II SA/Gd 1784/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie: NSA Anna Orłowska As.WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Robert Daduń po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., art. 71 ust. 3, art. 73 ust.1 ustawy z dnia 30 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 14 października 2002 r. nr [...] uchylającą decyzję tego organu z dnia 26 lipca 1999 r. o zarejestrowaniu na "A" S.A. w G. pojazdu marki Opel Omega (numer rejestracyjnym [...], nr silnika [...], dowód rejestracyjny serii [...] nr [...], nr [...]) i nakazującą zwrot tablic rejestracyjnych oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu a także odmawiającą zarejestrowania tego pojazdu jako samochód ciężarowy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wydał wyżej wymienioną decyzje po wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Wznowienie postępowania nastąpiło, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. dnia 11 kwietnia 2002 r. stwierdziło nieważność decyzji o zarejestrowaniu tego pojazdu jako samochodu ciężarowego na rzecz K. M., który przy rejestracji nie przedstawił wymaganego prawem świadectwa homologacji. Kolejnym właścicielem pojazdu po K. M. było "A" S.A. w G. a następnie od dnia 19 sierpnia 2002 r. E. i W. S. Odwołanie od decyzji I instancji złożyli obecni współwłaściciele pojazdu E. i W. S. podnosząc, że skutecznie nabyli pojazd, działali w dobrej wierze i nie mieli jakiegokolwiek wpływu na dokonanie rejestracji na rzecz poprzedniego właściciela. Postępowanie organów w sprawie naraża ich na szkodę i uniemożliwia korzystanie z własności, ponieważ nie mogą zarejestrować samochodu. Zawarli także szeroką polemikę ze stanowiskiem SKO w T. w kwestii konieczności przedstawienia świadectwa homologacji przy rejestracji samochodu po jego przebudowie z osobowego na ciężarowy. Organ odwoławczy w całości odrzucił tę argumentację wskazując, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia 14 października 2002 r nie została wydana ze względu na sprawę błędnej homologacji tego pojazdu, chociaż jest konsekwencją tego zdarzenia. Przedmiotem rozpatrzenia organu I instancji była tylko kwestia poprawności postępowania zakończonego decyzją z dnia 26 lipca 1999 r. i możliwość zarejestrowania pojazdu w następstwie decyzji SKO w T. Zdaniem organu jedyną przyczyną wznowienia postępowania i uchylenia decyzji w sprawie było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz poprzednika prawnego tj. K. M. W konsekwencji uniemożliwia to zarejestrowanie samochodu na "A" S.A. w G. wobec braku dowodu rejestracyjnego poprzednika, który jest warunkiem koniecznym dla zarejestrowania pojazdu. Zgodnie z prawem, wnioskujący o rejestrację wcześniej zarejestrowanego pojazdu musi obok legitymowania się tytułem własności także przedstawić ostatni dowód rejestracji pojazdu. Jeżeli chodzi o nabycie samochodu w dobrej wierze to organ wskazał, że ustalanie prawa własności nie należy do niego, ale znajduje się w kompetencjach sądu powszechnego. Organ odwoławczy powołał się na art. 71 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że dowód rejestracyjny jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu. Wydanie takiego dokumentu jest możliwe dopiero po zarejestrowaniu pojazdu i stwierdzeniu, że pojazd spełnia wymagania techniczne określone w prawie o ruch drogowym. Uchylenie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu w sprawie powoduje, że nie może być dokonana następna rejestracja i wydany nowy dowód rejestracyjny, a zatem stanowisko organu I instancji jest prawidłowe. Akt rejestracji pojazdu jest decyzja administracyjną. Wobec wyeliminowania z obrotu decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz K. M. uprawniony organ rejestracyjny po wznowieniu postępowania orzekł o uchyleniu decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz następcy prawnego, tj. "A" S.A. w G. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. i W. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucili decyzji naruszenie prawa materialnego przez przyjęcia błędnej wykładni i niewłaściwe zastosowanie przepisów. Podtrzymując wszystkie argumenty zawarte w odwołaniu nie zgadzali się ze stanowiskiem, że przepisy prawa o ruchu drogowym w dniu wydania decyzji rejestracji przedmiotowego pojazdu wymagały przedstawienia świadectwa homologacji w przypadku zmiany rodzaju pojazdu. Ponadto zdaniem skarżących decyzja SKO w Toruniu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ byli pozbawieni możliwości zaskarżenia tej decyzji. Skarżący ponownie wykazywali, że decyzja SKO w T. była nieprawidłowa, gdyż była sprzeczna ze stanowiskiem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej wyrażonym w piśmie z dnia 29 sierpnia 2001 r. skierowanym do Rzecznika Praw Obywatelskich, będącym urzędową wykładnią przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Według MTiGM do zmiany rodzaju (przeznaczania) używanego samochodu wystarczy, że podmiot wnioskujący o rejestrację przedstawi zaświadczenie ze stacji kontroli pojazdów o dopuszczeniu do ruchu. Świadectwo homologacji jest wymagane jedynie dla pojazdów nowych. Zdaniem skarżących, samochód nabyty przez "A" S.A. w G. w 1999 r. a następnie przez wnioskodawcę w 2002 r. był samochodem ciężarowym o dopuszczalnej ładowności przekraczającej 500 kg. Uchylenie decyzji z dnia 26 lipca 1999 r. jest naruszeniem prawa materialnego i dokonane po 3 latach, jest niezgodne z konstytucyjną zasadą państwa prawnego podważając zaufanie do obowiązującego prawa. Skarżący powołali się również na urzędową interpretację przepisów podatkowych, które określają kryteria zaliczenia pojazdu do kategorii samochodów osobowych lub ciężarowych i wyznaczają krąg podmiotów uprawnionych do odliczenia podatku VAT. Ich zdaniem spełniają wszystkie wskazane przesłanki. Poza tym nadmienili, że przed Sądem Rejonowym w E. toczy się postępowanie karne przeciwko K. M. w sprawie dokonanych przeróbek w przedmiotowym pojeździe W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Po zapoznaniu się z aktami sprawy Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą, która uzasadnia uznanie jej za nieważną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja taka nie może być konwalidowana, a wymogi pewności obrotu prawnego nakazują stwierdzenie jej wadliwości z mocą wsteczną od chwili wydania (ex tunc). W sprawie skarżący wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu 20 listopada 2002 r. Jak wynika z tej decyzji oraz załączonych dowodów doręczeń nie brali oni udziału w postępowaniu administracyjnym. Decyzja organu I instancji z dnia 14 października 2002 r. skierowana została do "A" S.A. w G.,, gdyż dotyczy rejestracji pojazdu z wniosku niniejszej Spółki. Skarżący zaś jako kolejni posiadacze pojazdu nie brali udziału w tym postępowaniu. Nie jest kwestionowane, że jako obecni współwłaściciele pojazdu E. i W. S. mają legitymację strony postępowania administracyjnego w danej sprawie. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego odwołanie może złożyć także strona, która nie brała udziału w postępowaniu I-szo instancyjnym (np. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r. II SA/Gd 2258/98, baza Lex nr 46472). Tak długo jak decyzja organu I instancji nie nabrała przymiotu ostateczności, tak długo stronie nie uczestniczącej w postępowaniu służy prawo do wniesienia odwołania. Natomiast po orzeczeniu prawomocnym strona może szukać ochrony swych praw po przez założenie wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie. Jest to termin zawity, co oznacza iż odwołanie złożone po tym terminie nie może zostać rozpatrzone. W sytuacji, gdy strona nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji i nie została jej doręczona decyzja, termin do wniesienia odwołania musi być liczony od daty doręczenia stronie, która uczestniczyła w postępowania i jako ostatnia otrzymała przedmiotową decyzję. Upływ tego terminu oznacza, że decyzja staje się ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.). Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w tej kwestii przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 1998 r., I SA 519/98 (baza Lex nr 45122), który stwierdził, że " W przypadku podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu /../, a nie zostało wniesione odwołanie przez inne osoby uczestniczące w postępowaniu, to wówczas podmiot ten nie ma prawa wniesienia odwołania, lecz przysługuje mu prawo żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.". W niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta z dnia 14 października 2002 r. została doręczona "A" S.A. w G. w dniu 15 października 2002 r., które nie wniosło odwołania. Niniejsza decyzja stała się ostateczna z dniem 29 października 2002 r. Odwołanie zostało złożone przez skarżących w dniu 19 listopada 2002 r., a więc kiedy decyzja organu I instancji była już ostateczna. Generalnie rozpatrzenie odwołania złożonego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a więc decyzji która korzysta z ochrony trwałości (zobacz wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r., baza Lex 55303). Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ II instancji nie miał prawa wydania decyzji merytorycznej w sprawie, gdyż jak wyżej wskazano nie mógł rozpatrywać odwołania od decyzji ostatecznej. Zastosowanie w takim przypadku winien mieć art. 134 k.p.a. Ustalone w sprawie rażące naruszenie prawa jest przesłanką stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Sąd nie może w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani ocenić w tym kontekście zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.