I SA/Gl 988/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, , Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. M.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Sygn. I SA/Gl 988/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] r., nr [...], którą określono K. M.-P. podatek od nieruchomości za 2003 r. na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium stwierdziło w szczególności, że "podatek ten został ustalony od gruntów (wieczyste użytkowanie) o powierzchni [...] m2, od części budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m2, od powierzchni [...] m2 – udziału w częściach wspólnych budynku i od 50 % powierzchni z [...] m2 – udziału w częściach wspólnych budynku o wys. 1,40-2,20 m.". Następnie przywołało treść art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. poz. 9, poz. 84 ze zm.), zgodnie z którą w razie wyodrębnienia własności lokalu obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. W kolejnym fragmencie uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze nawiązało do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. I tak zwróciło uwagę na treść aktu notarialnego z dnia [...] r., nr repertorium A [...], zgodnie z którą K. M. nabyła od Gminy P. lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2 wraz z udziałem wynoszącym [...]/1000 w częściach wspólnych budynku i innych urządzeniach oraz w prawie użytkowania wieczystego działki. Podniosło również, że w dniu [...] r. została zawarta ugoda w formie aktu notarialnego nr [...], określająca wysokość wspomnianego udziału K. M.-P. na [...]/10000 oraz że oświadczenie woli tej ostatniej zastąpione zostało wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. [...]. Kolegium odniosło się także do pisma Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. z dnia [...] 2004 r., z którego wynikało, iż "powierzchnia ogólna części wspólnych budynku mieszkalnego (...) wynosi [...] m2, a przynależna lokalowi podatniczki – [...]m2 ([...]/10000)". W końcowej części uzasadnienia Kolegium zwróciło uwagę, że poruszona przez podatniczkę w odwołaniu kwestia wymiaru podatku za poprzednie lata nie stanowiła przedmiotu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. pełnomocnik K. M.-P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podniósł m. in., że w ugodzie z dnia [...] r. – której skutki odnoszą się do K.M.-P. za sprawą wspomnianego orzeczenia zobowiązującego ją do złożenia oświadczenia woli, a wydanego, jak podkreślił pełnomocnik, z przyczyn leżących po stronie Gminy P., za które skarżąca odpowiedzialności nie ponosi – udziały we współwłasności budynku oraz prawa użytkowania wieczystego określone zostały w oparciu o inwentaryzację powierzchniową budynku, sporządzoną przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] 1997 r. Przywołując dane zawarte w tej inwentaryzacji oraz dokonując stosownych wyliczeń, stwierdził, iż "przy powierzchni użytkowej budynku wynoszącej [...] m2 i (...) udziale (skarżącej) w częściach wspólnych budynku wynoszącym [...]/10000 części, wielkość powierzchni, która może [ją] obciążać, wynosi [...] m2", a jej "obciążenie w wieczystym użytkowaniu działki o powierzchni [...] m2 przy [jej] udziale wynoszącym [...]/10000 może wynosić (...)[...] m2". Zdaniem pełnomocnika skarżącej, podstawę opodatkowania można obliczyć tylko w przedstawiony przez niego sposób. W związku z tym pełnomocnik krytycznie odniósł się do faktu, iż Kolegium powołało się w analizowanym zakresie na pismo Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. z dnia [...] 2004 r. W jego ocenie bowiem, pismo to "nie posiada faktycznego umocowania prawnego i stanowi jedynie manipulację, gdyż nie istnieją dokumenty potwierdzające taki stan prawny", a "MZBM P. stanowi gminną spółkę i podejmuje działania niezgodne z prawem, mające na celu tuszowanie błędów i nieprawidłowości popełnionych przez urzędników Gminy P." i "wykorzystuje nieświadomość prawną wielu starszych osób będących współwłaścicielami nieruchomości". W końcowej części uzasadnienia pełnomocnik zwrócił uwagę na przykłady, w których Samorządowe Kolegium Odwoławczego w stanach faktycznych identycznych jak w rozpatrywanej sprawie podejmowało rozstrzygnięcia inne niż w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Polemizując z zarzutami skargi, Kolegium generalnie podtrzymało dotychczasową argumentację organów podatkowych, podkreślając dodatkowo, że w przywołanej przez stronę skarżącą inwentaryzacji budynku, zmienionej w wyniku ponownej inwentaryzacji z dnia [...] r., "ustalono jedynie udziały poszczególnych lokali mieszalnych i lokali użytkowych w ogólnej powierzchni lokali mieszkalnych i użytkowych, nie podaje jednak powierzchni części wspólnych budynku, takich jak poddasze i piwnice". Podniosło także, iż wskazane w skardze decyzje odmiennej treści zostały wydane w innym stanie faktycznym. