I SA/Wa 781/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w której uchyla ona decyzję Starosty R. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] i umarza postępowanie pierwszej instancji w zakresie dotyczącym waloryzacji odszkodowania 2. w pozostałej części oddala skargę, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części, w której została przez Sąd uchylona, nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 781/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty R. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w części dotyczącej waloryzacji odszkodowania, zaś w pozostałym zakresie – utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ podniósł, że Zrządzeniem Naczelnika Miasta P. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1979r. w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w P. PN ."Osiedle budownictwa jednorodzinnego [...] " przejęta została na rzecz Skarbu Państwa od J. S. nieruchomość położona w P., oznaczona jako działka Nr [...] o pow. [...] m2 Decyzją z dnia [...] sierpnia 1980r. znak: [...] Naczelnika Miasta P. przyznano J.S. za ww. działkę odszkodowanie w kwocie [...] złotych. Decyzją z dnia [...] maja 2000r. znak [...] Starosta R. orzekł o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną od J.S. nieruchomość. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Miasta P. decyzją z dnia [...] lipca 2000r. znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty R. z dnia [...] maja 2000 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła J. S. Wyrokiem z dnia 1 marca 2002 r. sygn. akt I SA 1960/00 Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzja z [...] sierpnia 1980 o ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość weszła do obrotu prawnego i jest ostateczna. W tej sytuacji organ I instancji, co zasadnie uznał Wojewoda [...], wydając decyzję o odszkodowaniu ponownie rozstrzygnął w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną, co stanowi przesłankę nieważności decyzji Starosty stosownie do art. 156 § pkt 3 kpa. Rozpatrując ponownie sprawę decyzją z dnia 30 października 2003r. Starosta R.orzekł o: 1. umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą Zarządzeniem Naczelnika Miasta P. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1979r. w sprawie ustalenia i podziału terenów budownictwa jednorodzinnego w P. PN. "Osiedle budownictwa jednorodzinnego [...] " nieruchomość położoną w P., oznaczoną jako działka Nr [...] o pow. [...] m2; 2. waloryzacji przyznanego J.S. decyzją Naczelnika Miasta P. z dnia [...] sierpnia 1980r. odszkodowania w wysokości [....] zł (przed denominacją) za przejętą nieruchomość 3. zapłacie odszkodowania. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli J. S, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia zgodnie z wnioskiem o ustalenie wysokości odszkodowania za przedmiotową działkę oraz Burmistrz Miasta P., nie zgadzając się z orzeczeniem w części dotyczącej wypłaty odszkodowania. Po rozpatrzeniu odwołania oraz całości akt sprawy Wojewoda stwierdził, iż zarzuty zawarte w odwołaniu J. S. nie były uzasadnione. Podnosiła ona, że nie brała udziału w toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym uzasadniając to tym, iż załączone w aktach potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. posiadają podpisy - jak twierdziła -"nie nakreślone" przez nią ani jej męża. Ponadto przy piśmie z dnia 20 marca 2004 r. przedłożyła poświadczone przez notariusza dwa oświadczenia w których zrzekła się praw do wniesienia odwołań od decyzji z dnia [...] sierpnia 1980r w sprawie odszkodowania z tyt. przejęcia przedmiotowej nieruchomości i z dnia [...] sierpnia 1980 r. w sprawie odszkodowania z tyt. przejęcia nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] [....]. twierdząc, że to są oryginalne dokumenty natomiast znajdujące się w aktach sprawy pisma są – jej zdaniem - jedynie "rzekomymi oryginałami". Odnosząc się do powyższych twierdzeń Wojewoda stwierdził, że dokumenty, których autentyczność starała się podważyć skarżąca, znajdują się w aktach sprawy i były brane pod uwagę w postępowaniu, które zakończyło się wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjnego wspomnianego na wstępie wyroku. W uzasadnieniu jego Sąd wypowiedział się, że "(...) decyzja z [...] sierpnia 1980 r. o ustaleniu odszkodowania za przejętą nieruchomość nr [...] weszła do obrotu prawnego i jest ostateczna. W aktach sprawy znajduje się dowód potwierdzający, że decyzja ta została skarżącej doręczona w dniu [...] sierpnia 1980 r. i od tej daty upływał termin do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu 1 września 1980 r. W związku z nie wniesieniem odwołania, decyzja stała się ostateczna, stosownie do art. 16 § l k.p.a. Dla oceny ostateczności decyzji nie ma znaczenia samo potwierdzenie tej okoliczności stosowną pieczątką, ale zaistnienie faktów, o których mowa w powołanym wyżej przepisie (...)." Przytaczając pogląd wyrażony prze Sąd, Wojewoda stanął na stanowisku, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynikało zatem, iż decyzja z dnia [....] sierpnia 1980 r. o ustaleniu odszkodowania została skarżącej doręczona w dniu 18 sierpnia 1980 r. Okoliczność tę potwierdziła także sama skarżąca w swoim oświadczeniu z dnia 22 sierpnia 1980 r. w którym prosiła o przyspieszenie wypłacenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Samo twierdzenie skarżącej nie poparte żadnymi dowodami, że nie otrzymała decyzji odszkodowawczej, nie może podważać znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. W tych warunkach organ odwoławczy stwierdził, że sprawa dotycząca ustalenia odszkodowania została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją, a zatem decyzja Starosty R. z dnia [...] października 2003r. w części orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania, wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się