IV SA/Wa 305/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska /spr./, sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi T.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Burmistrz M. postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. postanowił obciążyć T. i K. małżonków K. kwotą 447,34 zł, T.M. kwotą 447,33 zł oraz T. i E. małżonków R. kwotą 447,33 zł, tytułem kosztów postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] października 2004 r. Jednocześnie organ pierwszej instancji ustalił 14 dniowy termin uiszczenia należnych kwot, którego bieg rozpoczynał się z datą doręczenia postanowienia. Zażalenie na to postanowienie wniósł T.M., podnosząc, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się na wniosek i w interesie T. i K. małżonków K. i w związku z tym oni powinni w całości ponieść jego koszty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. uchyliło postanowienie Burmistrza M. w części dotyczącej określenia terminu uiszczenia należnych kwot i wyznaczyło termin na 14 dni od daty doręczenia postanowienia Kolegium, zaś w pozostałej części utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że stosownie do art. 262§1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego niesłuszny jest zarzut zażalenia, że koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać wyłącznie wnioskodawcę, który wywołał to postępowanie i wyłącznie swoimi działaniami przyczynił się do jego przeprowadzenia. Organ drugiej instancji podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 1998 r. (II SA 479/98 LEX nr 41292), iż należy dokonać wyraźnego rozróżnienia interesu faktycznego w rozumieniu subiektywnym skarżącego od interesu prawnego, o którym mowa w przepisie art. 262§1 pkt 2 k.p.a.. Interes prawny został określony zasadą dotyczącą rozgraniczenia nieruchomości wyrażoną w przepisach art. 152 i 153 k.c., sprowadzającą się do tego, że postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości, podlegających rozgraniczeniu a koszty rozgraniczenia ponoszą strony po połowie. Zasada ta odnosi się również do postępowania administracyjnego a znajduje swoje odzwierciedlenie w powołanym przepisie art. 262§1 pkt 2 k.p.a. Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262§1 pkt 2 k.p.a. nie należy ograniczać jedynie do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego wyrażających się w inicjatywie wszczęcia tego postępowania, ale dotyczy ono również interesu prawnego wynikającego z przepisów ustawy (art. 152 i 153 k.c.), jakim w tym przypadku jest ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami, w tym wypadku dla trzech właścicieli tych nieruchomości. W związku z tym organ pierwszej instancji trafnie, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozstrzygnął co do samej zasady, że udział T. M., w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] października 2004 r. stanowił wystarczającą przesłankę obciążenia również jego kosztami postępowania administracyjnego poniesionymi w tej sprawie. Skargę na powyższe postanowienie wniósł T.M., domagając się jego uchylenia. Skarżący podniósł, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leżało w jego interesie, gdyż nie kwestionował on przebiegu granic a co za tym idzie nie powinien ponosić kosztów postępowania, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie. Ponadto zakwestionował zastosowanie przy ustalaniu kosztów postępowania administracyjnego zasad ustalonych w kodeksie cywilnym. W tym zakresie powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 1998 r. (II SA 1117/97 LEX nr 41275), w którym wyrażony został pogląd, iż przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zawierają upoważnienia dla organów administracji do stosowania w zakresie kosztów rozgraniczenia kodeksu cywilnego, ani też same nie określają zasad podziału tych kosztów pomiędzy uczestników postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym zgodnie z art. 262§1 pkt 2 k.p.a. koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien w całości ponieść wnioskodawca – K.K. albowiem postępowanie zostało wszczęte na jego żądanie i w jego interesie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przede wszystkim podnieść należy, że dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach dotyczących kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie było jednolite. Ukształtowały się bowiem dwa zasadniczo różne stanowiska. Według pierwszego z nich, podzielanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., koszty postępowania rozgraniczeniowego ponoszą uczestnicy tego postępowania, albowiem jest ono prowadzone w interesie wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości. Zwolennicy tego poglądu przyjmują, że obciążanie kosztami postępowania rozgraniczeniowego należy obciążać strony według zasady określonej w art. 152 k.c. Powołany przepis stanowi, że koszty rozgraniczenia właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą po połowie. Z kolei według drugiego stanowiska w postępowaniu administracyjnym przepisy prawa cywilnego mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy, gdy tak stanowią przepisy prawa. Postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w pierwszej kolejności w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.). Jeżeli w toku postępowania administracyjnego nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie zostanie wydana decyzja o rozgraniczeniu, właściwy organ przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne dotyczące rozgraniczenia nie zawierają upoważnienia dla organów administracji do stosowania w zakresie ustalania kosztów postępowania rozgraniczeniowego, odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego. W związku z tym orzeczenie o tych kosztach powinno nastąpić według reguł określonych w art. 262§1 pkt 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela drugie z wymienionych stanowisk. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, by w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, który zawiera regulację dotyczącą kosztów postępowania, stosować przepisy kodeksu cywilnego. W szczególności, gdy mające zastosowanie przepisy nie zawierają odesłania do przepisów innych ustaw. W związku z tym, w ocenie Sądu, koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść wnioskodawca, albowiem prowadzone było ono na jego żądanie i w jego interesie. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego z żądaniem przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego wystąpili T. i K. małżonkowie K.. Należy dodać, że właściciele działek sąsiadujących – skarżący T.M. oraz T. i E. małżonkowie R., nie byli zainteresowani rozgraniczeniem, gdyż nie kwestionowali przebiegu granicy. W związku z powyższym, zgodnie z art. 262§1 pkt 2 k.p.a., kosztami postępowania należało obciążyć T.i K. małżonków K.. Organy orzekające w sprawie, z naruszeniem powołanego ostatnio przepisu, obciążyły kosztami postępowania wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiadujących. Wskazane naruszenie mogło mieć, w ocenie Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie zauważyć należy, iż nawet przy założeniu, że wszyscy uczestnicy rozgraniczenia ponoszą jego koszty, to organy obu instancji błędnie przyjęły, że strony powinny ponieść je w częściach równych. Nie można bowiem pominąć, że granice rozgraniczanych nieruchomości są różnej długości i dlatego przyjęta przez organy zasada podziału kosztów, w istocie preferuje wnioskodawców, których nieruchomość sąsiaduje w połowie długości z nieruchomością skarżącego, w połowie zaś z nieruchomością małżonków R.. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.