II SA/Op 255/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie asesor WSA Grażyna Jeżewska Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] , Burmistrz [...] orzekł o odmowie wymeldowania E. G. z pobytu stałego w N. przy ul. [...]. Jako podstawę prawną organ wskazał przepis art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz.960 ze zm.). Postępowanie wszczęte zostało na wniosek M. G., będącej właścicielką lokalu, w którym zameldowana została E. G. Burmistrz ustalił, że E. G. rozwiązała swoje małżeństwo z synem wnioskodawczyni, przebywającym w H., ale nie opuściła na trwałe spornego mieszkania. Jej pobyt w S. ma charakter czasowy i związany jest z wykonywaną przezeń pracą. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716) wskazano, iż do wymeldowania z miejsca pobytu stałego niezbędny jest wyłącznie warunek jego opuszczenia. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wyraził pogląd, że przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego należy rozumieć nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale zamiar jego opuszczenia i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym. Okolicznością towarzyszącą dobrowolnemu opuszczeniu lokalu jest zabranie przez opuszczającego lokal wszystkich swoich rzeczy oraz zerwanie kontaktów z osobami, które w lokalu pozostały. Skoro zatem, jak stwierdzono, wyjazd E. G. związany był z pracą, a wyjeżdżając pozostawiła ona w lokalu większość swoich rzeczy osobistych, jak również w dalszym ciągu utrzymuje kontakty z osobami przebywającymi w miejscu jej pobytu stałego oraz przyjeżdża do miejsca w którym jest zameldowana, zdaniem organu uznać należało, iż brak jest przesłanek do wymeldowania jej z miejsca pobytu stałego. W odwołaniu M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła organowi stronniczość w ocenie okoliczności sprawy. Podniosła, że E. G. na stałe opuściła miejsce zameldowania w N. Wskazała, iż nieprawdą jest jakoby E. G. zabrała z miejsca pobytu stałego tylko najpotrzebniejsze rzeczy. Zdaniem odwołującej się, E. G. nie pojawia się w miejscu stałego zameldowania. E. G. skoncentrowała swoje sprawy życiowe w zupełnie innym miejscu, a w mieszkaniu gdzie jest zameldowana, nie przebywa już ponad 6 miesięcy. Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołał się na przepis art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz.960 ze zm.). W uzasadnieniu organ odwoławczy ocenił, iż E. G. nie opuściła dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W szczególności nie przesądza o tym fakt jej zameldowana na pobyt czasowy w innej miejscowości. Pobyt E. G. w S. ma charakter czasowy i jest związany z podjęciem tam pracy. Na potwierdzenie tego faktu przywołano ustawową definicję pojęcia "pobytu czasowego", zgodnie z którą pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu, pod innym adresem (art. 7 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Wskazano również, iż zgodnie z art. 8 tej ustawy, okolicznością uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące jest w szczególności pobyt związany z wykonywaniem pracy poza miejscem pobytu stałego. Skoro więc, w świetle zebranego materiału dowodowego można stwierdzić, iż przebywanie E. G. poza miejscem zameldowania na pobyt stały związane jest z pracą oraz że przyjeżdża ona do miejsca w którym jest zameldowana, to orzeczenie organu I instancji jest zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazała, iż E. G. trwale opuściła miejsce pobytu stałego, a jej pobyty w spornym lokalu związane są z kontaktem z dzieckiem, które wychowywane jest przez skarżącą i jej męża. Sprawy życiowe i zawodowe uczestniczki skoncentrowane są zaś w S. W piśmie procesowym złożonym do Sądu dnia 6 września 2004 r. skarżąca podniosła, iż w pozwie złożonym w postępowaniu o przyznanie alimentów, toczącym się przed Sądem Rejonowym w J., E. G. określiła siebie jako osobę bezrobotną nieosiągającą żadnych dochodów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skargę należało oddalić Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Jak stanowi art. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz.960 ze zm.), pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Pobytem czasowym natomiast, zgodnie z art. 7, jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Nakładając na obywateli obowiązek meldunkowy ustawodawca wskazuje jednocześnie okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt stały lub na pobyt czasowy. Zgodnie z art. 10 osoba przebywająca w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy. Jak stanowi jednak art. 8, osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 2 miesiące obowiązana jest zameldować się na pobyt stały. Od zasady dokonania zmiany zameldowania z pobytu czasowego na pobyt stały, przewidziane zostały jednak pewne wyjątki. W pewnych okolicznościach przewidziano bowiem możliwość dokonania zameldowania na pobyt czasowy trwający dłużej niż 2 miesiące. Jako jedną z takich okoliczności w ustawie wskazano wykonywanie pracy poza miejscem stałego pobytu. Powyższe uwagi pozwalają na rozważenie kwestii spornej w niniejszej sprawie, związanej z zaistnieniem materialnych przesłanek wymeldowania, zawartych w art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od razu zauważyć przyjdzie, że brzmienie przepisu art. 15 ust.2 zmieniło się po wydaniu decyzji I instancji, w związku z wejściem w życie, z dniem 1 maja 2004 r., ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz.887). Wyraźne unormowanie art. 2 noweli wskazuje na obowiązywanie nowej treści przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym