zarzut ten podlega łącznemu rozpoznaniu wraz z wnioskiem o unieważnienie". Jest to unormowanie szczególne dotyczące nie tylko określonych w nim podmiotów, lecz również trybu i czasowego limitu skorzystania ze sposobu ochrony interesu uprawnionego z rejestracji znaku, którego dotyczy postępowanie główne o jego unieważnienie. Jest w nim dostrzegalne podobieństwo do znanego art. 204 k.p.c. powództwa wzajemnego – może je wytoczyć tylko pozwany przeciwko powodowi i wówczas sprawa z powództwa wzajemnego toczy się pomiędzy stronami powództwa głównego z odwróconym niejako kierunkiem pozycji procesowych. Nieskorzystanie z trybu przewidzianego w art. 166 p.w.p. nie pozbawia podmiotu, którego prawo ochronne na znak towarowy zostało unieważnione, uprawnienia do posłużenia się w przyszłości art. 169 ust. 2 p.w.p. Wg niego każda osoba mająca w tym interes prawny, może wystąpić z wnioskiem do Urzędu Patentowego o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w razie zaistnienia przypadku objętego ust. 1 tego artykułu. Będzie to jednak postępowanie dotyczące wyłącznie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, a więc w innej już sprawie niż wcześniej zakończonej wydaniem decyzji o unieważnieniu takiego prawa strony skarżącej. Art. 166 p.w.p. dotyczy bowiem postępowania administracyjnego, w którym Urząd Patentowy rozpoznaje żądania obu stron. Ograniczenia wynikające z uprawnień kasacyjnych WSA pozwalają mu jedynie na dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji, z wyłączeniem możliwości rozpoznania tych żądań przez merytoryczną zmianę decyzji. W uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia WSA przytoczył treść art. 166 p.w.p. błędnie uznając, że wynik postępowania z wniosku skarżącego z dnia 6 stycznia 2005 r. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy uczestnika postępowania, zgłoszonego w ramach tego przepisu, wpłynie na rozstrzygnięcie sprawy o unieważnienie jego znaku towarowego. Zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.s.a. w oparciu o tę przesłankę nie było możliwe, bo taka sytuacja w ogóle nie zaistniała. WSA nie odniósł się natomiast do wniosku o zawieszenie postępowania sądowego, uzasadnionego wystąpieniami skarżącego z dnia 6 i 7 stycznia 2005 r. dotyczącymi stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy uczestnika postępowania i unieważnienia prawa ochronnego na jego znak "[...]", podjętymi oczywiście poza unormowaniem zawartym w art. 166 p.w.p. Naczelny Sąd Administracyjny w tej sytuacji nie mógł skorzystać z uprawnień przewidzianych dla niego w art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.s.a., ponieważ to WSA obowiązany jest ocenić i orzec, czy i jakie okoliczności przemawiają za koniecznością zawieszenia postępowania sądowego w sprawie o unieważnienie prawa skarżącego z rejestracji jego znaku towarowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.s.a. orzekł jak w sentencji.