VII SA/Wa 396/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek(spr.), , Asesor WSA Mariola Kowalska, Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka, Protokolant Edyta Kuczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2005 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów ekspertyzy I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. na podstawie art. 262 § 2, 263 § 2 oraz 123 kpa zobowiązał Dyrektora [...] S.A Zakład Energetyczny Rejon Energetyczny [...] , do wpłacenia zaliczki 2000 zł. na pokrycie kosztów postępowania tj. wykonania wymaganej ekspertyzy technicznej dotyczącej oddziaływania na otoczenie pól elektrycznego i magnetycznego, pochodzących od pracującej linii energetycznej SN 15 kV zasilającej ZBS MSW przy ul:[...] , a przebiegającej przez ul: [...] na odcinku [...] – ul:[...] , w zakresie zagrożenia zdrowia i życia ludzi przebywających w obrębie jej oddziaływania oraz pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia – w terminie 14 dni, od kiedy niniejsze postanowienie stanie się ostateczne. W uzasadnieniu postanowienia organ administracyjny powołał się na swoje postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2002r. którą nałożono na inwestora obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej oddziaływania na otoczenie linii energetycznej. Obowiązek stał się wymagalny [...] maja 2002r. i nie został wykonany do dnia wydania niniejszego postanowienia. W celu prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego należało zażądać od strony złożenia zaliczki na pokrycie kosztów opracowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...] S.A. w W. podnosząc, iż [...] czerwca 2002r. przekazane zostało do organu sprawozdanie z badań natężenia pól: elektrycznego i magnetycznego, pochodzących od wszystkich urządzeń w tym również przedmiotowej linii 15 kV. Narzucony, więc tamtym postanowieniem nakaz został wykonany. Mnożenie kolejnych opracowań jest bezzasadne. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2004r. uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł na podstawie art. 262 § 2 kpa o zobowiązaniu Dyrektora [...] S.A. Zakład Energetyczny Rejon [...] – [...] w W. do wpłacenia zaliczki 3000 zł + 22% WAT tj. 3660 zł. na pokrycie kosztów postępowania tj. wykonania wymaganej ekspertyzy technicznej dotyczącej oddziaływania na otoczenie pól: elektrycznego i magnetycznego, pochodzących od pracującej linii energetycznej SN 15 kV zasilanej [...] przy ul:[...] , a przebiegającej przez ul: [...] na odcinku [...] – ul: [...] w zakresie zagrożenia zdrowia i życia ludzi przebywających w obrębie jej oddziaływania oraz pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia – w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego postanowienia. Organ ten uznał, iż zgodnie z art. 262 § 2 kpa na postanowienie organu pierwszej instancji, przysługiwało stronom zażalenie. Skargę na to postanowienie wniosła spółka [...] . w W., zarzucając mu rażącą obrazę art. 7, 77 oraz 138 i 139 kpa. Zdaniem skarżącej spółki organy administracyjne nie podjęły żadnych działań dla faktycznego wyjaśnienia sprawy. Organ odwoławczy nie podał, dlaczego zobowiązał do wpłacenia zaliczki w kwocie 3000 zł, gdy organ pierwszej instancji wysokość jej ustalił na 2000 zł. Ponadto nie przedstawił, na czym polegała niezgodność opracowania dostarczonego przez stronę. Zaliczka w kwocie 2000 zł została wpłacona [...] maja 2003r., o czym został poinformowany organ odwoławczy. Zobowiązanie, więc zostało wykonane. Błędną była podstawa prawna decyzji oparta na art. 53 i 56 ustawy Prawo budowlane z 1974r., a więc ustawy już nieistniejącej. Organ naruszył również art. 139 kpa, bowiem wydał orzeczenie na niekorzyść strony odwoławczej. