II SA/Rz 354/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Cz. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...].02.2005 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala. II SA/Rz 354/05 Uzasadnienie Przedmiotem skargi K. Cz. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. (KUSKiOR) z dn.[...].02.2005r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Uprawnienia takie skarżący uzyskał z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 9.12.1946r. do 31.12.1947r., a wynika to z zaświadczenia Zarządu Wojewódzkiego w R. Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dn.18.06.1983r. Decyzją z dn.[...].05.2001r. Nr WU-V/K0515/K-128170/1/2001 KUSKiOR w W. na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz.950 ze zm., zwana dalej "ustawą o kombatantach") orzekł o pozbawieniu K. Cz. uprawnień kombatanckich. Zasadniczym motywem do takiego działania była konkluzja organu, iż K. Cz. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Po wniesieniu przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy KUSKiOR w W. decyzją z dn.[...].09.2001r. Nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dn.[...].05.2001r.. Skargę na powyższą decyzję wniósł K. Cz.. Wyrokiem z dn.20.04.2004r. SA/Rz 2519/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę uchylając decyzję z dn.[...].09.2001r. wydaną w II instancji. Przyczyną uwzględnienia skargi były okoliczności, które Sąd uwzględnił z urzędu. Zdaniem Sądu naruszono przepisy o postępowaniu administracyjnym, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględnienie skargi koncentrowało się wokół braku stosownego pouczenia skarżącego o jego uprawnieniach i obowiązkach procesowych, a co za tym idzie wyjaśnienia kwestii pobytu skarżącego w czasie II wojny światowej w obozie pracy przymusowej, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków obozu koncentracyjnego. Sąd wywodził, że brak tłumaczenia dokumentów przedstawianych przez K. Cz. prowadzi do wniosku, iż mógł on przebywać w 1944r. w miejscowości W. N., gdzie znajdował się podobóz koncentracyjny Mauthausen. Zalecono, aby organ wezwał skarżącego o wyjaśnienie w jakim okresie przebywał w obozie pracy przymusowej, w jakiej miejscowości był to obóz, czy przebywał tam całodobowo, kto ten obóz nadzorował, czy był to podobóz koncentracyjny. Sąd zalecił, by w przypadku ustalenia iż skarżący przebywał w obozie spełniającym warunki z art.4 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach sprawdzić, czy oddziały "L." i "O." były organizacjami niepodległościowymi i czy zachodzą przesłanki z art.25 ust.2 pkt 1 lit. a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Pozostałe zarzuty skarżącego, eksponujące służbę w Milicji Obywatelskiej oraz deportację na przymusowe roboty nie uznano za podstawy do zachowania uprawnień kombatanckich. KUSKiOR w W. wykonując zalecenia wyroku zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy K. o przesłuchanie K. Cz. w trybie pomocy prawnej na okoliczność pobytu w obozie pracy. W trakcie tej czynności K. Cz. wyjaśniał, że w trakcie pracy w Niemczech w miejscowości Gleichenbach w lipcu 1944r. został doprowadzony przez policjanta do miejscowości, której nazwy nie pamięta. Wraz z innymi osobami był osadzony w szopach drewnianych. Z tego zakwaterowania był doprowadzany przez żołnierzy do miejsc, gdzie wykonywał pracę polegającą na kopaniu rowów obronnych. Był transportowany do pracy także koleją. Pobyt w szopach nadzorowało gestapo i żołnierze. W pobliżu znajdował się barak z jeńcami wojennymi, ale strona nie mogła sprecyzować czy był to jakiś obóz koncentracyjny czy podobóz. Nie wolno było osadzonym rozmawiać i porozumiewać się, praca trwała cały dzień, warunki zakwaterowania i wyżywienia były skromne. K. Cz. nie wskazał żadnych nazwisk współuwięzionych. Akta zawierają także informację Instytutu Pamięci Narodowej, z której wynika iż w miejscowości Wienerstad (o której wspomina skarżący w życiorysie z dn.14.01.1983r.) nie istniał podobóz lub komado pracy KL Mauthausen, nadto więźniowie obozów koncentracyjnych nie otrzymywali dokumentów wystawianych przez administrację cywilną lecz przez Arbeistamt (k.50). Organ wezwał także stronę do doręczenia przetłumaczonych z języka niemieckiego dokumentów, a dotyczących m.in. potwierdzenia wykonywania robót przymusowych w czasie II wojny światowej oraz pobytu K. Cz. w miejscowości Obereck. Strona takie tłumaczenia przedstawiła. KUSKiOR w Warszawie umożliwił wypowiedzenie się odnośnie zebranego materiału dowodowego. Zaskarżoną decyzją orzeczono ponownie o utrzymaniu w mocy decyzji z dn.28.05.2001r. wydanej w I instancji i orzekającej o pozbawieniu K. Cz. uprawnień kombatanckich. W podstawie prawnej decyzji wskazano na art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach (tekst jednol. Dz.U. Nr 42 z 2002r., poz.371). Organ wskazał, że w świetle ustawy o kombatantach jakiekolwiek zadania wykonywane podczas służby w MO nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich te osoby, które co do zasady uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk u ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Za wyjaśnione organ uznał te kwestie, na które zwrócił uwagę Sąd w wyroku SA/Rz 2519/01, a sprowadzające się do tego, że w miejscowości Winerstad nie istniał podobóz