II SA/Wa 365/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Małgorzata Borowiec, - Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA - Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant: - Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2004 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] października 2004 r. wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku M.P. o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji podał, że wnioskodawca przekazał gospodarstwo rolne w 1997 r., w wieku 47 lat dzieciom, u których miał możliwość kontynuowania ubezpieczenia społecznego jako domownik. Ponadto wskazał, iż małżonka wnioskodawcy otrzymuje rentę inwalidzką rolniczą, wobec czego rodzina nie pozostaje bez stałych źródeł dochodu. Z chwilą osiągnięcia wieku 60 lat wnioskodawca będzie mógł ubiegać się emeryturę rolniczą wcześniejszą. W wyniku wniosku M.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę stanowiska w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.P. podnosząc, że decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest dla niego niesprawiedliwa wniósł o przyznanie renty w drodze wyjątku. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podał, że skarżący przed złożeniem wniosku o rentę w drodze wyjątku składał odrębne wnioski. W trakcie ich rozpatrywania ustalono, że długotrwała niezdolność powstała przed [...] czerwca 1999 r. oraz, że w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku podlegał ubezpieczeniu przez okres 3 lat i 6 miesięcy. Natomiast w sprawie z wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej rolniczej, której odmówiono decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. skarżący odwołał się do Sądu [...] – Sądu [...] w W. i Sąd ten wyrokiem z dnia [...] listopada 2002 r. oddalił odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonej decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 55 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998, Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) stanowi, że Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rodzinna z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze na wiek lub stan zdrowia. Z przepisu art. 55 powołanej ustawy wynikają zatem następujące przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego Prezesa KRUS: 1) niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2) zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. W sprawie jest bezsporne, że orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] czerwca 2002 r. skarżący został uznany za długotrwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. W orzeczeniu tym wskazano, że długotrwała niezdolność do pracy powstała po [...] czerwca 1999 r., a nie jak podaje organ w odpowiedzi na skargę - przed [...] czerwca 1999 r. Istota sporu sprowadza się zatem do kwestii, czy skarżący nie wypracował prawa do "normalnego" ustawowego świadczenia ubezpieczeniowego na skutek szczególnych okoliczności. Ta przesłanka nie została jednak w zaskarżonej decyzji należycie rozważona. Organ stwierdził w uzasadnieniu, że skarżący po przekazaniu gospodarstwa rolnego dzieciom mógł kontynuować ubezpieczenie społeczne jako domownik nie rozważając w ogóle, czy otrzymywana przez jego żonę renta inwalidzka w wysokości 569,45 zł, takie możliwości rzeczywiście stwarzała. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że dochód żony po części tylko pokrywa jej własne potrzeby i wydatki na leki. Do przedstawionych zarzutów organ w ogóle się nie ustosunkował i w decyzji podjętej po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził jedynie, że przedstawione argumenty nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie dają podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] października 2004 r. Tego rodzaju argumentacja nie pozwala na przeprowadzenie kontroli prawidłowości podjętego w sprawie orzeczenia. Decyzja administracyjna powinna wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania przyjętej kwalifikacji prawnej i wskazywać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają normom prawnym zastosowanym w sprawie zgodnie z art. 107 § 1 kpa. Decyzja wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 kpa. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że organ ma obowiązek rozpoznawać wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Decyzja wydana w tym trybie powinna odzwierciedlać proces subsumpcji prawa w postępowaniu odwoławczym. Ocenie Sądu nie podlega sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem, którego ani zaskarżona decyzja, ani deczyja ją poprzedzająca w istocie nie zawierają. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien przeanalizować zebrany materiał w zgodnie ze wskazanymi wyżej wymogami procedury administracyjnej. Wobec oczywistego faktu niezdolności do wykonywania przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym (orzeczenie lekarza rzeczoznawcy) oraz brakiem własnych środków utrzymania (niekwestionowanym przez organ), Prezes KRUS zobowiązany jest rozważyć, czy niemożność uzyskania świadczenia w trybie zwykłym jest spowodowana szczególnymi okolicznościami. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.