I SA/Wa 1469/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] odmawiającą przyznania K. B. zasiłku rodzinnego na dzieci Z. B. i H. B. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem H. B. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Z ustaleń organu wynika, że H. B. wnioskiem z dnia 27 maja 2004 r. wystąpiła o przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci Z. B. i H. B. oraz dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem H. B. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy J., decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. odmówił H. B. przyznania wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczeń w tym zakresie. Prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego przysługuje, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku przekroczenia tej kwoty, świadczenia rodzinne mogą być przyznane pod warunkiem, że zasiłek przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, a kwota przekroczenia dochodu rodziny jest równa lub niższa od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Na podstawie danych zawartych we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, ustalono, że rodzina K. B. składa się z czterech osób, a dochód rodziny po odliczeniu utraty dochodu wykazanej w części I pkt 4 wniosku, wyniósł w przeliczeniu na osobę kwotę 543,86 zł, co spowodowało, że dochód ten przekroczył kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego i dodatków o kwotę 29,11 zł w przeliczeniu na osobę. Stosownie do postanowień art. 5 ust. 3 powołanej ustawy dochód rodziny, o danej strukturze, uprawniający do przyznania świadczeń rodzinnych, w przeliczeniu na osobę, nie powinien być wyższy od kwoty 514,75 zł (504 + 504 + 504 + 504 + 43 = 2059 : 4 = 514,75). Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. B. podnosząc, że organ pierwszej instancji przyjął błędną interpretację przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskutek czego nieprawidłowo został ustalony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że analiza zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego wykazała, iż merytoryczne rozstrzygniecie organu pierwszej instancji nie budzi zastrzeżeń. Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi wyraźnie, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Ustawodawca w zakresie wynikającym z zaskarżonej decyzji nie pozostawił uznaniu organów administracji czy niewielkie przekroczenie kryterium dochodowego może jednak uprawniać do przyznania zasiłku rodzinnego. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego zasiłek będzie przysługiwał, jeżeli dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę niższą lub równą zasiłkowi rodzinnemu tj. 43 zł, ale tylko w przypadku, gdy w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłek rodzinny przysługiwał. Przepis ten nie mówi o przekroczeniu kwoty o 43 zł dochodu na każdą osobę w rodzinie, ale o przekroczeniu o 43 zł dochodu rodziny. W sprawie K. B. dochód miesięczny w rodzinie wyniósł w 2002 r. 2.175,44 zł. Kryterium uprawniającym do przyznania zasiłku rodzinnego w przypadku K. B. jest kwota 2.016 zł. Jeżeli w poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwał zasiłek rodzinny, wówczas dochód rodziny mógł wynieść 2.016 zł + 43 zł = 2.059 zł. Dochód miesięczny rodziny K. B. wynosił 2.175,44 zł, a zatem przekraczał kwotę wynikająca z art. 5 ust. 3ustawy, o 116,44 zł. Na powyższą decyzją skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. B. domagając się przyznania jej wnioskowanego zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od maja 2004 r. W skardze K. B. podniosła, że od października 2003 r. do kwietnia 2004 r. miała wypłacany zasiłek wychowawczy. Nie jest dla niej zrozumiała interpretacja art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjęta przez Kolegium, a także sam fakt dzielenia kwoty najniższego zasiłku, tj. 43 zł przez ilość członków rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentacje wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą wniosku K. B. są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o którym mowa w art. 4 ust. 2 (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Natomiast art. 5 ust. 3 ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę ucząca się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Na podstawie art. 8 pkt 2 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o ile osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki określone w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyżej cytowane przepisy zakreślają ramy ustaleń faktycznych niezbędnych dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku K. B. Jak wynika z materiału dokumentacyjnego wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z R. B. którym posiada dwoje dzieci: Z. urodzoną w dniu [...] grudnia 2000 r. i H. urodzoną w dniu [...] kwietnia 2003 r. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku i z załączonymi do wniosku dokumentami, dochód rodziny w 2002 r. po odliczeniu zobowiązań i utraty dochodów wyniósł 26.105,42 zł, co dało miesięczny dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie w wysokości 543,86 zł. Z zaświadczeń z dnia [...] kwietnia 2004 r. wystawionych przez pracodawcę - Bank [...] S.A. Centrala wynika natomiast, że K. B. został udzielony urlop wychowawczy na okres od dnia 8 października 2003 r. do dnia 7 października 2006 r., a także w okresie od października 2003 r. do kwietnia 2004 r. wypłacono wymienionej zasiłek wychowawczy w wysokości 318,10 zł miesięcznie. Rozpatrując wniosek skarżącej należało w pierwszej kolejności zbadać czy wnioskodawczyni spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego. Mając na względzie powyższe ustalenia organ orzekający zasadnie przyjął, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, ustalony zgodnie z art. 47 ust. 2 powołanej ustawy, przekroczył kwotę 504 zł, o której mowa w art. 5 ust 1 ustawy. Zatem organ administracji w dalszej kolejności był obowiązany zbadać, czy w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki określone w art. 5 ust. 3 ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Stosując wykładnię celowościową należy przyjąć, że pojęcie "dochodu rodziny" nie występuje w tym przepisie samodzielnie jako pojęcie zdefiniowane w art. 3 pkt 2 ustawy – przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym – jak to przyjął organ orzekający, lecz jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1. Za zasadnością takiej interpretacji ponadto przemawia umiejscowienie tych dwóch unormowań w jednym artykule. Zgodnie z dyrektywą systematyzacji wewnętrznej aktu prawnego należy ustalać znaczenie zwrotu prawnego przy uwzględnieniu wewnętrznej spójności aktu, w którym mieści się ten zwrot. Wobec tego dochód uzyskany w roku 2002 r. przez rodzinę K. B. na osobę wynoszący 543,86 zł nie przekraczał powiększonej o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego kwoty uprawniającej do nabycia świadczenia, tj. kwoty 547 zł (504 zł + 43 zł). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy błędnie ustalił "dochód rodziny" wnioskodawczyni w świetle art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co spowodowało naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę z wniosku K. B. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku organ jest obowiązany wziąć pod uwagę, że dochód rodziny wnioskodawczyni przekracza kwotę 504 zł o kwotę niższą od najniższego zasiłku rodzinnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.