II SA/Op 87/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego A. F. kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Przedmiotem skargi A. F. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], podjęta w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji Starosty [...] z dnia [...], nr [...], w sprawie skierowania go na kontrolne badania lekarskie kierowców. Organ I instancji działając na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 515) w zw. z art. 104 § 1 KPA kodeksu postępowania administracyjnego skierował A. F. na kontrolne badania lekarskie kierowców w zakresie kategorii A, A1, B, B1, T, B+E, podnosząc w uzasadnieniu, że w dniu 28 listopada 2003 r. uzyskano zawiadomienie od mieszkańca [...] T. F. o zastrzeżeniach w stosunku do jego stanu zdrowia. W zawiadomieniu wskazano na istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami z powodu choroby oczu i inwalidztwa. Ponadto Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności potwierdził, że w stosunku do strony wydano orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu szeroko opisano rodzinne i sąsiedzkie tło konfliktu, jaki ma miejsce pomiędzy skarżącym a T. F. oraz wskazano, że tylko i wyłącznie ten konflikt stanowił przyczynę złożonego zawiadomienia. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 KPA i podniósł w uzasadnieniu, że prowadzone w sprawie postępowanie potwierdziło posiadanie przez stronę orzeczenia o niepełnosprawności, co stanowi odrębną przesłankę skierowania na badania lekarskie. Bez znaczenia jest przy tym to, z czyjej inicjatywy podjęto czynności wyjaśniające. W skardze powtórzono argumentację odwołania, podkreślając, iż nie zaistniały żadne przesłanki w postaci naruszenia jakichkolwiek przepisów ruchu drogowego ze strony skarżącego, ani przesłanki zdrowotne, które uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich. Organ wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Przepis art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 515 ze zm.) wskazuje na różne przypadki, w których badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlegają osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy lub ubiegające się o przywrócenie prawa jazdy, osoby kierujące pojazdem skierowane przez organ kontroli ruchu drogowego, a także – co jest istotne w rozpatrywanej sprawie: • kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia; (pkt 4) • osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności; (pkt 5). Są to dwie różne przesłanki, które winny być stosowane odpowiednio do swej dyspozycji, po starannym zebraniu i rozważeniu materiału dowodowego, z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, 77 i 107 § 3 KPA. Zaniedbanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, a także ogólnikowe i nie znajdujące oparcia w materiale sprawy uzasadnienie decyzji w sytuacji, gdy organ wkracza w posiadane przez stronę uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, udzielone na czas nieokreślony (bezterminowo), jest uchybieniem zasadom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością podjętego rozstrzygnięcia i stwarzającym konieczność wyeliminowania takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należało zauważyć, że organy obu instancji posłużyły się przemiennie obiema wskazanymi wyżej przesłankami. Starosta [...] oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, a jego argumentacja opiera się niemal w całości na treści zawiadomienia pochodzącego od osoby fizycznej, która kwestionuje zdolność skarżącego do kierowania pojazdami mechanicznymi ze względu na stan zdrowia. Przepis art. 122 ustawy nie przewiduje możliwości kierowania osoby posiadającej prawo jazdy na badania kontrolne na wniosek takiej osoby i tego rodzaju zawiadomienie w żadnym wypadku nie może stanowić podstawy do podejmowania działań władczych. Narusza to istotę przywołanego przepisu i stanowi jaskrawy przejaw naruszenia zasady legalizmu, czyli opierania przez organ administracji działań w oparciu o przepis prawa (art. 6 KPA). Samo ustalenie, że strona posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, nie jest z punktu widzenia tego przepisu wystarczające, gdyż pełne wyjaśnienie sprawy wymagałoby zbadania samego orzeczenia i stwierdzenia, czy wynikają z niego przesłanki wskazujące na istotne ograniczenia w zakresie możliwości kierowania pojazdami mechanicznymi. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328) przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności bierze się pod uwagę m. in. stan zdrowia i związane z nim ograniczenia występujące w samodzielnej egzystencji i uczestnictwie w życiu społecznym, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera m. in. wskazanie przyczyny niepełnosprawności i uzasadnienie zajętego stanowiska (§ 13). Zaniechanie zbadania tego dokumentu i ustalenia, czy niepełnosprawność skarżącego ma jakikolwiek wpływ na jego zdolność do kierowania pojazdami narusza wskazany na wstępie wymóg przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek dodatkowego postępowania dowodowego, powielił w istocie ten sam błąd. Dodatkowa argumentacja, zmierzająca do wykazania, że w sprawie zachodzi druga ze wskazanych przesłanek (art. 122 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym) jest w ocenie Sądu chybiona, gdyż przepis ten jednoznacznie uzależnia możliwość jego stosowania od uprzedniego zawiadomienia, pochodzącego od wymienionego w nim organu. Organ ten samodzielnie decyduje, czy stwierdzone upośledzenia stanu zdrowia osoby, co do której orzeczono niepełnosprawność, wymagają takiego zawiadomienia. Samo uzyskanie potwierdzenia faktu wydania orzeczenia o niepełnosprawności nie może być uznane za tożsame z formalnym zawiadomieniem, wymaganym w omawianym przepisie. W takich okolicznościach należało uznać, iż do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej doszło z takim naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.