I SA/Kr 2821/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Grażyna Jarmasz Sędziowie: WSA Ewa Rojek (spr.) WSA Bogusław Wolas Protokolant: Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 21 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe na osobę trzecią - skargę oddala - SA/Kr 2821/02 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2002r. nr [...] Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...]V.2002r. nr [...] w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej W. D. za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "M" w S. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września oraz listopad 1998r. w łącznej wysokości 1.178.879,64 zł wraz z należnymi odsetkami od tej zaległości oraz w podatku akcyzowym za miesiące styczeń, luty oraz od miesiąca kwietnia do października 1998 a także za miesiące styczeń, luty i czerwiec 1999r. w łącznej wysokości 3.404.838,71 zł wraz z należnymi odsetkami od tej zaległości. W uzasadnienie Izba wskazała, że decyzją z dnia [...] marca 2002r. nr [...] Urząd Skarbowy określił Spółce z o.o. "M. " w S.zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września oraz listopad 1998r. w łącznej wysokości 1.178.879,64 zł wraz z należnymi odsetkami od tej zaległości oraz w podatku akcyzowym za miesiące styczeń, luty oraz od miesiąca kwietnia do października 1998r. a także za miesiące styczeń, luty, czerwiec 1999r. w łącznej wysokości 3.404.838,71 zł wraz z należnymi odsetkami od tej zaległości. Kwot wynikających z tej decyzji Spółka nie zapłaciła a prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. W związku z powyższym Urząd Skarbowy wszczął postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności W. D. jako członka zarządu Spółki za zaległe zobowiązania tejże Spółki. Podstawą odpowiedzialności W. D. są zdaniem organu skarbowego par.107,108 par.1 i 116 ustawy z dnia 29.VIII.1997r. Ordynacja podatkowa(Dz.U.Nr.137 poz. 926 ze zm.) zwana dalej ustawą .Z art.116 § 1 ustawy wynika, że za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem członkowie jej zarządu , jeżeli egzekucja wobec spółki okaże się nieskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczynanie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. W. D. nie wykazał żadnej z przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe o których mowa w cyt. wyżej przepisie. W okresie wskazanym w decyzji był członkiem zarządu Spółki co jest okolicznością niesporną. Prawdą jest, że za zaległości Spółki odpowiadają jej wszyscy członkowie zarządu, jednakże w myśl art.366 par.1 k.c. wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, lub od kilku z nich lub od każdego z osobna. W toku postępowania przed organami skarbowymi W. D.i nie wykazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] listopada 1998r. był zgłoszony w czasie właściwym ani też, że niezgłoszenie wniosku w czasie właściwym nastąpiło bez jego winy. W 1997r. Spółka odnotowała stratę brutto w wysokości 1.053,10 tyś zł. Kwota zobowiązań krótkoterminowych Spółki przewyższała 1,5 krotnie wartość jej majątku obrotowego oraz 2,4 krotnie wartość tego majątku pomniejszonego o wartość zapasów. Wskaźnik zadłużenia Spółki mierzony wartością wszystkich zobowiązań do wartości pasywów osiągnął poziom zbliżony do 100% tj.97%, co oznacza, że Spółka finansowała działalność w 1997r. niemal wyłącznie środkami obcymi. Niekorzystna sytuacja finansowa Spółki spowodowana utratą płynności finansowej już w 1997r. o czym zarząd poinformowany był sporządzonym bilansem, pogłębiła się w roku następnym. Wskazuje na to choćby stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa z tytułu zaległości podatkowych w podatku VAT i akcyzowym. W momencie zgłoszenia przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości tj. w dniu [...].Xl.l998r. majątek Spółki nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Podejmowane od 1998 roku postępowania mające na celu uzdrowienie finansów Spółki okazały się zupełnie nieskuteczne i już spóźnione. Wydane w 1998r. przez Urząd Skarbowy decyzje w sprawie odroczenia terminu płatności podatku akcyzowego