II SA/Wr 727/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie - Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska(sprawozdawca) - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant - Jolanta Ryndak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...]Nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie mogą być wykonane. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Z. B., Wojewoda D. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...]., Nr [...]w którym ten ostatni organ odmówił podjęcia zawieszonego - z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - postępowania prowadzonego na wniosek Z. B. w sprawie wymeldowania S. Z.-B. wraz z małoletnim A. Z. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. [...] m [...]we W. Przyczynę zawieszenia postępowania na mocy postanowienia z dnia [...]nr [...]wydanym przez organ pierwszej instancji stanowił fakt wystąpienia do Sądu Rejonowego dla W.-Ś. przez S. Z.-B. z powództwem przeciwko Z. B. o przywrócenie utraconego posiadania przedmiotowego lokalu. Wojewoda D. podzielił zapatrywanie organu pierwszej instancji, iż powstałe zagadnienie wstępne, w kwestii ustalenia charakteru opuszczenia lokalu (jego dobrowolności), od rozstrzygnięcia którego zależeć będzie rozpatrzenie sprawy meldunkowej - jest przedmiotem sprawy nadal zawisłej przed sądem. W tych okolicznościach organ II instancji nie uwzględnił zażalenia, uznając , iż zawieszenie postępowania w dalszym ciągu jest zasadne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu Z. B. zakwestionował zasadność zawieszenia postępowania, wywodząc, że organ administracji państwowej jest samodzielny w orzekaniu, a zaskarżone postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne albowiem skarżący nigdy nie utrudniał zamieszkiwania w spornym lokalu, nadto narusza ono art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 64 § 1 Konstytucji RP. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych rozważaniach - w skrócie - jako p.s.a. Należy w związku z tym podkreślić, że stosownie do art. 3 § 1 p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1 p.s.a. W związku z wyartykułowaną w skardze oraz piśmie z dnia [...]prośbą skarżącego godzi się również zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie Sąd był władny wyłącznie do dokonania oceny poprawności zawieszenia postępowania przez organy administracji obu instancji. W zakresie kompetencji Sądu nie mieściło się natomiast ferowanie merytorycznego orzeczenia o wymeldowaniu (bądź o odmowie wymeldowania) . Dokonując oceny zaskarżonych postanowień, z uwzględnieniem postanowienia art. 134 § 1 p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanym przypadku nie było podstaw do zawieszenia postępowania, a tym samym zachodziły przesłanki do jego podjęcia. Po myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., na który powołały się organy obu instancji, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie nie występuje zależność, o której mowa w cytowanym przepisie. Przyjmuje się, że zawieszenie postępowania na tej podstawie jest dopuszczalne jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) postępowanie administracyjne jest w toku; b) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; c) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2000, s. 390-391). Nie można negować, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione dwie spośród wymienionych przesłanek (pierwsza i ostatnia). Wbrew odmiennemu zapatrywaniu organów obu instancji, nie można jednak przyjąć, że rozstrzygnięcie o wymeldowaniu lub o odmowie wymeldowania S. Z.-B. i wydanie w tym zakresie niewadliwej decyzji jest niemożliwe bez zakończenia się postępowania wszczętego przed Sądem Rejonowym W. -Ś. wskutek powództwa S.Z.-B. o przywrócenie utraconego posiadania spornego lokalu. Należy się bowiem zgodzić ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 10 sierpnia 1983 r. (I SA 481/83, PiP 1984, Nr 4, s. 147), zgodnie z którym w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. chodzi o sytuacje, gdy tzw. kwestia prejudycjalna jest wątpliwa i dla jej wyjaśnienia niezbędne jest przeprowadzenie innego postępowania przed właściwym do tego organem. Zagadnieniem, które wymaga wyjaśnienia w rozpoznawanym przypadku jest niewątpliwie kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu przez S. Z.-B., jak słusznie przyjęły organy obu instancji. Nie można jednak uznać, że dla wyjaśnienia tego zagadnienia niezbędne (konieczne) jest przeprowadzenie osobnego postępowania przez innym organem, lub sądem, którego wynik pozwoli dopiero na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie meldunkowej. W ocenie Sądu, wynik postępowania przeprowadzonego przez inne organy lub sąd powszechny, jak to ma miejsce w niniejszym przypadku, może co najwyżej stanowić dodatkowy dowód, podlegający - wespół z innymi dowodami - swobodnej ocenie organów orzekających w sprawie meldunkowej. Wypada jednak zwrócić dodatkowo uwagę, iż nie każde orzeczenie sądu powszechnego będzie przydatne do rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej (np. orzeczenie o umorzeniu postępowania, odrzuceniu pozwu). Podkreślić należy, iż żaden przepis prawny nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym (wyrok NSA z dnia 18.04.2002r. V SA 2353/01, LEX nr 83814). Charakter i przyczyny opuszczenia lokalu , a zatem dokonywanie związanych z tym ustaleń faktycznych oraz ocena materiałów dowodowych, należy do organu administracyjnego właściwego do rozpoznania sprawy, który w tym zakresie nie może się uchylić od jej rozstrzygnięcia w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu. (wyrok NSA z dnia 3.10.1991r., SA/Gd 828/91, ONSA 3-4/1991, poz. 83). Konkludując, brak było podstawy do zawieszenia postępowania sprawy meldunkowej w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nadto obowiązującą regułą jest dążenie organów do merytorycznego rozpatrzenia wniosku wszczynającego postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej, po przeprowadzeniu wszechstronnego postępowania dowodowego i dokonaniu oceny wszystkich dowodów, nie wyłączając - w rozpatrywanym przypadku - oceny znaczenia faktu wystąpienia przez jedną ze stron postępowania administracyjnego z powództwem do sądu powszechnego o przywrócenie utraconego posiadania lokalu. Skoro doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., należało wyeliminować z obrotu postanowienia organów obu instancji, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje natomiast oparcie w art. 152 p.s.a.