I SA/Wa 643/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Zarządu Gminy C. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji oddala skargę Decyzją z dnia [...].02.2004 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołań Zarządu Gminy C. oraz Likwidatora Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] .10.2004 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę C. z mocy prawa nieodpłatnie własności urządzeń wymienionych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] w poz.[...], [...],[...] i [...] nie stanowiących części składowych nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w obrębie C. uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...].10.2001 r. w całości i omówiła stwierdzenia nabycia przez Gminę C. z mocy prawa, nieodpłatnie własności urządzeń wymienionych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] w pozycjach od [...] do [...] nie stanowiących części składowych nieruchomości opisanej wyżej. W obszernym uzasadnieniu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przedstawiła stan faktyczny i prawny sprawy, podnosząc, że wszystkie wyszczególnione w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] obiekty powstały i nadal istnieją jako kompleks służący produkcji i dostarczaniu wody. Są one technicznie powiązane sieciami, przyłączeniami i instalacjami szeregu mediów wody (rurowej, czystej,popłucznej), ścieków (deszczowych, bytowych i technologicznych), prądu i ciepła. Zacytował także uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.11.2003 r. sygn. akt I SA 714/02 uchylającego jej decyzję z dnia [...].01.2002 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji, z którego wynika, że ponownie rozpatrując sprawę KKU powinna szerzej wykorzystać zebrany w sprawie materiał dowodowy, ewentualnie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i wydać decyzję merytoryczną, a nie kasacyjną (przekroczenie uprawnień wynikających z art. 138 KPA). Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wykonując zalecenia sądu stwierdziła, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy (opinia inż. M.O. i radcy prawnego K. M.) wynika, że znajdujące się na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie C. składniki Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. nie podlegają komunalizacji ze względu na treść art. 49 kc. Uznała też, że przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym dalszych dowodów jest zbędne. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie podzieliła stanowiska Wojewody [...] zawartego w decyzji z dnia [...].10.2001 r., który przyjął że tylko urządzenia wymienione w karcie inwentaryzacyjnej pod nr[...], [...],[...] i [...] nie stanowią części składowych nieruchomości gruntowej dz. nr [...] pozostałe zaś urządzenia nie służą do odprowadzania wody i mogą być odłączone od przedsiębiorstwa nie powodując uszkodzeń i zakłóceń w działalności przedsiębiorstwa. Zdaniem organu w skład Przedsiębiorstwa wchodzą wszystkie składniki wymienione w karcie inwentaryzacyjnej za wyjątkiem nr[...], [...] i [...] (budynku mieszkalnego, ogrodzenia, budynku i terenu), które zgodnie z zasadą superficies solo cedit stanowią części składowe skomunalizowanego gruntu. Skargę od tej decyzji do WSA w Warszawie złożyła Gmina C. zarzucając jej: 1) rażące naruszenie art. 49 Kc polegające na uznaniu, że budynki fluorkowni, filtrów, "chemiczny", chlorowni, hali pomp, zaopatrzenia siłowego, "energetyczny" oraz administracyjny opisane w księdze inwentaryzacyjnej nr [...] pod pozycjami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz budowle w postaci dróg wewnętrznych, placów, instalacji oświetleniowej oraz kanalizacji (poz. [...], [...], [...], [...] i [...]) nie stanowią części składowych nieruchomości lecz jako urządzenia służące do doprowadzania wody wchodzą w skład Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K., a tym samym nie mogą być przedmiotem komunalizacji 2) naruszenie art. 7, 77 § 1, 84 § 1, 107 § 1 w zw. z § 3 kpa polegające na nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, w szczególności nie ocenieniu wartości dowodowej opinii biegłego inż. M.O., jej wiarygodności i przydatności, 3) dopuszczenie w postępowaniu opinii radcy prawnego co do obowiązującego prawa, pomimo, że znajomość przepisów prawa oraz zasad wykładni jest obowiązkiem organu i nie stanowi ona "wiadomości specjalnych" 4) brak w decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy KKU do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł także, że całkowicie niezrozumiałe dla niego jest rozstrzygnięcie KKU dotyczące budynku administracyjnego, ponieważ budynek administracyjny niezależnie od tego co będzie w nim, robione nie jest urządzeniem służącym do dostarczania wody w rozumieniu art. 49 Kc, lecz stanowi część składową działki nr [...], faktu tego jego zdaniem nie zmienia nawet to, że znajduje się w nim kotłownia i laboratorium. Dotyczy to również dróg i placów. Częściami składowymi gruntu są: sieć kanalizacyjna, deszczowa, sanitarna i osadnik. W odpowiedzi na