II SA/Kr 347/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie: AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r sprawy ze skargi M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 21 stycznia 2003 r , Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia 21 stycznia 2003r., Nr [...] ., wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 5 punkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz §10 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1993r. w sprawie chorób zawodowych, po rozpatrzeniu odwołania M. P., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] .04.2002r., nr [...] ., w sprawie braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych wymienionych w poz. 2, 4, 6, 10 i 15 wykazu chorób zawodowych. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że M. P. pracował w H. na następujących stanowiskach pracy: - od [...] .10.1972r. do [...].07.1973r. jako prac. inż. -techn. w Wydziale Mechaniczno- Konstrukcyjnym [...], - od [...] .08.1973r. do [...] .02.1974r. jako mistrz ślusarni i montażu w [...] w narażeniu na hałas i zapylenie, w kontakcie ze smarami (w których mógł występować balsam peruwiański) i gazami spawalniczymi, - od [...] .03.1974r. do [...] .03.1982r. jako konstruktor, gł. konstruktor, st. konstruktor, samodzielny konstruktor w [...] w kontakcie z tuszem kreślarskim, - od [...] .03.1982r. do [...].01.1983r. jako mistrz zmianowy utrzymania ruchu mech. w [...] w kontakcie ze smarami ( w których mógł występować balsam peruwiański) i chromem, - od [...].02.1983r. do [...].01.1987r. jako samodzielny technolog ds. kooperacji biernej w [...] (z wyłączeniem okresów bezpłatnego urlopu eksportowego od [...].01.87r. do [...].07.86r. i [...].09.86r. - [...].01.87r. ), - od [...].02.1987r. do [...].02.1987r. jako specj. technolog remontów w [...] - od [...].02.1987r. do [...].09.1989r. jako specj. kierownik zespołu planowania operaty- wnego produkcji w [...] - od [...].01.1990r. do [...].04.1991 r. jako mistrz utrzymania ruchu elektro-energetycznego w Ośrodku Sportu i Rekreacji, w kontakcie ze smarami (w których mógł występować balsam peruwiański), - od [...].05.1991 r. do [...].01.1992r. jako specj. Kierownik Klubu Kombatanta - od [...].02.1992r. do [...].04.2000r. jako specj. ds. technicznych w Klubie Kombatanta [...] Ośrodek Medycyny Pracy, w którym M. P. był badany w okresie od [...].05. do [...].07.2001r., wydał w dniu [...].08.2001r. orzeczenie lekarskie nr [...] z rozpoznaniem: - przewlekłego prostego zapalenia błony śluzowej gardła i krtani, niezawodowego, ponieważ charakter stwierdzonych zmian nie uzasadnia przyjęcia etiologii zawodowej. Schorzenie to nie figuruje w wykazie chorób zawodowych, - niedosłuchu odbiorczego, obustronnego, niezawodowego: średni ubytek słuchu, po uwzględnieniu poprawki na wiek wynosi w UP - 9 dB, w UL - 21 dB. Jak uzasadnia MOMP, stopień obustronnego obniżenia czułości słuchu tego stopnia jest nazywany niedosłuchem audiometrycznym, nie powodującym upośledzenia społecznej wydolności słuchu i nie może być z lekarskiego punktu widzenia uznany za chorobę, - przewlekłego wyprysku skóry dłoni i stóp, niezawodowego. Na podstawie wykonanych badań alergologicznych, w tym testowania skórnego, nie ujawniającego cech alergii kontaktowej, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. -Ponadto jednostka orzecznicza stwierdziła na podstawie przeprowadzonych badań i wywiadu chorobowego, że brak jest danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli, o którym mowa w poz. 4 wykazu chorób zawodowych. - Z kolei w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] .08.2001 r. nr [...], ze względu na brak dostatecznych radiologicznych podstaw do rozpoznania pylicy krzemowej płuc, nie rozpoznano choroby zawodowej określonej. w poz. 2 wykazu. M. Ptak skorzystał z przysługującego mu prawa i wystąpił z wnioskiem o badanie konsultacyjne w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. W wyniku obserwacji klinicznej w okresie od [...].01.2002r. do [...].02.2002r., jednostka ta wydała w dniu [...].03.2002r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych: - pylicy płuc, ponieważ w aktualnych radiogramach płuc brak jest zmian odpowiadających pylicy płuc, - przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Badania czynnościowe układu oddechowego wykazały pełną jego wydolność w zakresie wentylacji i wymiany gazowej w płucach. