II SA/Ol 56/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (Spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grażyna Wojtaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej: I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w L. decyzją z "[...]" na podstawie § 20 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 19 maja 2004 r., nr 114, póz. 1191) po rozpatrzeniu wniosku S. J. z dnia 6 sierpnia 2004 r. odmówił mu przyznania renty strukturalnej. Przyczyną odmowy było nie spełnienie przesłanek wskazanych w w/w rozporządzeniu. W szczególności z powodu: "Braku dowodu potwierdzenia zapisu § 4 pkt 2 Rozporządzenia, aby można było spełnić zapis § 2 pkt l tegoż Rozporządzenia, o nie przerwaniu prowadzenia działalności rolniczej, gdzie brak jest okresu składkowego KRUS od l lipca 2000 r. do 27 sierpnia 2002 r. Oznaczać to może również niespełnienie zapisu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 16 pkt l, chyba że rolnik podlega innemu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o czym mówi art. 16 pkt 3 tejże ustawy". Dalej organ stwierdził, że: "Niepłacenie składki KRUS świadczyć może o zawieszeniu prowadzenia działalności rolniczej o ile rolnik nie podlegał innemu ubezpieczeniu społecznemu. O niemożliwości przyznania renty strukturalnej zdaniem tego organu, świadczy fakt braku spełnienia zapisu § 18 ust. 5 pkt l Rozporządzenia, do którego to na potwierdzenie faktu prowadzenia gospodarstwa brak jest pozytywnego dokumentu potwierdzającego okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 1. Z postanowienia wydanego przez Burmistrza Miasta i Gminy z dnia "[...]"sierpnia 2004 r. wynika, że prowadzone rejestry i ewidencja w Gminie nie dają podstawy do potwierdzenia faktu prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę. Dodatkowo rolnik doręczył Decyzję Burmistrza z "[...]"lutego 2002 r. z której wynika, że łączny wymiar podatku od nieruchomości naliczany był do gruntów o pow. 1500 m2 ". W odwołaniu od powyższej decyzji S. J. zarzucił niewłaściwe rozstrzygnięcie w przedmiocie nie spełnienia przez niego warunków przyznania renty strukturalnej stosownie do § 4 pkt 2 Rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. Według odwołującego się prowadził on nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat. Złożył na tę okoliczność stosowne oświadczenie oraz zaświadczenie Sołtysa i Burmistrza o prowadzeniu działalności rolniczej w okresie od 4 kwietnia 2000 r. do 28 sierpnia 2002 r. tj. w okresie kiedy nie był objęty ubezpieczeniem KRUS. Podniósł również kwestię zapisów umowy przedwstępnej kupna sprzedaży nieruchomości rolnej z dnia 21 marca 2000 r. oraz umowy dzierżawy gruntu rolnego z dnia 4 kwietnia 2000 r. o łącznej powierzchni 47,48 ha wraz z aneksami. Według niego poza dzierżawą i w jego wyłącznym zarządzaniu pozostało 3 ha gruntu otaczającego siedlisko. Wskazał też, że organ przekroczył 40 dniowy termin do wydania decyzji odmownej wynikający z § 20 Rozporządzenia co przesądza o nieważności tej decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uznał, że podniesione w nim argumenty nie zasługują na uwzględnienie. W jego ocenie literalny zapis § 4 w/w Rozporządzenia wyraźnie określa, że rentę strukturalną przyznaje się osobie fizycznej prowadzącej na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym. Treść aneksu do umowy dzierżawy z dnia 4 kwietnia 2000 r. nie nasuwa żadnych wątpliwości co do intencji stron w kwestii wyłączenia z umowy budynku mieszkalnego i objęcia nią budynków gospodarczych. Umowa dzierżawy została zawarta na okres od 21 marca 2000 r. do 30 listopada 2010 r. i obejmowała wszystkie działki gruntu wraz z budynkami gospodarczymi z wyłączeniem siedliska. Posiadaczem gospodarstwa rolnego w tej sytuacji był dzierżawca. Fakt wykonywania określonych przez skarżącego prac na wydzierżawionym gruncie, nie będącym w jego posiadaniu, nie świadczy o prowadzeniu działalności rolniczej na własny rachunek. Dalej organ II instancji wskazał, że na podstawie uzyskanej informacji od Oddziału Regionalnego w S. KRUS-u z dnia 8 listopada 2004 r. ustalono, iż S. J. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie miał obowiązku opłacania składek w okresie od l lipca 2000 r. do 27 sierpnia 2002 r. w związku z wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego. Powyższe pozwoliło temu organowi na stwierdzenie, że S. J. nie prowadził działalności rolniczej na własny rachunek w okresie 10 lat poprzedzających datę złożenia wniosku, a co za tym idzie nie spełnił warunku określonego w § 4 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. S. J. wniósł skargę na powyższą decyzję żądając jej uchylenia zarzucił, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. § 20 Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r., który to precyzyjnie określa termin w jakim powinna być wydana decyzja odmawiająca przyznania renty strukturalnej, termin ten wynosi 40 dni od złożenia wniosku, zatem ostateczny termin wydania decyzji odmownej to 15 września 2004 r. a decyzja została wydana "[...]"października 2004 r. To doprowadziło do tego, że skarżący domniemując pozytywne załatwienie jego wniosku dokonał już rozporządzenia swoim gospodarstwem, będąc przekonanym, że uzyska prawo do renty strukturalnej. Organ w zaskarżonej decyzji do tego zarzutu nie odniósł się. Skarżący zarzucił ponadto, że organy nie wyjaśniły, pomimo takiej możliwości tego czy w okresie w którym nie opłacał składek na ubezpieczenie rolników, prowadził działalność rolniczą we własnym gospodarstwie rolnym w skład którego wchodziły grunty o pow. około 3 ha wyłączone z przedmiotu dzierżawy. Organy bezpodstawnie nie wzięły pod uwagę oświadczenia złożonego przez skarżącego potwierdzonego zaświadczeniami Sołtysa i Burmistrza oraz umową dzierżawy z dnia 4 kwietnia 2000 r. w której w § l określono grunty, które pozostały w posiadaniu skarżącego. Te fakty pozwalają w ocenie skarżącego na stwierdzenie, że spełnił on przesłanki do przyznania mu renty strukturalnej w szczególności wymóg prowadzenia nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Co do opóźnienia organu pierwszej instancji w wydaniu odmownej decyzji, podał że z § 20 ust. l Rozporządzenia wynika, że kierownik biura powiatowego weryfikuje wniosek w terminie 40 dni od dnia jego złożenia, natomiast § 3 traktuje jedynie o tym, że jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków to odmawia się przyznania renty. Więc organ I instancji zrealizował tę dyspozycje. Skarżący bezzasadnie domniemywał, że wobec niedotrzymania terminu wydania decyzji, uzyska on postanowienie o spełnieniu warunków do uzyskania renty, tym bardziej, że ust. 4 paragrafu 20 Rozporządzenia stanowi, że postanowienie to winno być wydana w terminie 40 dni od złożenia kompletnego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie czy S. J. spełnia przesłanki wskazane w § 4 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 19 maja 2004 r.). Z przepisu tego wynika, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej lO lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres co najmniej 5 lat. Niewątpliwym jest, że S. J. podlegał ubezpieczeniu rolniczemu przez okres co najmniej 5 lat. Natomiast spornym jest czy prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w okresie lO lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę. Sposób rozstrzygnięcia tej ostatniej kwestii rzutuje na pozytywne lub negatywne załatwienie wniosku. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięcie zasady praworządności nastąpiło w art. 77 § l kpa, w którym to ustawodawca nakazał organowi administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wypełnienie powyższych obowiązków wynikać powinno z treści uzasadnienia wydanej decyzji. Zgodnie z art. 107 § l i 3 kpa decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. To pierwsze powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodem odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Można wprost stwierdzić, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji powyższym wymogom urągają. Co prawda organy administracji zebrały obszerny materiał dowodowy, jednak w lakonicznych uzasadnieniach swoich decyzji tylko szczątkowo ustaliły stan faktyczny i powołały się tylko na część dowodów i to tylko na te, które przemawiają za oddaleniem żądania rolnika. Organy głównie oparły się na zaświadczeniu KRUS-u i tych fragmentach umowy dzierżawy i aneksów do niej, które wskazują że rolnik wydzierżawił wszystkie posiadane grunty bez siedliska. Jednak i to wbrew żądaniom skarżącego, organ wydający zaskarżoną decyzję nie odniósł się do dowodów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej przemawiających zdecydowanie na korzyść skarżącego. Jeżeli organ nie oparł się na tych dowodach powinien szczegółowo i przekonywująco podać dlaczego dowodom tym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Chodzi tu w szczególności o umowę dzierżawy z 4 kwietnia 2000 r. w której w § l ustalono, że przedmiotem dzierżawy jest grunt rolny stanowiący część działek "[...]" o ogólnej powierzchni 3 ha. Z zapisu tego jednoznacznie wynika, że intencją stron było wyłączenie tej części gruntów z przedmiotu dzierżawy jakim było gospodarstwo rolne. Ocena wiarygodności tego zapisu zależeć będzie od tego czy nie została sporządzona tylko dla potrzeb mniejszego postępowania. Koniecznym zatem będzie przeprowadzenie następnych dowodów, które to wyjaśnia. Taką wątpliwość wywołuje chociażby data potwierdzenia własnoręczności podpisów stron umowy. Okoliczności związane z zawarciem i wykonaniem tej umowy znane są też stronom tej umowy, co powinny wykorzystać organy administracji. Następnymi dowodami przemawiającymi na korzyść skarżącego są zaświadczenia sołtysa i sekretarza miasta działającego z upoważnienia burmistrza, wreszcie oświadczenie skarżącego. Wyjaśnienia wymagała też kwestia czy to skarżący płacił podatki od gruntów, które według niego były wyłączone z przedmiotu dzierżawy. Wreszcie, ale to przy ponownym rozpoznaniu sprawy, należy ustalić czy skarżący uzyskał w KRUS-ie zgodę na wsteczne opłacenie składek na ubezpieczenie rolnicze za okres od l lipca 2000 r. do 27 sierpnia 2002 r. Zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego pozwoli na wydanie prawidłowej decyzji. Zaskarżona decyzja tego wymogu nie spełnia dlatego nie była możliwa kontrola jej legalności z merytorycznego punktu widzenia. Należy jeszcze zwrócić uwagę, że przy ponownej ocenie żądania S. J. istotnym jest właściwe rozumienie znaczenia użytych w Rozporządzeniu pojęć "działalność rolnicza" - które określono w § 2 pkt l Rozporządzenia i "gospodarstwo rolne", którego znaczenie nie zostało w sposób zupełny uregulowane w Rozporządzeniu, wobec czego należy posiłkować się jego definicją zawartą w art. 553 kodeksu cywilnego. Wreszcie na marginesie tylko należy stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącego, termin do rozpoznania wniosku wskazany w § 20 ust. l Rozporządzenia jest terminem instrukcyjnym, nawet jego przekroczenie nie skutkuje jego nieważnością bądź koniecznością jego uchylenia a już na pewno nie może być sam w sobie w przypadku jego przekroczenia podstawą do przyznania renty strukturalnej. Jednak z uwagi na wcześniej wskazane uchybienia formalne, jako że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § l pkt "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, póz. 1270 ze zm.) uchylił decyzję organów I i II instancji i na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.