i VAT-u oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej miały jedynie na celu efektywne ściągnięcie należności budżetowych i w żadnym razie nie mogły być usprawiedliwieniem niezgłaszania wniosku o upadłość. Zdaniem organów skarbowych oznaczenie czasu właściwego do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości winien być art.5 par.1 i 2 Prawa upadłościowego z dnia 24.X.1934r.Skoro zatem skarżący nie wykazał w myśl powyższego artykułu, że nie złożył wniosku o upadłość w czasie właściwym i nie wykazał też przesłanek ekskulpujących go od odpowiedzialności decyzje organu l instancji należało utrzymać w mocy. W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze W. D. wniósł o uchylnie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania :art.187 par.1,art.125 par. 1 i art.122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnieni wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie odpowiedzialności skarżącego. Powołał się w tym miejscu na uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...]VII.1998r. na którym udziałowy odłożyli decyzję o zgłoszeniu wniosku o upadłość i poszukiwali sposobów naprawczych finansów Spółki. Nadto wskazał na błąd w ustaleniach faktycznych poprzez wskazanie, że niewypłacalność Spółki powstała w 1997r.miała charakter trwały podczas gdy Spółka w I kw. 1998r. spłaciła część swojej zaległości. Zarzucił nadto naruszenie art.210 par. 1 pkt. W zw. z art.210 par.4 Ordynacji podatkowej przejawiające się w niepełnym uzasadnieniu faktycznym i prawnym co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art.124 Ordynacji. Zdaniem skarżącego doszło też do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.116 par.1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że nie jest prawidłowy pogląd, że podejmowane przez wspólników programy naprawcze nie mają znaczenia dla stwierdzenia, czy zarządu może uchylić się od odpowiedzialności. Nadto zdaniem skarżącego, źle zinterpretowano okoliczność, że w bilansie za 1997r. rewidenci nie wskazali potrzeby wszczynania procedury upadłościowej. Wskazał też ,że zgłoszenie wniosku o upadłość w czasie właściwym winno być oceniane wyłącznie na podstawie art.5 par. 1 Prawa upadłościowego. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazała, że nie jest uprawniony zarzut naruszenia art.122,125 par. 1 i 187 Ordynacji podatkowej albowiem w trakcie postępowania podatkowego ustalono wszelkie okoliczności taktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a w uzasadnieniu decyzji ustosunkowano się do wyjaśnień podatnika z dnia [...].X.2001r. oraz zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia [...].VI.2002r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie czy wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia 4.Xl.l998r. zgłoszony był w czasie właściwym a na wypadek odpowiedzi przeczącej czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości było zawinione przez skarżącego. Termin właściwego czasu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości którym posłużył się ustawodawca w art.116 par.1 pkt 1a Ordynacji podatkowej jest nieostry. Prawidłowo więc organy skarbowe wskazujące na potrzebę odwołania się w tym zakresie do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24.X.1934r. Prawo upadłościowe(Dz.U.Nr.1 18 poz.512 za 1991r. ze zm. Artykuł 5 par1 tegoż prawa stanowi, że, przedsiębiorca jest zobowiązany, nie później niż w terminie 2 tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Takie sformułowanie oznacza, że złożenie wniosku jest obowiązkiem dłużnika, a gdy jest nim osoba prawna każdego z jej reprezentantów. Wniosek taki ma obowiązek złożyć każdy członek zarządu spółki z o.o. chociażby umowa czy statut przewidywały reprezentację łączną. Obowiązku członka zarządu nie znosi nawet podjęta przez zarząd czy zgromadzenie wspólników, uchwała innej treści. Takie rozwiązanie podyktowane jest tym, aby ochrona wierzycieli nie była jedynie iluzoryczna. Tak, więc członek zarządu nie może tłumaczyć się uchwałą wspólników o szukaniu programów naprawczych w sytuacji, gdy wiedział, że majątek Spółki nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Termin do złożenia wniosku w myśl cytowanego przepisu to 14 dni od dnia zaprzestania płacenia długów. Chodzi, zatem o trwałe zaprzestanie płacenia długów. Tak krotki termin jest przejawem ochrony przez ustawodawcę interesów wierzycieli. Nieprzestrzeganie tego terminu powoduje jak w sprawie niniejszej szybkie zmniejszanie się aktywów dłużnika w wyniku czego nie można ogłosić upadłości z drugiej zaś ciągłego narastania długów. Data trwałego zaprzestania płacenia długów musi być rozpatrywania indywidualnie w każdej sprawie. Nie jest spornym w sprawie niniejszej, że zarząd o utracie płynności finansowej Spółki dowiedział się z bilansu sporządzonego za 1997rok.Okoliczność,że rewidenci nie zalecili wystąpienia o ogłoszenie upadłości nie jest wcale okolicznością ekskulpującą skarżącego. Obowiązek ten jak wskazano wyżej ciąży na członku zarządu od momentu powzięcia stosownej informacji a pogląd księgowego może mieć znaczenie jedynie pomocnicze .O tym, że Spółka utraciła w 1997r. płynność finansową, co oznacza trwałe zaprzestanie płacenie długów świadczy przygotowany przez zarząd Spółki plan działalności Spółki na rok 1998 przygotowany w marcu 1998r. a zaczynający się od stwierdzenia, że w drugiej połowie 1997r spółka utraciła płynność finansową .W tym miejscu należy także podnieść , że Spółka miała obowiązek prowadzenia rachunkowością jej księgi rachunkowe dają zasadniczo w każdym czasie możliwość orientowania się co do rzeczywistego stanu majątkowego. Orientacji tej służą też okresowe wyceny aktywów i pasywów. Dlatego orientacja członków zarządu co do tego, że majątek Spółki nie ;;w wystarcza na zaspokojenie wszystkich długów, nie jest uzależniona od wykonywanego po zakończeniu roku bilansu. Biorąc to pod uwagę oraz analizując dane o sytuacji ekonomicznej Spółki wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie może być wątpliwości, że najpóźniej na początku 1997r. skarżący jako prezes zarządu miał świadomość trwałego zaprzestania płacenia długów. Potwierdza to narastające zadłużenie wobec Skarbu Państwa z tytułu zaległości podatkowych. Okoliczność , że Urząd Skarbowy wydawał decyzję odraczające terminy płatności czy rozkładał należności na raty nie ma żadnego znaczenia dla oceny trwałości zaprzestania płacenia zobowiązań albowiem wydawanie decyzji o tej treści zapewnić miało jak najlepszą ochronę interesów Skarbu Państwa. Również takt spłacenia małej części zobowiązania wobec Skarbu Państwa nie niweczy okoliczności, że doszło do trwałego zaprzestania płacenia długów. Potwierdza to nawet hipotezę, że w tym momencie Spółka dysponowała jeszcze jakimiś aktywami pozwalającymi na spłatę zadłużeń a tym samym w tym momencie możliwym było ogłoszenie upadłości i zabezpieczenie interesów wierzycieli. Oznacza to, że skarżący jak słusznie wskazały organy skarbowe we właściwym czasie nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący nie wykazał też, choć ciężar dowodu spoczywał na nim, że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku upadłościowego. Jak już wskazano, uchwały zgromadzenia wspólników nie wyłączają obowiązku członka zarządu do złożenia wniosku upadłościowego. Nadto uchwała wspólników odraczająca w czasie zgłoszenie wniosku o upadłość zapadła dopiero jak wskazuje skarżący [...].VII.1998r. gdy tymczasem już w marcu (o czym świadczy biznesplan na 1998r.) wspólnicy wiedzieli o zapaści finansowej Spółki. Tym samym podnoszenie tej okoliczności nie mogło wywrzeć oczekiwanego przez skarżącego skutku. Organy skarbowe bardzo dokładnie w uzasadnieniach decyzji przeanalizowały materiał dowodowy wskazując jednocześnie podstawę prawna rozstrzygnięcia tak więc nie doszło do naruszenia prawa procesowego w szczególności art.210,187 par.1, 125 par.1 ,122 i 124 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpoznając sprawę oparto się na art.97 par. 1 ustawy z dnia 30.VII.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U.Nr.153 1271 ze zm.) stanowiącym, że sprawy w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.l.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.