skargę KKU podtrzymała swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i podniosła, że wyłączone z komunalizacji zostały urządzenia połączone w sposób trwały, to znaczy takie, że po odłączeniu któregoś nastąpiłoby uszkodzenie lub istotna zmiana przedmiotu odłączonego, a przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby do nieuzasadnionego podziału przedsiębiorstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, bo zaskarżona decyzja KKU nie narusza prawa. Zakres przedmiotu zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowym określa podstawa prawna zaskarżonej decyzji – art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i art. 18 ust. 2 oraz 5 ust. 1 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 49 Kc w oparciu o którą prowadzono postępowanie komunalizacyjne dotyczące budynków i urządzeń położonych na nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obręb C. Jak wynika bowiem z akt sprawy własność działki nr [...] przypada Gminie C. na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji komunalizacyjnej. Spór dotyczy części składowych tej nieruchomości w postaci budynków, budowli i urządzeń trwale połączonych z gruntem. Kwestią sporną było w jakim zakresie budynki i urządzenia znajdujące się na tej działce podlegają dyspozycji art. 49 Kodeksu Cywilnego, który przesądza, iż urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu, bowiem w/w urządzenia powinny być wyłączone z zakresu komunalizacji, pomimo iż stanowią części składowe nieruchomości na skutek trwałego związania z gruntem. Sprawa dotycząca ustalenia, które ze znajdujących się na działce nr [...] obręb C. urządzeń są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa trwa juz wiele lat. KKU zdaniem sądu wykorzystała wszystkie zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA w Warszawie z dnia 28.11.2003 r. sygn. akt I SA 714/02. W sposób prawidłowy, wykorzystując zebrany w sprawie materiał dowodowy, zwłaszcza opinię biegłego rzeczoznawcy z dnia 25.05.2001 inż. M.O. wyjaśniła wszystkie wątpliwości dotyczące ustalenia, które urządzenia służące do doprowadzania i odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego podlegają dyspozycji art. 49 Kc i uznała, że jej zdaniem nie jest potrzebne przeprowadzenie innych dowodów, w tym zasięganie opinii kolejnych biegłych. Tym bardziej, że z ekspertyzy z dnia 25.05.2001 r. wnika w sposób jednoznaczny, że wszystkie urządzenia określone w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] sporządzonej przez Komisje Inwentaryzacyjną Gminy C. od nr [...] do [...] stanowią zorganizowany kompleks obiektów realizujących zadania polegające na doprowadzeniu wody surowej do stacji, jej uzdatnieniu a następnie odprowadzeniu wody uzdatnionej do magistrali wodociągowej. Równocześnie poszczególne elementy tego kompleksu służą odpowiednio do funkcji doprowadzania i odprowadzania wody, ścieków, prądu, chloru, fluoru i ciepła. Zdaniem biegłego urządzeń opisanych wyżej nie można oddzielić od stacji bez uszkodzenia technicznego lub funkcjonalnego stacji i poszczególnych jej elementów. Ekspertyza wyłącza natomiast z elementów składowych, o których mowa w art. 49 Kc "Zakładu Produkcji Wody" urządzenia wymienione pod nr [...]-[...] tj. budynek mieszkalny, ogrodzenie budynku i ogrodzenie terenu, które mogą być skomunalizowane. Przed wydaniem decyzji organ uwzględnił także dwie uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9.12.1992 r. W/13/91 (OTK 1992, nr 2 poz. 37) oraz z dnia 4.12.1991 r. W 4/91 (OTK 1991 r., nr 1, poz. 22), które utraciły wprawdzie walor powszechnie obowiązującej wykładni prawa (art. 239 ust. 3 konstytucji RP) jednakże nadal mają istotne znaczenie imperio rationis. Skład orzekający podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji i uznaje za niezasadne zarzuty skargi zwłaszcza dotyczące rażącego naruszenia przez organ art. 49 kodeksu cywilnego, bowiem ustalił on w sposób prawidłowy stan faktyczny i w rezultacie słusznie wywiódł, że sporne urządzenia przestały być częścią składową nieruchomości na której zostały zbudowane i nie stanowią na podstawie art. 191 Kc własności właściciela tej nieruchomości. Z chwilą bowiem połączenia ich w sposób trwały z przedsiębiorstwem w taki sposób, że nie mogą być one niego odłączone bez uszkodzenia lub bez istotnej zmiany całości lub przedmiotu odłączonego, co wynika z opisu biegłego, stają się częścią składową tego przedsiębiorstwa. Urządzeniem w rozumieniu art. 49 Kc są również budynki, w których znajdują się niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa urządzenia np.: budynek administracyjny, którego znaczną część zajmuje kotłownia i laboratorium służące do przeprowadzania bieżących analiz wody, warsztat naprawy urządzeń stacji, dostarczanie ciepła dla całego Zakładu Produkcji Wody oraz drogi, place wewnętrzne pod którymi znajduje się sieć i instalacje z oprzyrządowaniem. Bez tych urządzeń "Zakład Produkcji Wody" nie funkcjonowałby. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 – ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.