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] 2005 r. nie zgodził się z zawartym tam poglądem dotyczącym inwentaryzacji powierzchniowej budynku. Powtórzył, że z inwentaryzacji tej "wynikają procentowe udziały lokali w stosunku do całości obiektu, które są liczone do całkowitej powierzchni obiektu określonej na [...] m2" i że ustala ona stan prawny wspólnoty mieszkaniowej. Stwierdził, iż we wcześniejszych latach, w których nie zaszły żadne zmiany w stosunkach własnościowych w omawianym zakresie, "obciążenia podatkowe (skarżącej) były zgodne z ustalonym stanem prawnym". Uzasadniając powyższe tezy, pełnomocnik przedstawił kopie inwentaryzacji i decyzji podatkowych za lata 1996-2002, a nadto uchwały wspólnoty mieszkaniowej z dnia [...] r., wyrażającej zgodę na powierzenie MZBM zarządu nieruchomością oraz rozliczeń z tego zarządu. Jego zdaniem, dokumenty te potwierdzają jego stanowisko odnośnie udziału skarżącej we wspólności. Następnie pełnomocnik skonstatował, że zgodnie z art. 2 ust. 4 oraz art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali piwnice i strychy "nie spełniają ustawowej definicji części wspólnych" i powinny być uwzględnione przy obliczaniu udziałów właścicieli lokali wyodrębnionych w nieruchomości wspólnej. Zwrócił również uwagę na "zawyżenie powierzchni piwnic" na skutek nieuwzględnienia zmniejszenia powierzchni piwnic spowodowanego wybudowaniem ścianek działowych oraz nieprawidłowości w obmiarze powierzchni poddaszy. Te ostatnie polegały, zdaniem pełnomocnika, na różnicach pomiędzy średnią powierzchnią piętra ([...] m2) oraz powierzchnią strychów ([...] m2). Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że w dniu 23 maja 2005 r. zapadł wyrok dotyczący podatku od nieruchomości za 2004 r., w którym problem prawny był identyczny z tym, jaki pozostaje do rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Treść przywołanej regulacji nie pozwala niejako sama przez się na precyzyjne i jednoznaczne wskazanie, co stanowi przedmiot opodatkowania, o którym w niej mowa. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, co kryje się pod użytym w jej ramach pojęciem "gruntu", o tyle ustalenie zakresu znaczeniowego terminu "część budynku stanowiącego współwłasność" wymaga już, jak słusznie czyni to zresztą strona skarżąca, sięgnięcia do przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). I tak stosownie do art. 3 ust. 3 tej ustawy, nieruchomość wspólną stanowią, oprócz gruntu, części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W konsekwencji, aby stwierdzić, która część budynku stanowi współwłasność, należy wpierw określić te części budynku i urządzenia, które służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W pierwszym rzędzie zatem przedmiotu współwłasności, czyli równocześnie przedmiotu opodatkowania, o którym mowa w art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie stanowi samodzielny lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Lokalem takim jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspakajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Analogicznie do wyłącznego użytku właściciela lokalu służą pomieszczenia przynależne, czyli, według art. 2 ust. 4 ustawy o własności lokali, przynależące do lokalu jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż. Pomieszczenia przynależne dzielą więc los prawny własności lokalowej. W konsekwencji powierzchnia piwnic i strychów stanowiących własność poszczególnych właścicieli lokali nie może zostać zaliczona do powierzchni tej części budynku, która stanowi nieruchomość wspólną i od której należy obliczać podatek od nieruchomości w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Tym samym w omawianym zakresie można uwzględnić powierzchnię jedynie tej części piwnic i strychów, która nie ma statusu pomieszczenia przynależnego, lecz wchodzi w skład nieruchomości wspólnej. W przeciwnym razie podstawa opodatkowania musiałaby być uznana za wadliwie ustaloną, co z kolei powodowałoby, iż wysokość podatku również byłaby określona niewłaściwie, z naruszeniem art. 2 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że organy podatkowe nie poczyniły ustaleń, które rozwiałyby wątpliwości w powyższej materii. Ich treść nie pozwala bowiem udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o charakter prawny piwnic i strychu, których powierzchnie w ramach zaskarżonego rozstrzygnięcia zaliczono do podstawy opodatkowania. Niezależnie od dotychczasowych spostrzeżeń podzielić należy również zarzuty związane ze sposobem wyliczenia powierzchni piwnic oraz strychu, wskazujące na nieuwzględnienie zmniejszenia powierzchni piwnic spowodowane wybudowaniem ścianek działowych oraz nieprawidłowości w obmiarze powierzchni poddaszy. W świetle powyższych rozważań za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że organy podatkowe nie spełniły obowiązków wynikających z art. 122 i z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60). Według pierwszego z tych przepisów, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, a w świetle drugiego z nich, zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Uchybienia proceduralne, jakimi dotknięte było poddane kontroli sądowej postępowanie podatkowe, niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Nie zostały bowiem w stopniu dostatecznym wyjaśnione te wszystkie elementy stanu faktycznego, które kształtowały podstawę opodatkowania, a w efekcie i wysokość podatku od nieruchomości należnego od skarżącej. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.