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając kwestię podstawy prawnej swojej decyzji, konieczność wykonania ekspertyzy oraz kwotę zaliczki, która wynika z przeprowadzonego przetargu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oba postanowienia zdaniem obecnego składu orzekającego dotknięte są kwalifikowanymi wadami powodującymi nieważność wydanych orzeczeń i to z kilku przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Po pierwsze podnieść należy, ze nakaz wpłacenia zaliczki skierowany został do Dyrektora [...] S.A. Zakład Energetyczny Rejon [...] w W.. Zgodnie a art. 29 kpa stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne a gdy chodzi o państwowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. W niniejszej sprawie stroną postępowania jest Spółka Akcyjna [...] . To że w spółce tej w dacie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji był utworzony Rejon Energetyczny, którym kierował Dyrektor nie zmienia faktu, iż Dyrektor ten nie był stroną postępowania administracyjnego. Podmiotem praw i obowiązków jest spółka a nie jej organy lub jej pracownik. Stąd też adresatem wszelkich nakazów i zażaleń powinna być osoba prawna. Wskazanie jako adresata Dyrektora Zakładu Energetycznego, Rejon [...] w W. jest równoznaczne ze skierowaniem postanowienia do osoby nie będącej stroną w sprawie. Tym samym zaistniała podstawa z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, do stwierdzenia nieważności obu wydanych postanowień. Ponadto postanowienie odwoławcze obarczone jest również innymi wadami. Art. 262 § 2 kpa dopuszcza w uzasadnionych wypadkach możliwość złożenia przez stronę zaliczki na pokrycie kosztów postępowania. Brak w tym przepisie możliwości wniesienia zażalenia na wydane na tej podstawie postanowienie. Na brak możliwości złożenia zażalenia na takie postanowienie zwraca uwagę B. Adamiak i J. Borkowski – kodeks postępowania administracyjnego, komentarz – wydawnictwo CH Beck Warszawa 1998r., strona 974. Wbrew argumentacji organu odwoławczego zażalenie wyszczególnione w art. 264 § 2 kpa nie może mieć zastosowania do art. 262 § 2 kpa. Art. 264 kpa odnosi się, bowiem do ustalenia wysokości końcowych kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminów i sposobu ich uiszczenia. Jest to, więc rozstrzygnięcie końcowe w sprawie kosztów postępowania. Zaliczka zaś z art. 262 § 2 kpa stanowi tylko składnik kosztów postępowania i pobierana jest w toku trwającego postępowania administracyjnego. Orzeczenie końcowe obejmujące również zaliczkę wyda organ kończąc sprawę w postanowieniu z art. 264 § 1 kpa. Ponieważ zaś postanowienie wydane na podstawie art. 262 § 2 kpa nie podlega zaskarżeniu brak było podstaw prawnych do rozpatrzenia wniesionego na nie zażalenia – art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Takie stanowisko wynikało również z postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003r. nr [...] na mocy, którego stwierdzono nieważność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2003r. wobec braku możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie art. 262 § 2 kpa. Na marginesie należy podnieść, że postanowienie organu odwoławczego wydane zostało na niekorzyść strony, która wniosła zażalenie. Ponadto zastrzeżenia budzi możliwość zastosowania w sprawie art. 262 § 2 kpa w niniejszej sprawie, który dotyczy tylko wyjątkowych przypadków. Art. 262 § 1 kpa dotyczy zaś kosztów postępowania obciążających jedną ze stron w sytuacji, gdy koszty te wynikały z jej winy lub zostały poniesione w jej interesie lub na żądanie strony. Wyjątkowy przypadek pobrania zaliczki umieszczony w ramach tego samego przepisu wskazuje, iż zaliczkę winno się pobierać głównie w przypadkach wymienionych w § 1. Biorąc zaś pod uwagę, że Spółka [...] przedstawiła badania uznane przez organ za niewystarczające trudno przyjąć, iż koszt ekspertyzy i zaliczka na jej poczet wynikają z winy strony skarżącej lub tym bardziej dowód ten przeprowadzony jest w interesie Spółki [...] . Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.