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę brak dolegliwości (pacjent nie kaszle i nie odkrztusza), brak jest podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, - przewlekłego zapalenia gardła i krtani pochodzenia zawodowego ze względu na charakter stwierdzonych zmian patologicznych (przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani), - choroby zawodowej skóry. W trakcie hospitalizacji wykonano testy skórne, które wypadły dodatnio z dwuchromianem potasu, chlorkiem kobaltu i balsamem peruwiańskim. W uzasadnieniu orzeczenia podano brak wystarczających podstaw do rozpoznania choroby skóry, gdyż w okresie pojawienia się zmian skórnych, tj. w latach 1974 - 1975, nie potwierdzono narażenia na czynniki o działaniu alergizującym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że dla powyższego orzeczenia bez znaczenia jest sprostowanie zawarte w odwołaniu M. P. od wydanej decyzji, iż pierwsze zmiany skórne wystąpiły nie w latach 1974 - 1975, a w latach 1983 - 1984. Jak bowiem wykazało postępowanie wyjaśniające, również w tym okresie nie miał on kontaktu z czynnikami, z którymi testy skórne wypadły dodatnio, - zawodowego uszkodzenia słuchu, ponieważ obecny stan narządu słuchu ustalony na podstawie badań audiologicznych nie powoduje skutków zdrowotnych, uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. - W związku z sugestią zawartą w odwołaniu, iż czynnikiem uczulającym może być tusz kreślarski, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...].06.2002r. wystąpił do [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z prośbą o przeprowadzenie u M. Ptaka dodatkowej diagnostyki alergologicznej. Przeprowadzone u pacjenta dodatkowe testy kontaktowe z tuszem kreślarskim dały odczyn ujemny (pismo [...] z dnia [...].12.2002r.). W związku z przeprowadzonymi badaniami dodatkowymi, [...] podtrzymał swoje orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania tej choroby zawodowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że stosownie do § 10, ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu, bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, na podstawie orzeczenia lekarskiego jednostki służby zdrowia, właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u M. P. chorób zawodowych, wymienionych w poz. 2, 4, 6, 10 i 15 wykazu chorób zawodowych wydane przez dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia, są zbieżne. Z uwagi na powyższe, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji i orzekł o jej utrzymaniu w mocy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie i przeanalizowanie krzywdy, jaka dotknęła go ze strony [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] . Podniósł, że [...] Ośrodek Medycyny Pracy potwierdził istnienie niektórych schorzeń jak np. choroby gardła, ale najdziwniejsze jest to, że test skóry na egzemę nie ujawnił cech alergicznych, natomiast Instytut w [...] wykrył alergię skóry na trzy składniki i potwierdził chorobę gardła. Skarżący podał, że choroby gardła i oskrzeli nabawił się w latach 1945-60 w czasie pracy jako elektryk w ładowni wózków akumulatorowych, kiedy to do jego obowiązków należało ręczne rozcieńczanie stężonego kwasu siarkowego z wodą destylowaną. Powodowało to wytwarzanie się wysokiej temperatury oraz dużej ilości oparów tlenku siarki i pary wodnej. Pomieszczenie było niewentylowane, pracowało się bez maski. Od tego czasu pozostało mu uczucie częstego zatykania się gardła flegmą, kaszel i odkrztuszanie. Zdaniem skarżącego organ administracyjny zlekceważył pracę w akumulatorowi. Natomiast egzema pojawiła się najpierw na dłoni w roku 1983, a potem nastąpił przerzut na nogi. Początkowo lekarz zakładowy stwierdził grzybicę, dopiero później okazało się, że to egzema. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że w myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Obydwu orzekającym w tej sprawie jednostkom diagnostyczno-orzeczniczym znane były warunki pracy skarżącego i czynniki szkodliwe na jego stanowisku pracy. Skoro zaś żadna z placówek służby zdrowia orzekających w przedmiotowej sprawie nie rozpoznała u skarżącego chorób zawodowych wymienionych w wykazie chorób zawodowych, organ jest tym związany i nie mógł stwierdzić istnienia choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2003r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. Stosownie do treści art. 134 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo. Stosownie do treści § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późno zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Tymczasem wydane w niniejszej sprawie opinie lekarskie, na których obydwa orzekające w sprawie organy administracyjne oparły swe rozstrzygnięcia, nie spełniają tych wymogów, w szczególności zaś nie zawierają pełnego, przekonywującego i jednoznacznego uzasadnienia. Powoduje to wątpliwości co do powodów takiej a nie innej treści rozstrzygnięcia. Pomimo zatem kategorycznych stwierdzeń o rozpoznaniu schorzenia i jednocześnie niezakwalifikowaniu go jako zawodowego, nie uzasadniono tego poglądu w sposób nie budzący wątpliwości. Za niewystarczające uznać bowiem należy na przykład stwierdzenie, że brak jest podstaw do rozpoznania "przewlekłego zapalenia gardła i krtani pochodzenia zawodowego (...) ponieważ charakter stwierdzonych zmian nie uzasadnia przyjęcia etiologii zawodowej", jak również stwierdzenia, że "na podstawie przeprowadzonych badań i wywiadu chorobowego brak jest danych do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli, o którym mowa w poz. 4 wykazu chorób zawodowych". Nie można zatem uznać, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniają treść dokonanego rozpoznania. W niniejszej sprawie organy administracyjne nie zwróciły także uwagi na istniejące rozbieżności w treści orzeczeń lekarskich tj. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i Instytutu Medycyny Pracy w [...] odnośnie poszczególnych chorób zawodowych. Odnośnie przewlekłego wyprysku skóry dłoni i stóp [...] w [...] stwierdził na podstawie wykonanych badań alergologicznych, w tym testowania skórnego, nie ujawniającego cech alergii kontaktowej, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Natomiast IMP w [...] stwierdził, iż w trakcie hospitalizacji wykonano testy skórne, które wypadły dodatnio z dwuchromianem potasu, chlorkiem kobaltu i balsamem peruwiańskim. W uzasadnieniu orzeczenia podano jednak brak wystarczających podstaw do rozpoznania choroby skóry, gdyż w okresie pojawienia się zmian skórnych, tj. w latach 1974 - 1975, nie potwierdzono narażenia na czynniki o działaniu alergizującym. Istnieje zatem zasadnicza rozbieżność tych orzeczeń co do istnienia cech alergii kontaktowej, organ I instancji jej bowiem w ogóle nie rozpoznał, odmiennie niż organ II instancji. Organy administracyjne nie zwróciły się do organów orzeczniczych lekarskich o wyjaśnienie tej sprzeczności, w ogóle się do tego nie ustosunkowały. Nie można zatem uznać, że organy administracyjne wykonały ciążące na nich obowiązki dokonania wszechstronnej oceny opinii biegłych, na której oparły swe rozstrzygnięcie. Naruszone zatem zostały zasady wynikające z art. 80 kpa, organ nie dokonał bowiem należytej oceny zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych. Analogiczny zarzut podnieść należy także wobec orzeczeń lekarskich dotyczących choroby słuchu. Także i w tym wypadku organy administracyjne nie zwróciły uwagi na istniejącą rozbieżność w treści orzeczeń lekarskich tj. [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i Instytutu Medycyny Pracy w [...]. W orzeczeniu [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] stwierdzono ubytek słuchu po uwzględnieniu poprawki na wiek w UP - 9 dB, w UL - 21 dB, natomiast w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w [...] dla UP-w granicach normy wiekowej, a dla UL-14 dB. Także i co do tych niezgodności organy administracyjne nie zwróciły się do organów orzeczniczych lekarskich o wyjaśnienie i w ogóle się do tego nie ustosunkowały. Należy zatem stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Należy również zauważyć, że uzasadnienia orzeczeń lekarskich zawierają też tezy sprzeczne z prawem. Podkreślić trzeba, że choroba zawodowa to pojęcie prawne, a nie medyczne. Lekarz nie orzeka więc w kwestii uznania choroby zawodowej, lecz stwierdza jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy, narażające na dane schorzenie. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. §1 ust. 1 cytowanego powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Jak wynika z treści orzeczeń zarówno [...] Ośrodka Medycyny Pracy jak i Instytutu Medycyny Pracy w [...] , jednym z powodów odmówienia uznania rozpoznanego u skarżącego ubytku słuchu za chorobę zawodową była wielkość ubytku słuchu - uznano, że taki ubytek słuchu nie uzasadnia rozpoznania choroby zawodowej. Uznano zatem za zasadny pogląd, że dopiero większy ubytek słuchu odpowiada pojęciu choroby, podczas gdy mniejsze niż 30 dB obniżenie ostrości słuchu nie pociąga za sobą skutków społecznych i zdrowotnych mogących stanowić o chorobie narządu słuchu. Tymczasem w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok SN z 4 czerwca 1998r., sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS 1999r., nr 6, poz. 192; także wyrok z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) przyjęty został pogląd, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Takiego ograniczenia omawianej choroby nie przewidywały obowiązujące w chwili wydawania zaskarżonej decyzji przepisy prawa materialnego, wskazując jedynie ogólnie, że chorobą zawodową jest "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Każde zatem uszkodzenie słuchu przekraczające fizjologiczne uszkodzenie słuchu związane ze starzeniem się organu słuchu jest chorobą zawodową, jeżeli wywołane jest hałasem występującym w środowisku pracy. Mając to na uwadze uznać należy, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stanowi to, stosownie do treści art. 145 §1 pkt 1 litera a, podstawę do ich uchylenia. Odnośnie natomiast choroby skóry należy podkreślić, że istnieje przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56). Może ono być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak organ w niniejszej sprawie nie zrobił. Należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego. Oprócz wskazanej powyżej niezgodności w opiniach biegłych co do rozpoznanego schorzenia (testy skórne) i przyczyn, z powodu których nie uznano jego zawodowego charakteru, należy także zauważyć, że pomimo sprostowania dokonanego przez skarżącego co do okresu narażenia na czynniki alergizujące i daty, kiedy pojawiły się pierwsze objawy egzemy, organ administracyjny tego nie uwzględnił. W szczególności nie poinformował biegłych lekarzy o zmianie tych ustaleń co do stanu faktycznego i oparł się na ich orzeczeniu negatywnym uzasadniającym brak choroby zawodowej właśnie brakiem istnienia w okresie wystąpienia jej objawów tj. na początku lat 70-tych narażenia na czynniki alergizujące. Tymczasem z ustaleń dokonanych przez organ w postępowaniu wyjaśniającym, a wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że w okresie ujawnienia się pierwszych objawów choroby skóry tj. ok. 1983r. skarżący miał jednak kontakt z czynnikami alergizującymi: w uzasadnieniu wskazano bowiem, że już w okresie od 1973-1974, a następnie także w okresie 1982-1983 skarżący miał kontakt ze smarami, w których mógł występować balsam peruwiański. Biegli sporządzający opinię nie dysponowali zatem pełną wiedzą co do stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na treść ich opinii. W ich opinii zresztą też występuje wewnętrzna sprzeczność, w uzasadnieniu opinii Instytutu [...] Pracy w [...] stwierdzono bowiem z jednej strony, że pierwsze objawy choroby skóry pojawiły się w latach 1974-75 a w tym czasie nie potwierdzono narażenia na czynniki alergizujące, ale jednocześnie stwierdzono, że już w roku 1973 skarżący mógł mieć kontakt z balsamem peruwiańskim. Należy także podnieść, że pomimo wskazania w odwołaniu szeregu innych czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, organ administracyjny uzupełnił postępowanie wyjaśniające tylko co do tuszu kreślarskiego, zwracając się do organu orzeczniczego lekarskiego I instancji o przeprowadzenie dodatkowych badań w tym zakresie. Wyników tych badań skarżący nie mógł jednak zakwestionować poprzez wniosek o ponowne badanie, organ administracyjny go bowiem o takim uprawnieniu nie pouczył. Nadto zaś organ administracyjny nie odniósł się zupełnie do wskazanych w odwołaniu zarzutów nieuwzględnienia faktu pracy w warunkach szkodliwych tj. malowania odlewów abizolami i bituminami, pasowania płyt chromoniklowych poprzez docinanie palnikiem acetylenowym, itp. Należy zatem uznać, że postępowanie administracyjne nie zostało w tym zakresie przeprowadzone prawidłowo. Organ administracyjny nie wykonał należycie ciążących na nim obowiązków wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego należytej oceny, czym naruszono art. 77 i 80 kpa. Zastrzeżenia budzi też zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji, które nie spełnia wymogów art. 107 §3 kpa. Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 kpa. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c tej ustawy, stanowią podstawę do uchylenia decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.