przepisu art. 15 ust.2, także w odniesieniu do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Tak więc decyzja organu odwoławczego, wydana po wejściu w życie postanowień noweli, powinna być oparta o podstawę materialną zawartą w znowelizowanym przepisie art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych, mimo, iż organ ten rozpatrywał odwołanie od decyzji I instancji opartej o stan prawny obowiązujący do dnia 30 kwietnia 2004 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że właśnie ta, znowelizowana treść przepisu art. 15 ust.2, stanowiła podstawę prawną decyzji II instancji. Na uboczu odnotować można, że co do najistotniejszej kwestii z tym związanej, tj. co do braku wymogu utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, dotychczasowy stan prawny nie różnił się od obecnego, już od daty ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego przepisu art. 9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20 / 01 (Dz. U. z dnia 19 czerwca 2002 r. Nr 78, poz. 716) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust.2 tej ustawy (obecnie : Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) jest niezgodny z art. 52 ust.1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konsekwencją orzeczenia TK o niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było także nieobowiązywanie części przepisu art.15 ust.2 tej ustawy, odnoszącej się do uprawnień do przebywania w lokalu. Zaskarżona decyzja nie narusza przywołanej normy prawa materialnego, tj. art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Prawidłowo przyjęto, że "opuszczenie miejsca pobytu stałego", stanowiące hipotezę omawianego przepisu, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169 / 00, niepublikowany, zamieszony w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA / Wr 789 / 88, ONSA 1989 / 2 / 72). Decyzji odmawiającej wymeldowania E. G. nie można także zarzucić naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1 Kpa oraz art. 80 Kpa. Wyczerpująco zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy odnoszący się do znajdujących w sprawie zastosowanie norm prawa materialnego. Ocena tak zebranego materiału dowodowego nie naruszyła zaś zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Konkretyzując taki efekt weryfikacji sądowej odnotować trzeba, iż ustalono pozostawienie w spornym mieszkaniu wyposażenia tego mieszkania, z wyjątkiem telewizora i magnetowidu, co zresztą zostało uzgodnione z byłym mężem E. G. Niewątpliwy jest także fakt zarejestrowania działalności gospodarczej E. G. pod adresem stałego miejsca pobytu. W świetle zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i przesłuchania stron, w tym także samej wnioskodawczyni, wiarygodne są twierdzenia E. G. o trudnościach ze zdobyciem środków utrzymania z prowadzenia szkoły jazdy konnej i hipoterapii na terenie [...]. To zaś, że E. G. uzyskała akceptację organu administracyjnego na zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące w S., czyni wiarygodnymi jej twierdzenia o faktycznym prowadzeniu działalności na tamtym terenie. Brzmienie art. 8 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jednoznacznie wskazuje, że akceptacja ta, w przypadku E. G. mogła wynikać jedynie z przyjęcia przez tamtejszy organ meldunkowy zaistnienia przesłanki określonej w art. 8 ust.1 pkt 1, tj. wykonywania pracy poza miejscem pobytu stałego. W rezultacie powtórzyć przyjdzie, iż trafna była ocena wyrażona w decyzjach obu instancji o czasowym charakterze pobytu E. G. w S. Wyraźnie przy tym podkreślić trzeba, iż dotyczy to okresu trwania postępowania o jej wymeldowanie z pobytu stałego w N. i wydania decyzji obu instancji. Ustalenie to nie odnosi się do późniejszego pobytu E. G. w S.. W tym zakresie zauważyć można tylko, że zameldowanie E. G. na pobyt czasowy w S. miało trwać do 27 sierpnia 2004 r. Odnoszenie się do charakteru pobytu byłej synowej wnioskodawczyni w S. jest o tyle istotne, że zdaniem skarżącej tam właśnie E. G. przebywa na stale. O ile więc nie ustalono innego, poza S. , miejsca pobytu E. G., to czasowe przebywanie w S. nie świadczy o opuszczeniu miejsca stałego pobytu w N. W rozważaniach niniejszych celowe wydaje się omówienie także wzajemnego stosunku dwóch meldunków dokonanych przez różne miejscowo organy meldunkowe, właściwe dla zameldowania na pobyt stały i na pobyt czasowy. Stosunek ten polega na tym, że w postępowaniu o wymeldowanie osoby z pobytu stałego, w oparciu o art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy prowadzący ewidencję ludności, jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność materialno – techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (art. 47 ust.1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10 – 12 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy, nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, dla potrzeb postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego. W konsekwencji zatem, zameldowanie E. G. na pobyt czasowy w S. nie wykluczyło co prawda ustalenia o opuszczeniu przez nią miejsca pobytu stałego w N., ale świadczyło, że pobyt tej osoby w S. nie ma charakteru stałego. Pamiętając jednak o tym, że w niniejszej sprawie kontrowersyjny był tylko charakter pobytu E. G. w S., a pobyt w innych, niż S. i N., miejscowościach nie był w ogóle brany pod uwagę, powtórzyć przyjdzie, iż prawidłowo wyciągnięto, z ustaleń faktycznych i trwającego stanu zameldowania czasowego E. G., wniosek o braku podstaw do stwierdzenia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego w N. Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.