VII SA/Wa 1278/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Marzena Godlewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2005 r. ze skargi Szkoły [...] w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Szkoły [...] kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2001 roku, Nr [...] Burmistrz Gminy W. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Szkole [...] w W. pozwolenia na budowę budynku dydaktycznego Szkoły [...] z wielopoziomowym garażem podziemnym na terenie działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] z obrębu [...] – [...] w rejonie ulicy M. róg A w W. wraz przyłączami do sieci miejskich poza liniami rozgraniczającymi ulic oraz elementami zagospodarowania terenu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 roku, Nr [...] Wojewoda [...] i po rozpoznaniu odwołania Zarządu Wspólnoty Budynku [...] w W. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...] września 2001 roku. Pismem z dnia [...] sierpnia 2002 roku M. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 roku na podstawie art.l45§l pkt.4 kpa. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że jest spadkobiercą ustawowym J. M. byłego właściciela nieruchomości położnej w W. przy ul. M. stanowiącej działkę gruntu o nr ew. [...] o powierzchni 327 m2 obecnie stanowiącej części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu[...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 roku, Nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu w części dotyczącej nieruchomości przy ul. M. obecnie stanowiącej własność Skarbu Państwa. Nabycie użytkowania wieczystego przez Szkołę [...] nastąpiło z naruszeniem art.182 ust.2 ustawy z dnia 12 września 1990 roku o szkolnictwie wyższym. Przed rozpoznaniem roszczeń dekretowych byłego właściciela nie ma podstaw prawnych do dysponowania przez Skarb Państwa ani inne podmioty nieruchomościami warszawskimi. W związku z tym złożony został wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu w zarząd [...] (obecnie [...] ) w użytkowanie wieczyste tejże nieruchomości. Prawo do dysponowania gruntem przez Szkołę [...] jest obecnie kwestionowane zaś Uczelnia wystąpiła o pozwolenie na budowę ignorując toczące się postępowanie administracyjne dotyczące odzyskania nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 roku, Nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego wydaniem własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2001 roku, Nr [...] . W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że wnioskodawcy nie przysługuje status strony, a tym samym nie może on skutecznie żądać wznowienia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Sam fakt wydania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 roku nie może być podstawą do uznania wnioskodawcy za stronę postępowania. Z przedłożonego do akt sprawy odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] wynika, że Szkoła [...] jest użytkownikiem wieczystym działki o nr ew. [...] co oznacza, że posiadała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. M. podnosząc zarzut, iż decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 roku stanowi bezpośrednią przesłankę do ustanowienia użytkowania wieczystego na jego rzecz na części nieruchomości położnej przy ul. M.w W.. Nie nastąpiło to dotychczas tylko dlatego, że w księdze wieczystej figuruje niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym wpis o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz Szkoły [...]. Ustanowienie na rzecz Szkoły [...] użytkowania wieczystego nie mogło skutecznie nastąpić i toczące się przed sądem powszechnym postępowanie nie ma na celu kwestionowania prawa Szkoły [...] do dysponowania nieruchomością, a jedynie usankcjonowanie faktu, iż Szkoła [...] nigdy tego prawa nie nabyła. Bezspornym jest zdaniem skarżącego, że nie jest on jeszcze de facto użytkownikiem wieczystym, ale opisana powyżej sytuacja uprawnia go do bycia stroną w przedmiotowej sprawie. Nadto M. M. stwierdził, iż Szkoła [...] nie mogła uzyskać użytkowania wieczystego działki o nr ew. [...] ponieważ działka ta nie była w jej zarządzie. Tymczasem pozwolenie na budowę obejmuje również tę działkę co rodzi wątpliwości czy Szkoła [...] dysponowała prawem do dysponowania gruntem. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 roku, Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia z dnia [...] lutego 2003 roku. W uzasadnieniu swojej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż nie podziela poglądu Wojewody[...] , że M. M. nie przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym. Stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nieważności decyzji o odmowie udzielenia dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia wieczystego użytkowania może świadczyć, zdaniem Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego o istnieniu po stronie M. M. interesu prawnego w rozpoznawanej sprawie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Szkoła [...] podnosząc zarzut, iż M. M. nie przysługuje status strony postępowania w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie. Ustawa z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) w sposób enumeratywny wymienia podmioty, które mogą być stroną postępowania. Nie należy do nich spadkobierca byłego właściciela nieruchomości, który w dodatku nie zdołał uzyskać żadnego orzeczenia sądowego bądź decyzji, które nadawałoby mu jakiekolwiek władztwo nad nieruchomością. Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzeniu nieważności decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie daje M. M. żadnych uprawnień do nieruchomości. Uznanie, iż M. M. ma prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania zniweczyłoby zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art.28 kpa oraz art.28 ust.2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.). Wznowienie postępowania jest wyjątkiem od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Może ono nastąpić jedynie powodów enumeratywnie wymienionych w art.145 kpa i art.l45a kpa. Zasady wszczęcia postępowania wznowieniowego są odmienne od zasad określających wszczęcie postępowania zwykłego. Zgodnie z treścią art.l49§l kpa organ administracji publicznej musi wydać odrębne postanowienie o wznowieniu postępowania. Następuje to wówczas gdy zostanie wstępnie stwierdzone, że wniosek pochodzi o od strony postępowania, został złożony w terminie oraz, że strona powołuje się na podstawy wznowienia wymienione w art.145 kpa i 145a kpa. Jeżeli natomiast zostanie ustalone, iż brak jest jednego z tych elementów organ administracji winien wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Przystępując do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania organ administracji musi przede wszystkim ustalić czy został on złożony przez stronę postępowania. Jeśli wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony wówczas organ administracji wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn podmiotowych. W wyroku z dnia 08 października 1999 roku, sygn. akt I SA 1611/98, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia następuje gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego". Zgodnie z treścią art.28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W wyroku z dnia 01 sierpnia 2001 roku, sygn. akt I SA 72/02 (niepublikowane) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "o tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki". Również w wyroku z dnia 10 sierpnia 2001 roku, sygn. akt I SA 511/00 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "o tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". W świetle art.28 ust.2 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) - w brzmieniu na datę złożenia przez M. M. wniosku o wznowienie postępowania - stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stroną postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę mogą być więc również tylko wyżej wymienione podmioty. M. M. nie jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym bądź zarządcą nieruchomości na której zrealizowana została inwestycja jak też nieruchomości sąsiedniej na którą inwestycja ta mogłaby oddziaływać. Tym samym nie można uznać go za stronę postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej na rzecz Szkoły [...] j w W.. Jest on bowiem osobą, która ma tylko roszczenie o zwrot własności nieruchomości lub roszczenie o odszkodowanie za utraconą nieruchomość. Przytoczyć w tym miejscu należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 20 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1124/96 (niepublikowany), że "okoliczność, iż skarżący ubiega się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie uzasadnia przyjęcia, iż ma on interes prawny w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę użytkownikowi wieczystemu gruntu". Również w wyroku z dnia 01 grudnia 1998 roku, sygn. akt IV SA 2214/97 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "niezrealizowane roszczenia do nieruchomości w żadnym przypadku nie dają podmiotowi dochodzącemu dopiero ich zaspokojenia przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę". Zarówno wydanie przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 roku jak i wytoczenie przez M. M. powództwa o unieważnienie aktu notarialnego, na mocy którego Szkoła [...] w W. uzyskała użytkowanie wieczyste działki gruntu o nr [...] nie daje mu przymiotu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Uchylenie decyzji Wojewody [...]z dnia [...] lutego 2003 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania uznać należy zdaniem Sądu za rozstrzygnięcie błędne. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.1 a i c oraz art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.