koncentracyjny, strona zaś posiada książeczkę pracy wystawioną przez Arbeistamt w Wiener Neustadt, co sugeruje w świetle informacji IPN, iż nie była więźniem obozu koncentracyjnego. W decyzji organ stwierdził, że K. Cz. był robotnikiem przymusowym, nie zaś więźniem podobozu koncentracyjnego Mauthausen. Skargę na powyższą decyzję wniósł K. Cz., uznając ją za krzywdzącą, domagając się jej uchylenia. Skarżący wywodzi, iż KUSKiOR w Warszawie nie zwrócił uwagi, że dokumenty wydane przez Arbeitsamt w Wiener Neustadt otrzymał w 1941r., gdy przebywał na robotach przymusowych w miejscowości Gleichenbach, zaś w obozie pracy przebywać miał od lipca 1944r. do kwietnia 1945r. W tym czasie nie otrzymał żadnych nowych dokumentów. K. Cz. wywodzi, że miejsce gdzie wówczas przebywał mogło być podobozem Mauthausen, na co wskazywałyby warunki tam panujące. O tym, że przebywał w obozie pracy informował po wojnie, gdy ubiegał się o wydanie dowodu osobistego. W czasie pobytu na robotach doznał takich urazów, że jest obecnie inwalidą I grupy i znaczne środki finansowe wydaje na leczenie. Skarżący twierdzi, iż spełnia wymogi ustawy o kombatantach, aby zachować posiadane uprzednio uprawnienia. Udzielając odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. KUSKiOR w W. wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a w terminie ustawowym K. Cz. nie wniósł sprzeciwu wobec takiego wniosku. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że sprawa była już przedmiotem kontroli Sądu, który w prawomocnym wyroku SA/Rz 2519/01 z dn.20.04.2004r. zawarł ocenę stanu faktycznego, a uchylając decyzję KUSKiOR w W. z dn.[...].09.2001r. udzielił organowi wytycznych co do dalszego toku postępowania. W myśl art.170 Ppsa wyrok prawomocny wiąże strony i Sąd, a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd i organ (art.153 Ppsa). Punktem wyjścia zatem dla oceny legalności zaskarżonej decyzji musi być w/w wyrok WSA w Rzeszowie. Sąd ten zalecił organowi uzupełnienie materiału dowodowego w określonym kierunku i uzupełnienie to nastąpiło. KUSKiOR w W. uzupełnił akta o tłumaczenia dokumentów, które przedstawiał skarżący w toku postępowania, wyjaśnił także poprzez zasięgnięcie opinii Instytutu Pamięci Narodowej, iż w miejscowości Winerstad, na pobyt w której powoływał się K. Cz., nie było podobozu lub komanda pracy obozu koncentracyjnego KL Mauthausen. Sam skarżący nie wyjaśnił, w jakiej miejscowości był uwięziony, pamięta jedynie, iż pracował przy umocnieniach wojskowych w różnych miejscach. Z powodu odmrożenia uznano go za niezdolnego do pracy i wrócił do miejsca, w którym przebywał u osoby fizycznej na robotach przymusowych. W tym miejscu doczekał wyzwolenia. K. Cz. nie posiada na okoliczność pobytu we wskazywanym obozie pracy żadnych dokumentów, z potwierdzenia pobytu u gospodarza niemieckiego o nazwisku Spitzer wynika wyłącznie, iż pobyt ten pamiętają dzieci tego gospodarza. Z ich oświadczenia wynika wyłącznie, że K. M. przebywał w miejscowości Obereck, "bardzo długo, aż do wejścia Rosjan w 1945r.". Z akt sprawy wynika także, że organ wzywał skarżącego, aby w czasie składania wyjaśnień w odniesieniu do sprecyzowania danych odnośnie pobytu w obozie pracy, udokumentować ten fakt ewentualnymi dokumentami lub wskazaniem świadków. Sąd podziela stanowisko organu, że w istocie skarżący nie udowodnił swego pobytu w obozie pracy, w których warunki pobytu nie różniły od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art.4 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach). Tylko pobyt w takim miejscu traktowany jest przez ustawodawcę za okres represji, będący ewentualną podstawą do uzyskania uprawnień kombatanckich. Miejsca takie określiła Rada Ministrów w rozporządzeniu z dn.20.09.2001r. (Dz.U. Nr 106, poz.1154), a na liście tych miejsc jest miejscowość Wiener Neustad, jako podobóz obozu koncentracyjnego Mauthausen. Skarżący nie udowodnił jednak, by w tym obozie istotnie przebywał, nie przedłożył na tę okoliczność żadnego dokumentu, ani nie powołał żadnego świadka. Same zapewnienia skarżącego, że warunki jego pracy przy przymusowym wykonywaniu budowli wojskowych przypominały warunki z obozu koncentracyjnego, nawet subiektywnie słuszne, nie mogą jednak prowadzić do odmiennego wniosku, jaki przyjął orzekający w sprawie organ odnośnie stwierdzenia iż skarżący był w istocie deportowanym na roboty, nie zaś więźniem podobozu koncentracyjnego. Te konkluzje prowadzą do wniosku, że skoro skarżącemu przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o tzw. utrwalenie władzy ludowej, a nie udowodnił on, iż należą się mu uprawnienia z innego tytułu, to zasadnie organ pozbawił go tych uprawnień. Kwestię tę przesądzono już w wyroku SA/Rz 2519/04. Samo deportowanie na roboty przymusowe, a także obecny zły stan zdrowia nie mogą stanowić argumentu o nielegalności zaskarżonej decyzji. W myśl art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które na podstawie dotychczasowych przepisów uzyskały je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Taki przepis prawidłowo zastosował organ w stosunku do skarżącego, który nie wykazał w szczególności, by w czasie wojny przebywał w miejscu, o jakim mowa w art.4 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach. Z tych przyczyn, Sąd skargę oddalił na zasadzie art.151 Ppsa.