natomiast do pozostałej części decyzji Starosty, w której orzekł o waloryzacji przyznanego odszkodowania, Wojewoda podniósł, iż kwestia waloryzacji wypłaconego odszkodowania za przejętą nieruchomość nie została uregulowana przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 5 tej ustawy normuje metodę waloryzacji, a nie określa przypadków, w których waloryzacji należy dokonać. Należy zatem przyjąć, że art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami reguluje metodę waloryzacji w odniesieniu do kwot należnych z tytułów określonych w tej ustawie. (...). Powołana ustawa nakłada wprost obowiązek stosowania waloryzacji w ściśle określonych wypadkach (np. w art. 132 ust. 3, w art. 68 ust. 2). Nie ma natomiast przepisu stanowiącego podstawę waloryzacji w odniesieniu do odszkodowania już wypłaconego w części lub w całości, jeżeli nie jest to związane ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości. Skoro zatem z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wywieść podstaw do stosowania waloryzacji w sposób określony w art. 5 tej ustawy, to należało uznać, iż ten szczególny przepis nie mógł być stosowany w omawianej sprawie. Waloryzacji bowiem w trybie administracyjnym może bowiem podlegać jedynie odszkodowanie niewypłacone. Natomiast w omawianej sprawie kwestia wypłaty odszkodowania – zdaniem organu – nosiła cechy sporu cywilnoprawnego, który może być tylko rozstrzygnięty przed sądem powszechnym. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, którą wniosła J. S. Skarżąca domagała się uchylenia w całości decyzji Wojewody [...] podnosząc, że narusza ona przepisy art. 77, 80 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz przepis art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności twierdziła, iż w toku postępowania przed organem I instancji ustalono, że brak jest dowodów w sprawie na okoliczność wypłacenia jej odszkodowania za przejętą nieruchomość i w związku z tym decyzja Wojewody, nosząca znamiona decyzji kasacyjnej pozostaje w rażącej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Ponadto skarżąca wyraziła pogląd, iż z uwagi na ujawnienie nowych dowodów możliwym było dojście przez organy do innych wniosków odnoszących się do kwestii ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, od tych do których doszedł Naczelny Sąd Administracyjny oddalając jej poprzednią skargę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną w części w której odnosiła się ona do tego fragmentu zaskarżonej decyzji, w której Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty R. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie waloryzacji odszkodowania. Nie przesądzając o samym fakcie, czy ustalone w decyzji z dnia [...] sierpnia 1980 r. odszkodowanie zostało w istocie rzeczy wypłacone skarżącej czy też wypłata jego nie nastąpiła, trzeba podzielić zarzut zawarty w skardze, iż wydając decyzję częściowo o charakterze reformatoryjnym, odmiennym od rozstrzygnięcia organu I instancji, Wojewoda [...] nie przeprowadził na tę okoliczność żadnego postępowania dowodowego i nie uzasadnił na jakich dowodach oparł się wydając tego rodzaju decyzję. Decyzja Starosty R. została oparta na poglądzie, że odszkodowanie należne J. S. choć zostało poprzednio ustalone, ale nie zostało jednak wypłacone i z tego powodu kwota odszkodowania za przejętą nieruchomość została zwaloryzowana a także nakazano Burmistrzowi Miasta P. jej wypłatę. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji odniósł się do powyższej kwestii, podnosząc, iż z braku dowodów bezpośrednio i bezspornie potwierdzających wypłatę uznał, że skarżąca de facto odszkodowania nie otrzymała. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie poruszył w ogóle tego zagadnienia tylko przyjął jako fakt, że powyższe odszkodowanie zostało wypłacone a jako takie - nie podlegało waloryzacji na zasadzie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Istotnie cytowana ustawa nie zawiera podstawy prawnej do waloryzacji odszkodowań wypłaconych i z tym poglądem trzeba zgodzić, natomiast Wojewoda nie wskazał z czego wywiódł wniosek, że wypłata przyznanej w 1980 r. J. S. kwoty była faktem rzeczywistym. W związku z powyższym w tej części rozstrzygnięcie organu odwoławczego narusza przepisy art.7, 77 i 80 k.p.a. i z tego powodu Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. )- uchylił w w/w części zaskarżoną decyzję stwierdzając równocześnie, iż w tym zakresie nie podlega ona wykonaniu. Natomiast w pozostałej części tj. w części w której utrzymano w mocy decyzję Starosty [...], przedmiotowa decyzja Wojewody nie naruszała prawa. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2002 r. została przesądzona okoliczność, że odszkodowanie należne skarżącej za przejętą nieruchomość zostało ustalone decyzją z dnia [...] sierpnia 1980 r. oraz, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna. Z tego powodu Sąd ten uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 r. była w pełni legalną. Zgodnie z przepisem art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100 tejże ustawy ( który w niniejszej sprawie nie miał zastosowania ), wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Z tego powodu zawarta w skardze polemika z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie kwestii ustalenia w 1980 r. odszkodowania nie mogła wywrzeć żadnego skutku. Jeśli skarżąca – po wyroku z 2002 r. weszła w posiadanie nowych dowodów to mogła ewentualnie rozważać skargę o wznowienie postępowania sądowego, mając jednak przy tym na względzie szczególny tryb wnoszenia tego rodzaju środka zaskarżenia a także bezwzględnie wiążące terminy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę dotyczącą tej części zaskarżonej decyzji, w której utrzymywała ona w mocy decyzję organu I instancji – oddalił.